Thế giới công nghệ không thiếu những câu chuyện khởi nghiệp thần kỳ từ gara ô tô hay ký túc xá đại học. Nhưng hành trình của Wang Xingxing (Vương Hưng Hưng) - vị tỷ phú tự thân trẻ tuổi sinh năm 1990 - lại mang một màu sắc hoàn toàn khác biệt. Ông không làm giàu bằng cách tạo ra một ứng dụng mạng xã hội gây nghiện hay một sàn giao dịch tiền số rủi ro. Ông chọn một lối đi khó nhằn hơn rất nhiều: tạo ra cơ thể vật lý cho trí tuệ nhân tạo.

Ở tuổi 36, Wang Xingxing chính thức ghi tên mình vào danh sách những tỷ phú công nghệ giàu nhất Trung Quốc và tỷ phú sinh sau năm 1990 giàu nhất thế giới với khối tài sản ròng chạm mức 16 tỷ USD tính đến tháng 8/2026. Và tất cả đế chế tỷ đô ấy, Unitree Robotics, lại bắt nguồn từ một đồ án tốt nghiệp trị giá chưa tới... 3.000 USD.

Khởi đầu từ một chú chó Robot

Câu chuyện bắt đầu vào năm 2013, khi Wang Xingxing theo học thạc sĩ chuyên ngành cơ điện tử tại Đại học Thượng Hải. Khác với những người bạn đồng trang lứa đang mải mê chạy theo cơn sốt ứng dụng di động hay thương mại điện tử đang bùng phát trong thời điểm đó, Wang lại dành thời gian tập trung nghiên cứu những hệ thống chuyển động cơ khí.

Năm 2015, để chuẩn bị cho luận văn tốt nghiệp, cậu sinh viên Wang đã dốc túi khoảng 20.000 NDT (tương đương gần 3.000 USD thời điểm đó) để tự mày mò chế tạo một bản mẫu robot bốn chân mang tên "XDog". Không ai ngờ rằng, chú chó robot thô sơ ấy lại chính là viên gạch nền móng đầu tiên cho một tập đoàn định hình lại ngành công nghiệp tự động hóa toàn cầu.

Năm 2016, Wang ra trường và có một quãng thời gian thử việc ngắn ngủi chỉ khoảng 2 tháng tại DJI - gã khổng lồ flycam của Trung Quốc. Nhận thấy video thử nghiệm XDog của mình bất ngờ "viral" (lan truyền) mạnh mẽ trên mạng xã hội, Wang đưa ra một quyết định táo bạo: nghỉ việc ở DJI để tự mình theo đuổi giấc mơ chế tạo robot. Tháng 8/2016, Unitree Robotics chính thức ra đời tại Hàng Châu, vào thời điểm mà cả thị trường vẫn xem robot chỉ là món đồ chơi xa xỉ hoặc những cánh tay máy móc cứng nhắc trong các nhà máy lắp ráp ô tô.

Kiên định khi thế giới còn hoài nghi

Những năm đầu tiên của Unitree không hề trải hoa hồng. Khi làn sóng đầu tư mạo hiểm đổ dồn vào phần mềm, fintech và blockchain, việc gọi vốn để sản xuất "phần cứng robot" bị xem là mạo hiểm và khó thu hồi vốn. Startup của Wang nhiều lần rơi vào cảnh gần như cạn kiệt dòng tiền.

Nhưng Wang Xingxing không bỏ cuộc. Trong khi các đối thủ tại phương Tây như Boston Dynamics tập trung vào những mẫu robot đắt đỏ phục vụ quân sự hoặc nghiên cứu với giá hàng chục nghìn USD, Wang chọn một chiến lược cực đoan: thương mại hóa, hạ giá thành để đưa robot vào đời sống thực. Unitree liên tục cho ra mắt các thế hệ robot bốn chân (robot dog) ngày càng linh hoạt hơn, rẻ hơn, tiến tới phục vụ các nhu cầu từ tuần tra công nghiệp đến làm thú cưng điện tử.

Thành công rực rỡ của Wang Xingxing trong năm 2026 không chỉ đến từ sự kiên trì bán phần cứng cơ khí, mà đến từ sự nhạy bén đón đầu "siêu bão" AI.

Khi thế giới chìm đắm trong các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) như ChatGPT hay các công cụ tạo video AI, Wang nhận ra một tầm nhìn lớn hơn: AI sẽ bị giới hạn nếu chỉ tồn tại trên màn hình máy tính. Ông lập luận rằng, cuộc chơi tiếp theo không chỉ thuộc về những công ty sở hữu mô hình AI mạnh nhất, mà thuộc về những người biết cách tạo ra "cơ thể" để đưa AI tương tác trực tiếp với thế giới vật lý - xu hướng Embodied AI (AI Hiện Thân).

Dưới sự dẫn dắt của Wang, Unitree đã tiến một bước dài từ robot bốn chân sang thị trường robot hình người (humanoid robot). Sự ra mắt của siêu robot biến hình GD01 cao 3 mét với buồng lái cho con người vào đầu năm 2026 (giá từ 650.000 USD) đã gây chấn động toàn cầu, khẳng định năng lực chế tạo cơ khí thượng thừa của Unitree. Quan trọng hơn, bằng cách tích hợp sâu các mô hình AI tiên tiến (với sự đầu tư từ các gã khổng lồ AI như DeepSeek), robot của Unitree không còn là những cỗ máy được lập trình sẵn các thao tác tĩnh, mà đã có khả năng tự nhận thức môi trường, tự học hỏi và đưa ra quyết định để thực hiện các tác vụ phức tạp từ kho vận, nhà máy đến gia đình.

Năm 2025, tầm nhìn vượt thời đại này đã giúp Wang Xingxing được tạp chí TIME vinh danh trong danh sách "100 người có tầm ảnh hưởng nhất thế giới về trí tuệ nhân tạo" (TIME100 AI).

Lời khẳng định về tương lai

Tháng 8/2026 đánh dấu mốc son chói lọi trong sự nghiệp của vị CEO 36 tuổi. Unitree Robotics chính thức IPO trên sàn STAR Market (Thượng Hải), huy động khoảng 620 triệu USD và đạt mức định giá khoảng 9 tỷ USD.

Thương vụ IPO không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh ngoạn mục của Unitree (doanh thu tăng vọt từ 393 triệu NDT lên gần 1,7 tỷ NDT vào năm 2025, cùng biên lợi nhuận đáng mơ ước trên 60%) mà còn biến Wang Xingxing trở thành một trong những người giàu nhất Trung Quốc. Trong vòng vài ngày sau khi niêm yết, cổ phiếu của công ty liên tục tăng trần, đẩy tài sản của Wang lên mốc 16 tỷ USD (và tiếp tục gia tăng mạnh mẽ trong tháng 10/2026).

Chàng sinh viên khởi nghiệp với đồ án tốt nghiệp 3.000 USD năm nào giờ đây đang đứng trên đỉnh cao của cuộc cách mạng công nghệ mới. Câu chuyện của Wang Xingxing là minh chứng sống động cho triết lý: Đôi khi, cơ hội lớn nhất lại nằm ở chính nơi mà số đông thị trường chưa sẵn sàng tin tưởng. Và với Wang, kỷ nguyên đưa AI bước ra khỏi màn hình máy tính vào đời thực mới chỉ thực sự bắt đầu.