Theo blog chính thức của Thư viện Quốc hội Mỹ (trước đây là Library of Congress Blog, nay đổi tên thành Timeless), “Đảo Null” là một địa điểm đặc biệt nằm giữa đại dương bao la, xung quanh không có đất liền, không có cư dân và có điều kiện tự nhiên ẩm ướt. Tuy trông giống như một “nơi không tồn tại” nhưng thực tế nó lại rất nổi tiếng trong lĩnh vực hệ thống thông tin địa lý (GIS). 

“Đảo Null” được xác định tại tọa độ 0 độ vĩ Bắc và 0 độ kinh Đông ở Nam Đại Tây Dương, điểm giao nhau giữa đường xích đạo và kinh tuyến gốc. Vì nằm tại giá trị “0,0”, nó được gọi là “Null”.

Đến nay, nguồn gốc chính xác của hòn đảo này vẫn còn là một bí ẩn nhưng nó bắt đầu được biết đến rộng rãi từ khoảng năm 2011, khi xuất hiện trong bộ dữ liệu bản đồ công khai Natural Earth do cộng đồng bản đồ và GIS xây dựng. Trong bộ dữ liệu này, người ta “tạo” một mảnh đất nhỏ tại đúng tọa độ 0 độ N 0 độ E.

Mục đích của “Đảo Null” là giúp các nhà phân tích phát hiện lỗi trong quá trình “geocoding” (mã hóa địa lý), tức là khi hệ thống gán dữ liệu vào vị trí trên bản đồ. Nói cách khác, đây là một điểm kiểm tra đặc biệt trong thế giới dữ liệu không gian số.

Mới đây, CNN đã đăng tải một bài viết kể về hành trình khám phá “Đảo Null” của một cặp đôi trong chuyến đi vòng quanh thế giới. Người này kể rằng, thời điểm con tàu cách bờ biển Tây Phi khoảng 610km và tiến gần đến nơi đường xích đạo giao với kinh tuyến gốc, tất cả hành khách tập trung ở mũi tàu để chiêm ngưỡng “Đảo Null”. Tuy nhiên, xung quanh chỉ có đại dương mênh mông bởi thực tế đây không phải là một hòn đảo có thật.

“Đảo Null” vốn là một “trò đùa” tồn tại nhiều năm trong giới chuyên gia dữ liệu không gian và bản đồ số. Do nhiều dữ liệu bị thiếu hoặc mã hóa sai vị trí, chúng thường bị dồn về tọa độ 0,0, từ đó hình thành một “điểm đến ma” mang tính biểu tượng trong cộng đồng.

Dù vậy, “Đảo Null” vẫn được đưa vào lịch trình của một số hãng du thuyền như một điểm nhấn thú vị. Năm 2024, Holland America Line đã đưa “Đảo Null” vào hành trình du thuyền vòng quanh thế giới kéo dài 129 ngày và dự kiến địa điểm này sẽ tiếp tục xuất hiện trong chuyến đi năm 2028.

Các tàu của Viking Cruises cũng từng đi ngang tọa độ này vào các năm 2024 và 2025. Dù biết rõ nơi đây chỉ là biển khơi mênh mông, hàng nghìn du khách vẫn tỏ ra thích thú và tò mò bởi cảm giác được “đặt chân” đến một địa điểm đặc biệt mà hiếm người từng trải nghiệm.

“Đảo Null” được xem như một “hiện tượng kỳ lạ” của thời đại Internet, bắt đầu xuất hiện trong cộng đồng GIS vào khoảng năm 2008, khi dữ liệu định vị được sử dụng rộng rãi hơn trên các nền tảng như Twitter hay Flickr. Theo chuyên gia dữ liệu không gian Mike Migurski, một lỗi phổ biến là dữ liệu vị trí bị bỏ trống; khi đó hệ thống thường mặc định giá trị “null” hoặc “0”. Hai giá trị này tương ứng với tọa độ 0° vĩ độ, 0° kinh độ ở Vịnh Guinea (ngoài khơi Tây Phi), khiến mọi dữ liệu không xác định vị trí bị “dồn” về đây và hình thành nên cái tên “Đảo Null”.

Ban đầu, đây chỉ là điểm tập hợp lỗi bản đồ nhưng sau đó “Đảo Null” dần được cộng đồng GIS “hư cấu hóa” thành một thế giới riêng. Năm 2010, khi thiết kế bản đồ cho GeoIQ, Migurski còn tạo một hòn đảo nhỏ tại tọa độ 0,0 như một “trứng phục sinh” cho giới làm bản đồ. Hình ảnh này sau đó lan truyền nhanh chóng, xuất hiện trên áo thun, quà hội nghị và được đưa vào bộ dữ liệu mã nguồn mở Natural Earth năm 2011.

Cùng thời điểm, lập trình viên Steve Pellegrin tiếp tục “thổi phồng” khái niệm này bằng một website mô phỏng "Đảo Null" như một điểm đến có thật. Từ đó, "Đảo Null" được lan truyền rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội và trở thành một “điểm check-in ảo” thú vị của cộng đồng.

Với nhiều người, sức hấp dẫn của “Đảo Null” không nằm ở kỹ thuật mà ở câu chuyện phía sau nó. Giống như những tọa độ đặc biệt khác trên bản đồ, nơi đây kích thích trí tưởng tượng vì nằm giữa ranh giới của địa lý, dữ liệu và hư cấu. Chính điều đó khiến “Đảo Null” trở nên nổi tiếng vượt ra ngoài giới bản đồ số.