Nền kinh tế thứ tư châu Á đối mặt rủi ro mất trắng tới 100 tỷ USD xuất khẩu nếu Big Tech Mỹ ‘hãm phanh’ chi tiêu cho AI
Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) vừa rung lên hồi chuông cảnh báo về kịch bản bi quan nhất đối với nền kinh tế: Kim ngạch xuất khẩu chất bán dẫn có thể sụt giảm tới 100 tỷ USD. Rủi ro này bắt nguồn từ sự phụ thuộc quá mức vào dòng vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) của các "ông lớn" công nghệ Mỹ, đặt mục tiêu tăng trưởng vĩ mô của Seoul vào thế bấp bênh.
Trong một văn bản giải trình chi tiết gửi đến nhà lập pháp Ahn Do-geol mới đây, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) đã phác thảo một kịch bản rủi ro nghiêm trọng đe dọa trực tiếp đến "hơi thở" của nền kinh tế nước này. Theo đó, nếu cơn sốt trí tuệ nhân tạo toàn cầu có dấu hiệu hạ nhiệt, xuất khẩu chất bán dẫn của Hàn Quốc có thể sụt giảm từ 50 tỷ đến 100 tỷ USD.
Kịch bản sụt giảm kép: Giá chip lao dốc và Big Tech "thắt lưng buộc bụng"
Lập luận của BOK được xây dựng dựa trên giả định về sự sụt giảm kép trong chuỗi cung ứng công nghệ. Đầu tiên, BOK dự báo kịch bản xấu nhất xảy ra khi 5 tập đoàn công nghệ lớn nhất nước Mỹ – bao gồm Amazon, Google, Microsoft, Meta và Oracle – quyết định cắt giảm tỷ trọng chi tiêu vốn (CAPEX) dành cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI.
Các Big Tech này hiện là những "cá mập" dẫn dắt nhu cầu chip toàn cầu. Nguồn vốn đầu tư khổng lồ của họ – ước tính tăng vọt từ 40 tỷ USD năm 2025 lên khoảng 110 tỷ USD vào năm 2027 – đang là động lực chính duy trì đơn hàng cho các nhà sản xuất chip Hàn Quốc. Do đó, bất kỳ sự chững lại nào trong kế hoạch giải ngân của nhóm doanh nghiệp này cũng sẽ lập tức dội gáo nước lạnh vào thị trường bán dẫn.
Đi kèm với sự suy yếu về lực cầu từ Mỹ, BOK cũng đưa ra dự báo biến động giá trị hàng hóa, với ước tính giá đơn vị chip bán dẫn xuất khẩu của Hàn Quốc có thể giảm khoảng 10% trong kịch bản này. Sự cộng hưởng giữa việc giảm sản lượng xuất khẩu và giảm giá bán sẽ tạo ra cú sốc doanh thu khổng lồ lên tới 100 tỷ USD.
Hệ lụy vĩ mô: "Gót chân Achilles" của nền kinh tế định hướng xuất khẩu
Tác động của cú sốc này không chỉ dừng lại ở các báo cáo tài chính của doanh nghiệp mà sẽ lây lan trực tiếp ra toàn bộ nền kinh tế vĩ mô. BOK ước tính, sự sụt giảm đột ngột về kim ngạch xuất khẩu chất bán dẫn có thể kéo lùi tốc độ tăng trưởng GDP năm tới của Hàn Quốc giảm khoảng 0,4 điểm phần trăm so với mục tiêu ban đầu.
Bên cạnh đó, vị thế tài chính quốc tế của quốc gia này cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Mặc dù Hàn Quốc hiện duy trì vị thế thặng dư thương mại lớn hàng đầu thế giới (ghi nhận mức 116,63 tỷ USD, đứng thứ 2 toàn cầu trong quý II/2026), cấu trúc của khối thặng dư này lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Chất bán dẫn hiện chiếm tới gần 50% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.
Sự tập trung quá mức vào một nhóm ngành duy nhất đã biến chất bán dẫn thành "gót chân Achilles" của kinh tế Hàn Quốc. Khi dòng vốn CAPEX cho AI trên toàn cầu vẫn đang bùng nổ, Hàn Quốc được hưởng lợi lớn. Tuy nhiên, kịch bản bi quan từ BOK là một lời nhắc nhở thực tế: nền kinh tế định hướng xuất khẩu này đang trong trạng thái vô cùng dễ tổn thương trước những biến động mang tính chu kỳ của thị trường chip, cũng như chiến lược kinh doanh của các gã khổng lồ công nghệ tại thung lũng Silicon.
