Nhắc đến những người anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, nhiều người sẽ nhớ đến đồng chí Trịnh Tố Tâm. Ông được mệnh danh là “Hùm xám đèo Hải Vân” bởi những chiến công vang dội trên chiến trường Trị Thiên - Huế.

Đồng chí Trịnh Tố Tâm sinh năm 1945, tại thôn Mỹ Cầu, xã Đồng Tân, huyện Ứng Hòa cũ, TP. Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Gia đình ông có 4 người con, cha mất sớm, anh trai cả hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Sinh ra và lớn lên trong thời kỳ đất nước có nhiều biến động, ông sớm mang trong mình tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và khát vọng cống hiến. 

Năm 1965, khi Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, Trịnh Tố Tâm đang là học sinh nhưng rất tích cực tham gia phong trào “Ba sẵn sàng". Ông còn viết đơn tình nguyện nhập ngũ, xin vào chiến trường miền Nam chiến đấu và được điều động đến mặt trận Trị Thiên - Huế. 

Tại đây, trong những năm tháng chiến đấu khốc liệt, ông cùng đồng đội tham gia không ít trận đánh lớn, tiêu diệt nhiều quân địch. Cụ thể, trong những năm 1967-1970, đơn vị do ông chỉ huy tham gia 58 trận đánh, tiêu diệt khoảng 1.500 quân địch, trong đó có 700 lính Mỹ; phá hủy gần 100 xe quân sự và đánh sập hàng chục cầu, cống.

Riêng ông được ghi nhận tiêu diệt 272 tên địch, bắn rơi hoặc phá hủy 3 máy bay cùng nhiều phương tiện quân sự khác. Từ đó, đồng đội gọi ông bằng biệt danh “Vua mìn đèo Hải Vân”, trong khi phía đối phương treo thưởng để bắt giữ người được mệnh danh là “Hùm xám đèo Hải Vân”.

Năm 1971, khi mới 26 tuổi, Trịnh Tố Tâm được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân. Thời điểm đó, ông giữ cương vị Đại đội trưởng Đại đội 21 công binh, Đoàn 4, Quân khu Trị Thiên. Ông là một trong những Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân có thành tích chiến đấu đặc biệt xuất sắc, với nhiều phần thưởng cao quý. Trong quá trình công tác, ông được trao Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất, 13 Huân chương Chiến công các hạng và 3 Huân chương Giải phóng hạng Nhất. Đặc biệt, ông 53 lần được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ. 

Năm 1976, khi con gái đầu lòng chào đời, ông đặt tên con là Trịnh Hải Vân để lưu giữ ký ức về những năm tháng chiến đấu gian khổ, hào hùng tại khu vực đèo Hải Vân.

Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí Trịnh Tố Tâm tiếp tục cống hiến trên nhiều lĩnh vực, từ công tác thanh niên đến quản lý nhà nước. Ông từng giữ chức Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, tham gia công tác tập hợp, giáo dục và phát huy vai trò của thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng đất nước.

Ngày 1/1/1993, sau nhiều năm công tác trong lĩnh vực thanh niên, ông nhận quyết định chuyển về Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, đảm nhiệm cương vị Thứ trưởng.

Cũng trong năm 1993, Bộ triển khai thành lập Báo Lao động và Xã hội nhằm phục vụ công tác thông tin, tuyên truyền về chính sách lao động, việc làm và các vấn đề xã hội. Bộ trưởng Trần Đình Hoan giao ông kiêm nhiệm chức vụ Tổng biên tập đầu tiên của tờ báo. Trên cương vị này, ông tham gia công tác quản lý nhà nước, đồng thời góp phần xây dựng hoạt động của cơ quan báo chí chuyên ngành trong giai đoạn đầu.

Từ người lính lập nhiều chiến công trên chiến trường đến cán bộ đảm nhiệm các trọng trách sau ngày hòa bình, Trịnh Tố Tâm tiếp tục hành trình cống hiến ở những lĩnh vực khác nhau, gắn với nhiệm vụ phát triển đất nước và chăm lo đời sống xã hội.

Ngày 28/1/1997, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trịnh Tố Tâm qua đời. Dù cuộc đời kết thúc khi tuổi đời còn trẻ, ông đã để lại dấu ấn qua những chiến công trong kháng chiến chống Mỹ và quá trình công tác sau ngày đất nước thống nhất.

Để tưởng nhớ những đóng góp của ông, tên Trịnh Tố Tâm được đặt cho một số tuyến đường, trong đó có khu vực Lăng Cô, gần đèo Hải Vân và tại Hà Nội.

Ngày 4/9/2020, tượng chân dung ông được khánh thành tại Trường THPT Ứng Hòa B, thuộc quê hương Ứng Hòa, Hà Nội. Bức tượng Anh hùng Trịnh Tố Tâm do nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường, nguyên Cục phó Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) thực hiện.

Từ người lính lập nhiều chiến công trong kháng chiến chống Mỹ đến cán bộ đảm nhiệm các trọng trách sau ngày đất nước thống nhất, Anh hùng Trịnh Tố Tâm đã có nhiều đóng góp lớn. Những chiến công và dấu ấn trong quá trình công tác của ông tiếp tục được các thế hệ sau ghi nhớ.

Bài viết tham khảo thông tin tại:

“Vua mìn” đèo Hải Vân Trịnh Tố Tâm - Báo Quân đội nhân dân

Người Anh hùng truyền cảm hứng cho giới trẻ - Tiền phong.