Ẩn sâu dưới công viên Clapham Common ở phía Nam London (Anh), hệ thống gồm khoảng 1.300 đường hầm từng là nơi trú ẩn của hàng nghìn người dân trước những đợt oanh kích của Đức Quốc xã trong Thế chiến II. Dù nằm ngay bên dưới nơi người dân thường xuyên qua lại, công trình khổng lồ này từng được giữ kín trong nhiều năm.

Ý tưởng về hệ thống đường hầm này xuất hiện từ những năm 1920. Ban đầu, nó được định hướng như một phần của mạng lưới giao thông ngầm ở London. Tuy nhiên, khi thành phố trở thành mục tiêu trong các đợt không kích của Đức Quốc xã, Chính phủ Anh quyết định điều chỉnh thiết kế, đào sâu hơn để xây dựng nơi trú ẩn an toàn cho người dân. Theo thời gian, công trình được phát triển thành một hệ thống hầm trú ẩn quy mô lớn dưới lòng đất.

Được xây dựng từ năm 1940, hệ thống mất khoảng 8 tháng để hoàn thành. Toàn bộ quá trình đào hầm được thực hiện thủ công. 11 công nhân đã thiệt mạng trong quá trình thi công.

Công trình gồm khoảng 1.300 đường hầm, được bố trí như một khu dân cư thu nhỏ dưới lòng đất. 

Bên trong, những dãy giường tầng 3 tầng được sắp xếp để tận dụng tối đa diện tích, đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi của số lượng lớn người dân. Tuy nhiên, người đến trú ẩn phải tự mang theo chăn màn và vật dụng cá nhân. 

Ban đầu, nơi đây được thiết kế để tiếp nhận 12.000 người nhưng giới chức y tế Anh sau đó giảm quy mô xuống còn 8.000 người bởi để di dời lượng người lớn như vậy trong khoảng thời gian ngắn là bất khả thi.

Dù hoàn thành từ năm 1940, hệ thống hầm không được đưa vào sử dụng ngay mà đến năm 1944 mới bắt đầu tiếp nhận người trú ẩn. 

Các đường hầm được chia thành 16 khu riêng biệt, chủ yếu dành cho những người không có hầm trú ẩn tại nhà. Với sức chứa hàng nghìn người, công trình được trang bị những tiện ích cơ bản để phục vụ sinh hoạt trong thời gian dài.

Bên trong có khu bếp, 2 phòng y tế, 8 nhà vệ sinh cùng hệ thống giường tầng dành cho người trú ẩn. Các nhà vệ sinh được vệ sinh định kỳ mỗi tuần một lần.

Không chỉ là nơi tránh bom, hệ thống đường hầm còn trở thành không gian lưu giữ dấu tích của nhiều nhóm người từng sinh sống tại đây. Những dòng chữ và thông điệp trên tường được cho là do quân nhân, người nhập cư từ vùng Caribbean và khách tham dự các sự kiện sau chiến tranh để lại.

Sau khi chiến tranh kết thúc, công trình tiếp tục được sử dụng cho những mục đích khác. Năm 1948, hệ thống hầm mở cửa trở lại để tiếp nhận người nhập cư từ vùng Caribbean đến Anh.

3 năm sau, nơi đây tiếp tục đón khách tham dự Lễ hội Anh năm 1951. Đây là sự kiện triển lãm quốc gia được tổ chức tại nhiều thành phố, nhằm khơi dậy tinh thần phục hồi và thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật, khoa học, thiết kế, công nghệ và kiến trúc sau những năm tháng chiến tranh.

Những dấu tích còn lại trên tường ngày nay phản ánh các giai đoạn khác nhau trong lịch sử công trình, từ thời chiến đến những năm đầu tái thiết nước Anh.

Sau nhiều năm ít được công chúng biết đến, hệ thống hầm trú ẩn dưới Clapham Common đã được đưa vào các chương trình tham quan do Sở Giao thông London phối hợp với Bảo tàng Giao thông London tổ chức. Du khách có cơ hội khám phá không gian ngầm từng che chở hàng nghìn người, đồng thời tìm hiểu một phần lịch sử ít được nhìn thấy của thủ đô nước Anh.