Tuyến đường cao tốc James W. Dalton tại bang Alaska (Mỹ) được xem là một trong những cung đường khắc nghiệt và nguy hiểm nhất Bắc Mỹ, nơi nhiệt độ cực thấp, khoảng cách cô lập và điều kiện tự nhiên khắc nghiệt liên tục thử thách các tài xế.

Tuyến đường dài hơn 660 km, nối khu vực Livengood với Deadhorse gần các mỏ dầu Prudhoe Bay ở cực Bắc Alaska.

Dọc hành trình, con đường băng qua các vùng Bắc Cực hẻo lánh và đóng vai trò là hành lang hậu cần quan trọng cho Hệ thống đường ống dẫn dầu xuyên Alaska - hạ tầng chiến lược phục vụ vận chuyển dầu mỏ trong khu vực.

Được xây dựng từ thập niên 1970 nhằm hỗ trợ ngành công nghiệp dầu khí, đường cao tốc Dalton ban đầu được sử dụng để vận chuyển máy móc, đường ống, thiết bị và vật tư phục vụ hoạt động khai thác tại vùng North Slope.

Sau nhiều thập kỷ hoạt động, phần lớn lưu lượng trên tuyến vẫn là xe tải hạng nặng phục vụ các cơ sở công nghiệp và cộng đồng biệt lập dọc tuyến đường.

Dự án do Alyeska Pipeline Service Company triển khai nhằm đảm bảo kết nối mặt đất tới các khu vực hỗ trợ đường ống và các mỏ dầu gần Bắc Băng Dương - nguồn cung năng lượng quan trọng của khu vực.

Phần lớn tuyến đường đi qua vùng đất băng vĩnh cửu, loại địa chất dễ biến dạng khi nhiệt độ tăng hoặc khi chịu tác động xây dựng kéo dài.

Vì vậy, công trình được thiết kế với các lớp sỏi dày cùng kỹ thuật cách nhiệt đặc biệt nhằm hạn chế truyền nhiệt xuống nền đất bên dưới.

Theo cơ quan giao thông Alaska, sự thay đổi độ ổn định của lớp băng vĩnh cửu có thể gây nứt, sụt lún và biến dạng mặt đường ở nhiều đoạn khác nhau trong năm.

Các đội bảo trì phải liên tục theo dõi tình trạng xói mòn, tan băng và ngập lụt theo mùa - những hiện tượng thường xuyên ảnh hưởng tới hạ tầng giao thông tại Bắc Cực.

Những tài xế lưu thông trên đường cao tốc Dalton phải đối mặt với nhiệt độ cực thấp, gió mạnh, băng tuyết, bùn lầy và quãng đường dài không có hỗ trợ kỹ thuật hay cứu hộ.

Khu vực Prospect Creek gần tuyến đường từng ghi nhận mức nhiệt thấp nhất lịch sử nước Mỹ vào năm 1971, ở khoảng âm 62 độ C.

Trong điều kiện cực đoan, nhiều bộ phận cơ khí có thể gặp sự cố do dầu và chất lỏng bị đặc lại, pin mất hiệu năng, còn kim loại và hệ thống thủy lực bị ảnh hưởng bởi cái lạnh.

Dầu bôi trơn, nhiên liệu diesel, lốp xe và hệ thống phanh đều cần chế độ bảo dưỡng đặc biệt trong môi trường Bắc Cực, nhất là khi nhiệt độ âm kéo dài và lưu lượng giao thông thấp.

Nhiều tài xế xe tải cho biết họ thường tránh tắt động cơ quá lâu trong các đợt lạnh sâu để giảm nguy cơ đóng băng linh kiện và giúp xe có thể khởi động lại dễ dàng.

Trên toàn tuyến dài hơn 660 km chỉ có ba trạm tiếp nhiên liệu chính tại Yukon River, Coldfoot và Deadhorse.

Khoảng cách xa giữa các điểm hỗ trợ buộc tài xế phải tính toán kỹ nhiên liệu, thực phẩm, lốp dự phòng, thiết bị khẩn cấp và phương án liên lạc trước khi lên đường.

Một thách thức lớn khác là tín hiệu điện thoại gần như không tồn tại trên phần lớn tuyến đường. Do đó, nhiều người phải sử dụng thiết bị liên lạc vệ tinh, bản đồ giấy và bộ dụng cụ sinh tồn chuyên dụng cho môi trường nhiệt độ thấp.

Bên cạnh đó, tuyến đường còn có mật độ xe tải lớn phục vụ hoạt động công nghiệp tại cực Bắc Alaska và gần Bắc Băng Dương.

Do chủ yếu được thiết kế cho vận tải hạng nặng, các xe nhỏ thường dễ bị hư hỏng bởi đá dăm, sỏi văng và mặt đường gồ ghề ở nhiều đoạn.

Dù được xây dựng cho ngành dầu khí, đường cao tốc Dalton ngày càng thu hút những người yêu khám phá muốn trải nghiệm vùng đất gần Vòng Bắc Cực và dãy Brooks Range.

Vào một số thời điểm trong năm, du khách tìm tới đây để chiêm ngưỡng cực quang cùng phong cảnh đặc trưng của bắc Alaska với sông băng, núi non và vùng lãnh nguyên rộng lớn.

Tuy nhiên, giới chức và các công ty du lịch cảnh báo đây không phải tuyến đường du lịch thông thường như ở các bang khác của Mỹ. Nhiều hãng cho thuê xe thậm chí cấm khách lái xe trên đường cao tốc Dalton do nguy cơ hỏng hóc cơ khí cao, chi phí cứu hộ đắt đỏ và điều kiện vận hành khắc nghiệt.

Ngay cả vào mùa hè, tài xế vẫn có thể gặp mưa lớn, bùn lầy, sương mù, công trường thi công và lưu lượng xe tải dày đặc trên các đoạn chưa trải nhựa. Đá văng từ bánh xe tải cũng là một trong những sự cố phổ biến nhất mà du khách phản ánh khi di chuyển trên tuyến đường này.

Theo các nghiên cứu gần đây, sự thay đổi của lớp băng vĩnh cửu đang ảnh hưởng trực tiếp tới đường sá, đường ống dẫn dầu và nhiều công trình tại vùng Bắc Cực Alaska.

Trên đường cao tốc Dalton, các đợt lũ lụt, xói mòn và tan băng đã nhiều lần gây phong tỏa tạm thời và buộc phải sửa chữa khẩn cấp ở các khu vực chiến lược phục vụ vận tải tới Prudhoe Bay.

Tháng 6/2025, một số đoạn đường đã phải đóng cửa sau khi bị hư hại do ngập lụt và xuống cấp mặt đường. Dù tuyến đường vẫn mở cửa quanh năm, tình hình thời tiết, biến đổi khí hậu và các hoạt động bảo trì có thể nhanh chóng làm thay đổi điều kiện vận hành.

Đối với chính quyền Alaska và các doanh nghiệp năng lượng, việc duy trì đường cao tốc Dalton được xem là yếu tố sống còn nhằm đảm bảo kết nối đường bộ tới các cơ sở dầu khí ở cực bắc bang này.

Giữa hàng trăm kilomet gần như không có trung tâm đô thị lớn, đường cao tốc Dalton vẫn là một trong những tuyến giao thông huyết mạch nối nội địa Alaska với khu vực khai thác dầu gần Bắc Băng Dương.