Phát huy tiềm năng không gian mới, định hình nền nông nghiệp thông minh

Sau khi hợp nhất để mở rộng không gian phát triển, Vĩnh Long sở hữu tiềm năng to lớn với hơn 517.000ha đất nông, lâm, thủy sản (chiếm 82,3% diện tích tự nhiên). Với quỹ đất trồng trọt trên 225.000ha và 111.500ha nuôi thủy sản, mỗi năm tỉnh cung ứng 1,9 triệu tấn lúa, 3,25 triệu tấn rau màu và 671.000 tấn thủy sản. Bám sát định hướng về đổi mới sáng tạo, tỉnh đã mở rộng quy mô sản xuất hữu cơ và ứng dụng công nghệ cao lên 85.600ha (chiếm gần 11% diện tích), tiêu biểu là hơn 30.708ha dừa hữu cơ.

Để đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, EU, New Zealand, Hàn Quốc, Trung Quốc và Australia, hệ thống mã số vùng trồng được xem là điểm tựa cốt lõi. Toàn tỉnh hiện có 832 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói (hơn 28.893ha), trong đó 664 mã số vùng trồng xuất khẩu và 107 mã số đóng gói cho các sản phẩm chủ lực như sầu riêng, bưởi, chôm chôm, nhãn, dừa, khoai lang.

Sự bứt phá về năng suất còn đến từ các mô hình nông nghiệp thông minh: sử dụng drone phun thuốc giảm 30% vật tư, mô hình Aquaponics tăng 35% lợi nhuận, hay nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh (hơn 6.300ha) cho năng suất 40-60 tấn/ha, cao gấp 3-4 lần truyền thống. Các doanh nghiệp lớn đã bắt tay vào cuộc để củng cố chuỗi giá trị này, điển hình như Lương Quới phát triển 15.000-20.000ha dừa hữu cơ, và Tập đoàn De Heus khánh thành nhà máy thức ăn thủy sản 84.000 tấn/năm. Cùng với đó, chương trình OCOP tiếp tục khẳng định sức mạnh thương hiệu với gần 980 sản phẩm, bao gồm 15 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia.

Hóa giải rào cản kỹ thuật, xây dựng chuỗi cung ứng do doanh nghiệp dẫn dắt

Dù kim ngạch xuất khẩu nông sản 9 tháng đầu năm đạt 334 triệu USD, đóng góp vào tổng mức xuất khẩu 3.289 triệu USD của tỉnh, ngành nông nghiệp Vĩnh Long vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Khu vực kinh tế trong nước chỉ chiếm 25,4% kim ngạch xuất khẩu, cho thấy khâu chế biến, phân phối vẫn nằm chủ yếu trong tay khối FDI. Bên cạnh đó, sự manh mún của vùng nguyên liệu, thiếu hụt kho lạnh, hạ tầng kiểm nghiệm tại chỗ chưa đồng bộ, cùng áp lực từ biến đổi khí hậu đã đẩy chi phí logistics lên cao và làm mỏng biên lợi nhuận của nông hộ. Rào cản kỹ thuật quốc tế cũng ngày càng khắt khe, minh chứng rõ nhất là việc xuất khẩu bưởi tươi sang Australia phải tạm dừng để rà soát sinh vật gây hại, dù trước đó lô hàng 300 tấn đầu tiên đã xuất khẩu thành công.

Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long đã đề xuất chiến lược xây dựng chuỗi giá trị lấy "doanh nghiệp đầu chuỗi" làm trung tâm dẫn dắt, hợp tác xã tổ chức sản xuất, còn cơ quan Nhà nước đóng vai trò kiến tạo. Giải pháp trọng tâm là áp dụng một bộ tiêu chuẩn kỹ thuật dùng chung cho cả thị trường nội địa và xuất khẩu, đồng thời số hóa "bản đồ cung - cầu" để minh bạch thông tin mùa vụ, sản lượng. Về dài hạn đến năm 2030, tỉnh ưu tiên thu hút đầu tư hạ tầng logistics, cụm chế biến sâu và hệ thống kho lạnh tập trung; đồng thời mở rộng Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, hợp tác với Australia nghiên cứu giống lúa đa thu hoạch, lập Ngân hàng giống chống hạn mặn và bước vào thị trường tín chỉ carbon.

Riêng đối với bài toán của quả bưởi – cây trồng chủ lực với hơn 16.000ha (trong đó 38 mã số vùng trồng xuất khẩu Australia) – lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long đã chỉ đạo quyết liệt. Nông dân và hợp tác xã bắt buộc chuẩn hóa 100% quy trình canh tác, từ bón phân, bao trái đến ghi chép nhật ký điện tử phục vụ truy xuất nguồn gốc. Các cơ sở đóng gói không được làm tắt bất cứ khâu nào nhằm bảo vệ uy tín chung, kiên quyết loại bỏ tình trạng thương lái mua bán trôi nổi. Việc tuân thủ tuyệt đối quy định kiểm dịch không chỉ là lời giải để đưa trái bưởi Vĩnh Long khôi phục thị phần tại Australia, mà còn là khuôn mẫu để toàn bộ hệ sinh thái nông sản của tỉnh vững bước tiến sâu vào các thị trường cao cấp toàn cầu.