Vùng quê thanh bình mang dấu ấn thủy chung của Việt Nam - Cuba

Tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre cũ (nay là xã Lương Hòa, tỉnh Vĩnh Long) có một ngôi làng đặc biệt mang tên Moncada. Được thành lập ngày 9/1/1984, làng Moncada là biểu tượng sinh động cho mối quan hệ đoàn kết, thủy chung giữa nhân dân Việt Nam và Cuba dù cách xa nhau nửa vòng Trái Đất.

Tên gọi Moncada gắn với dấu mốc quan trọng trong lịch sử cách mạng Cuba. Ngày 26/7/1953, lãnh tụ Fidel Castro cùng hơn 130 thanh niên yêu nước tiến công Pháo đài Moncada - doanh trại quân sự lớn thứ hai dưới chế độ độc tài Batista. Dù cuộc tiến công không giành thắng lợi, sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho tinh thần cách mạng của Cuba, mở đầu phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc và tạo bước ngoặt lịch sử cho quốc gia vùng Caribe.

Quan hệ hữu nghị Việt Nam - Cuba không chỉ được thể hiện qua các tuyên bố ngoại giao mà còn bằng nhiều hành động thiết thực. Ngày 20/12/1969, tại tỉnh Artemisa của Cuba đã hình thành “Làng Bến Tre”, thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân Cuba đối với cuộc kháng chiến của nhân dân miền Nam Việt Nam, đặc biệt là người dân Bến Tre. Đây được xem là biểu tượng tiêu biểu của tinh thần đoàn kết quốc tế trong những năm tháng chiến tranh.

Sau thắng lợi của Cách mạng Cuba, ngày 2/12/1960, Cuba trở thành quốc gia đầu tiên tại khu vực châu Mỹ thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Cuba luôn là một trong những quốc gia đi đầu trong phong trào quốc tế ủng hộ Việt Nam, góp phần động viên tinh thần nhân dân Việt Nam trong thời kỳ gian khó.

Đáp lại tình cảm đó, ngày 9/1/1984, tỉnh Bến Tre cũ quyết định chọn xã Lương Hòa xây dựng mô hình “kết nghĩa” với Cuba và đặt tên là “Làng Moncada”.

Làng Moncada tại xã Lương Hòa, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Nhân Dân

Trong kháng chiến, Lương Hòa từng là địa bàn diễn ra nhiều trận chiến ác liệt, nơi quân và dân địa phương đánh chìm hàng chục tàu chiến, tiêu diệt nhiều lực lượng địch. Suốt 30 năm chiến tranh, vùng đất này liên tục hứng chịu pháo kích, bom B.52, bom napalm, chất độc hóa học cùng nhiều đợt càn quét nhằm biến nơi đây thành “vùng trắng”. Tuy nhiên, người dân Lương Hòa vẫn kiên cường bám đất, chiến đấu cho đến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất vào năm 1975.

Từ khi thành lập đến nay, làng Moncada nhiều lần đón các đoàn lãnh đạo Cuba đến thăm như Chủ tịch Quốc hội Cuba, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Cuba cùng Đại sứ và Tổng Lãnh sự Cuba tại TP.HCM trong các dịp lễ trọng đại.

Mang diện mạo phát triển, tiến bộ

Sau hơn 40 năm hình thành và phát triển, làng Moncada đã trở thành biểu tượng tiêu biểu cho tình hữu nghị Việt Nam - Cuba. Chính quyền và người dân địa phương luôn chú trọng gìn giữ, phát huy truyền thống đặc biệt này. Từ năm 2022, nhiều trường học trên địa bàn xã được đổi tên theo làng Moncada như: Mầm non Moncada, Tiểu học Moncada và THCS Moncada. Tại trung tâm xã, cổng chào cũng được gắn dòng chữ “Xã văn hóa Lương Hòa - làng Moncada”.

Trước đó, năm 2010, địa phương phát động phong trào treo ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng ảnh nữ tướng Nguyễn Thị Định và lãnh tụ Fidel Castro tại các hộ dân, nhận được sự hưởng ứng rộng rãi từ người dân. Hàng năm, vào dịp 26/7 - ngày kỷ niệm cuộc tấn công trại Moncada, chính quyền và nhân dân địa phương đều tổ chức lễ kỷ niệm trang trọng nhằm nhắc nhớ và giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống anh hùng, nghĩa tình giữa hai dân tộc.

Nhằm tiếp tục vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Cuba, tỉnh Bến Tre cũ đã đầu tư xây dựng Nhà lưu niệm làng Moncada tại xã Lương Hòa. Công trình được khánh thành ngày 6/9/2023 nhân dịp kỷ niệm 70 năm cuộc tấn công Pháo đài Moncada và 40 năm thành lập làng Moncada. Đây là nơi lưu giữ nhiều hình ảnh, tư liệu lịch sử về lãnh đạo và nhân dân hai nước, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng và tăng cường mối quan hệ hữu nghị Việt Nam - Cuba.

Ngày nay, xã Lương Hòa - làng Moncada không chỉ là biểu tượng của tình đoàn kết quốc tế mà còn là địa phương phát triển năng động của tỉnh Vĩnh Long. Thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, xã Lương Hòa và xã Phong Nẫm của huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre cũ được sáp nhập thành xã Lương Hòa, thuộc tỉnh Vĩnh Long.

Trường học tại xã Lương Hòa cũng được đặt tên là Moncada. Ảnh: Cà Mau Online

Làng Moncada hôm nay mang diện mạo của một vùng quê nông thôn mới khởi sắc. Những tuyến đường bê tông được đầu tư khang trang, nối liền các ấp. Hệ thống trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được xây dựng đồng bộ. Hai bên đường là những hàng dừa xanh mướt, tạo nên khung cảnh thanh bình và trù phú.

Theo thống kê của UBND xã Lương Hòa, thu nhập bình quân đầu người tại địa phương đạt trên 64 triệu đồng/năm. Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 3,2%, trong khi 100% trường học đạt chuẩn quốc gia.

Theo thông tin trên Trang Thông tin điện tử xã Lương Hòa, người dân địa phương chủ yếu sống bằng nghề trồng dừa kết hợp mô hình vườn - ao - chuồng. Nhiều hộ dân mạnh dạn mở rộng kinh tế gia đình, phát triển chăn nuôi, sản xuất và chế biến dừa. Nhờ đó, thu nhập của người dân ngày càng ổn định, đời sống vật chất và tinh thần tiếp tục được nâng cao.

Làng Moncada tại xã Lương Hòa được xem là minh chứng sinh động cho tình hữu nghị bền chặt giữa nhân dân Việt Nam và Cuba. Những giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt của vùng đất này tiếp tục góp phần lan tỏa tinh thần đoàn kết quốc tế và gắn kết hai dân tộc cùng chung khát vọng độc lập, tự do.