Thị trường trái cây mùa đông tại Trung Quốc đang chứng kiến sự lên ngôi của một loại quả mang tên Cuimi. Dịch theo nghĩa đen, tên gọi này ám chỉ những trái quất mật ong giòn. Loại quả này đang thiết lập một mặt bằng giá đáng kinh ngạc khi bán lẻ ở mức 80 đến 120 nhân dân tệ mỗi kg, tương đương 300.000 đến 450.000 đồng. Mức giá này cao gấp nhiều lần so với sầu riêng, vốn luôn được mặc định là loại trái cây đắt đỏ đối với người tiêu dùng đại chúng.

Thậm chí, những hộp quà cao cấp được tuyển chọn kỹ lưỡng có thể vọt lên mức 200 nhân dân tệ mỗi kg, tương đương 750.000 đồng. Sự chênh lệch định giá khổng lồ đã khoác lên loại quả nhỏ bé này danh xưng Hermès trong giới trái cây. Đằng sau lớp vỏ mọng nước và mức giá chót vót đó là cả một câu chuyện phức tạp về lòng tham và cuộc chiến pháp lý xoay quanh quyền sở hữu trí tuệ.

Lòng tham từ biên lợi nhuận khổng lồ

Tài liệu nông nghiệp tại Trung Quốc chỉ ra rằng một cây quất Cuimi cần từ 2 đến 4 năm chăm sóc để bắt đầu cho trái thương mại. Thời gian chờ đợi này không làm chùn bước giới làm vườn. Ngược lại, lợi nhuận khổng lồ từ những vụ thu hoạch đầu tiên đã kích hoạt một làn sóng nhân giống và kinh doanh cây giống trái phép tràn lan khắp các địa phương.

Nhận thức hạn chế về luật sở hữu trí tuệ trong nông nghiệp, cộng với mong muốn làm giàu nhanh chóng, đã đẩy nhiều chủ vườn vào vòng xoáy vi phạm pháp luật. Từ đầu năm 2026, hàng loạt vụ kiện liên quan đến việc ăn cắp bản quyền giống quất Cuimi đã được đưa ra ánh sáng. Các cơ quan chức năng Trung Quốc đang phải giải quyết một bài toán hóc búa khi ranh giới giữa việc chia sẻ cây giống truyền thống và vi phạm bản quyền thương mại bị xóa nhòa.

Cuộc chiến pháp lý xuyên tỉnh

Đơn vị nắm giữ quyền sinh sát pháp lý đối với giống cây này là Công ty Trách nhiệm hữu hạn Phát triển Nông nghiệp Quảng Tây Sanpeng. Doanh nghiệp này nhận được quyền thực thi độc quyền trên toàn bộ Trung Quốc đại lục thông qua một thỏa thuận ký kết vào tháng 9 năm 2025 với Trạm Hướng dẫn Công nghệ Cây ăn quả huyện Rong'an. Kể từ đó, Sanpeng liên tục khởi kiện các cơ sở ươm tạo vi phạm, với nhiều bản án yêu cầu bồi thường lên tới gần 1 triệu nhân dân tệ.

Vụ việc điển hình nhất vừa diễn ra vào giữa tháng 10 tại Tòa án Nhân dân Trung cấp Côn Minh thuộc tỉnh Vân Nam. Đây là vụ án đánh dấu lần đầu tiên hoạt động thực thi bản quyền giống Cuimi vượt ra khỏi ranh giới tỉnh Quảng Tây. Ngay sau đó, vào trung tuần tháng 11, một phiên tòa khác tiếp tục được mở để xét xử một cơ sở trồng trọt cam quýt lớn tại địa phương. Những động thái pháp lý dồn dập này gửi đi một thông điệp cứng rắn đến giới làm vườn trên toàn quốc.

Nông sản tỷ đô và rào cản pháp luật

Quất Cuimi không phải là sản phẩm lai tạo ngẫu nhiên. Đây là giống quất cải tiến thế hệ thứ ba, thành quả nghiên cứu nhiều năm của Trạm Hướng dẫn Công nghệ Trái cây Liễu Châu phối hợp cùng Đại học Quảng Tây. Từ tháng 9 năm 2017, Bộ Nông nghiệp Trung Quốc đã cấp quyền bảo hộ giống cây trồng này với thời hạn lên tới 20 năm.

Cuộc chiến pháp lý xoay quanh trái quất Cuimi phản ánh một sự chuyển mình lớn trong nền nông nghiệp Trung Quốc. Cơ quan quản lý nước này đang siết chặt việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với các giống cây trồng mới. Bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào tự ý nhân giống hoặc mua bán các giống đã được bảo hộ đều phải đối mặt với án phạt nặng nề. Đây cũng là bài học nhãn tiền cho ngành nông nghiệp các quốc gia láng giềng trong việc đầu tư chất xám để lai tạo giống mới, đồng thời sử dụng rào cản pháp lý để bảo vệ lợi ích kinh tế cốt lõi trên thương trường.