Việc Ấn Độ thúc đẩy dự án hạ tầng trị giá khoảng 10 tỷ USD (tương đương 263.500 tỷ đồng) trên đảo Great Nicobar đang thu hút sự chú ý trở lại, khi New Delhi muốn tăng cường hiện diện chiến lược và năng lực logistics ở rìa phía Đông Ấn Độ Dương.

Dự án được quy hoạch trên hòn đảo hẻo lánh thuộc quần đảo Andaman và Nicobar, nằm gần eo biển Malacca. Kế hoạch này gần như giậm chân tại chỗ trong suốt 3 thập kỷ qua, nhưng đã được Chính phủ Thủ tướng Narendra Modi khởi động lại.

Theo quy hoạch mới, dự án sẽ bao gồm một cảng trung chuyển quốc tế quy mô lớn, sân bay quốc tế đa năng phục vụ cả dân sự lẫn quân sự, hạ tầng điện và một khu đô thị có sức chứa tới 650.000 người.

Giai đoạn 1 bắt đầu từ năm ngoái và sẽ kéo dài đến năm 2035, tập trung xây dựng các hạng mục hạ tầng cốt lõi như cảng container Galathea Bay, sân bay và các nhà máy điện.

Các tài liệu công khai của Chính phủ hiện chưa nêu chi tiết ngân sách phân bổ theo từng năm cho giai đoạn đầu. Tuy nhiên, riêng cảng trung chuyển Galathea Bay đã được ước tính tiêu tốn khoảng 488 tỷ rupee (tương đương 5 tỷ USD), trong đó Chính phủ dự kiến hỗ trợ khoảng 122 tỷ rupee nhằm bảo đảm tính khả thi thương mại cho dự án.

Nằm cách một trong những tuyến hàng hải Đông - Tây nhộn nhịp nhất thế giới khoảng 74km, Great Nicobar từ lâu được xem là tài sản chiến lược trên biển của Ấn Độ. Giá trị này càng gia tăng trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị quanh các điểm nghẽn hàng hải như eo biển Hormuz ngày càng gay gắt, và việc Trung Quốc mở rộng hiện diện trong khu vực.

Tuy nhiên, dự án cũng vấp phải nhiều chỉ trích từ giới nghiên cứu môi trường và các tổ chức xã hội dân sự do lo ngại về tác động sinh thái, quy trình phê duyệt cũng như nguy cơ ảnh hưởng tới cộng đồng bản địa.

Lo ngại môi trường và cộng đồng bản địa

Dù lập luận chiến lược ngày càng nhận được sự ủng hộ trong giới quốc phòng và hải quân Ấn Độ, dự án đồng thời cũng trở thành một trong những kế hoạch hạ tầng gây tranh cãi nhất nước này.

Các nhà nghiên cứu môi trường, nhân chủng học và cư dân địa phương cho rằng dự án có thể gây ra sự thay đổi không thể đảo ngược một trong những hệ sinh thái đảo mong manh và dễ tổn thương nhất của Ấn Độ.

“Một phần lớn đảo Great Nicobar là rừng mưa nhiệt đới dày đặc, hệ sinh thái san hô mong manh và môi trường sống của nhiều loài nguy cấp như rùa da - loài làm tổ tại vịnh Galathea, đúng khu vực được đề xuất xây cảng trung chuyển”, một nhà hoạt động môi trường cho biết.

Người này cảnh báo quy mô khổng lồ của dự án, bao gồm cảng biển, khu đô thị và các công trình liên quan, có thể làm biến đổi vĩnh viễn hệ sinh thái tại đây, đồng thời thay đổi đời sống của cộng đồng người Shompen và Nicobarese thông qua làn sóng di cư quy mô lớn và thay đổi mục đích sử dụng đất.

Cư dân địa phương cũng chỉ ra nguy cơ động đất tại khu vực và những hệ lụy lâu dài từ việc mở rộng dân cư quy mô lớn ở vùng từng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thảm họa sóng thần năm 2004.

Theo dữ liệu điều tra dân số năm 2011, dân số bộ lạc tại quần đảo đã giảm 3,19%, xuống còn 28.530 người trong giai đoạn 2001 - 2011, trong đó sóng thần được xem là một nguyên nhân.

Các ý kiến phản đối cũng lưu ý rằng dự án có thể ảnh hưởng trực tiếp tới tương lai của các cộng đồng bản địa như người Shompen - nhóm bộ lạc đặc biệt dễ tổn thương và vẫn sống tương đối biệt lập với thế giới bên ngoài.