Cá chép có thịt mềm giàu protein nhưng lại khiến nhiều người e ngại vì có hàng chục xương nhỏ hình chữ Y nằm xen giữa các thớ cơ. Để khắc phục nhược điểm này, các nhà khoa học Trung Quốc đã ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen, tạo ra giống cá chép Gibel không còn loại xương này.

Theo CGTN, nhóm nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) do viện sĩ Quý Kiến Phương dẫn đầu đã phát triển thành công giống cá chép Gibel (Carassius gibelio) không có xương nhỏ nằm giữa các thớ cơ. Đây là một trong những đặc điểm khiến cá chép khó chế biến và thưởng thức. Theo đó, hơn 80 chiếc xương nhỏ, mảnh, hình chữ Y khiến người ăn phải cẩn trọng khi gỡ thịt. Trong công nghiệp chế biến, chúng cũng làm tăng độ phức tạp và chi phí xử lý nguyên liệu.

Chỉnh sửa gen để loại bỏ xương dăm

Để giải quyết vấn đề, nhóm nghiên cứu trước tiên lập bản đồ bộ gen phức tạp của cá chép Gibel. Qua phân tích, các nhà khoa học xác định hai bản sao của gen runx2b, gồm Cgrunx2b-A và Cgrunx2b-B, giữ vai trò quan trọng trong quá trình hình thành xương giữa các thớ cơ.

Tiếp đó, nhóm sử dụng công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR/Cas9 để đồng thời vô hiệu hóa hai bản sao này. Quá trình chỉnh sửa được thực hiện ở giai đoạn phôi nhằm ngăn chặn sự hình thành xương dăm mà không làm ảnh hưởng đến bộ xương chính và quá trình phát triển tổng thể của cá.

Kết quả cho thấy những cá thể được chỉnh sửa gen không còn các xương nhỏ nằm xen giữa cơ. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu còn tạo ra các dòng cá chỉ được chỉnh sửa một phần alen, giúp giảm đáng kể số lượng xương thay vì loại bỏ hoàn toàn.

Theo các nhà khoa học, giống cá mới không chỉ cải thiện trải nghiệm ăn uống mà còn sở hữu một số đặc điểm có lợi cho hoạt động nuôi trồng thủy sản. Cá có tốc độ sinh trưởng nhanh, năng suất cao và khả năng chống chịu bệnh tốt hơn, qua đó mở ra triển vọng ứng dụng trong các mô hình nuôi công nghiệp.

Hiệu quả sử dụng thức ăn cũng là một lợi thế được nhóm nghiên cứu đề cập. Giống cá này được kỳ vọng cần ít thức ăn hơn để tạo ra cùng một lượng protein, góp phần giảm chi phí sản xuất và hạn chế tác động đến môi trường từ hoạt động nuôi thủy sản.

Việc loại bỏ xương dăm còn có thể tạo thuận lợi cho ngành chế biến thực phẩm. Những chiếc xương hình chữ Y vốn gây khó khăn cho công đoạn lọc thịt, sản xuất phi lê và phát triển các sản phẩm cá chế biến sẵn. Khi trở ngại này được khắc phục, doanh nghiệp có thêm cơ hội phát triển các sản phẩm tiện lợi, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng hiện đại.

Nghiên cứu được triển khai trong khoảng 6 năm, thuộc chương trình chiến lược “Thiết kế và Tạo giống Chính xác” của CAS.

Vẫn còn những rào cản trước khi thương mại hóa

Dù đạt kết quả đáng chú ý trong nghiên cứu, việc đưa cá chỉnh sửa gen vào sản xuất và lưu thông trên thị trường vẫn phụ thuộc vào các quy định về an toàn sinh học, đánh giá an toàn thực phẩm và cấp phép tại từng quốc gia.

Do đó, thành công trong phòng thí nghiệm mới là bước khởi đầu. Để giống cá chép không xương dăm được thương mại hóa rộng rãi, các nhà nghiên cứu và đơn vị sản xuất vẫn cần giải quyết những yêu cầu liên quan đến an toàn, hiệu quả nuôi thương phẩm và khung pháp lý tại các thị trường mục tiêu.

Tham khảo: CGTN