Thế giới vừa trải qua một trong ba năm nóng nhất từng được ghi nhận, theo báo cáo khí hậu năm 2025 của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO). Liên Hợp Quốc cho biết châu Á đang nóng lên với tốc độ nhanh gấp đôi mức trung bình toàn cầu.

Tại Đông Nam Á, nhiều quốc gia phải hứng chịu các đợt nắng nóng cực đoan. Chỉ số nhiệt tại Philippines có thời điểm vượt quá 51 độ C, trong khi Pakistan tiếp tục trải qua một mùa lũ gió mùa tàn khốc.

Đây không còn là những hiện tượng đơn lẻ. Khi thời tiết cực đoan dần trở thành “trạng thái bình thường mới”, câu hỏi đặt ra không còn là liệu thảm họa có xảy ra hay không, mà là thế giới đã chuẩn bị tốt đến mức nào để ứng phó với chúng.

Và ngày càng nhiều giải pháp công nghệ cho bài toán này đang đến từ Trung Quốc.

Mạng lưới vệ tinh khí tượng Fengyun của nước này hiện gồm 9 vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo, được hỗ trợ bởi 842 radar thời tiết và hơn 90.000 trạm quan trắc mặt đất. Hệ thống hiện cung cấp dữ liệu thời gian thực cho 133 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Trung Quốc cũng dự kiến phóng thêm ba vệ tinh mới trong giai đoạn 2025-2026 nhằm mở rộng phạm vi giám sát tại Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương - hai trong số những khu vực thường xuyên hứng chịu bão nhiệt đới mạnh nhất thế giới.

Ông Chen Zhenlin, người đứng đầu Cục Khí tượng Trung Quốc, cho biết với China Daily rằng các vệ tinh vi sóng có khả năng xuyên qua lớp mây dày để phân tích cấu trúc bão, từ đó cung cấp cảnh báo sớm trước 72 giờ cho các quốc đảo tại Thái Bình Dương.

“Hệ thống này sẽ giúp các quốc gia trên khắp châu Á - Thái Bình Dương nhận được cảnh báo sớm từ vài giờ đến vài ngày trước khi thiên tai xảy ra”, ông Chen nói.

Kế hoạch “Hành động cảnh báo sớm thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2025-2027” của Trung Quốc, được công bố tại hội nghị khí hậu COP29, cũng nhận được đánh giá tích cực từ ông Selwin Hart - cố vấn khí hậu của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc.

Theo ông Hart, đây là kế hoạch cấp quốc gia đầu tiên hỗ trợ trực tiếp cho sáng kiến “Cảnh báo sớm cho mọi người” của Liên Hợp Quốc, với mục tiêu đến năm 2027 mọi người dân trên thế giới đều được bảo vệ bởi các hệ thống cảnh báo thiên tai.

Hiện Trung Quốc đã triển khai hệ thống cảnh báo dựa trên nền tảng điện toán đám mây tại Pakistan và Quần đảo Solomon, đồng thời cam kết đào tạo 2.000 chuyên gia trong vòng hai năm tới.

Khi thiên tai xảy ra và hạ tầng mặt đất bị tê liệt, các thiết bị bay không người lái sẽ đảm nhận vai trò hỗ trợ khẩn cấp.

Mẫu drone Wing Long-2H do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc phát triển có thể hoạt động như một “trạm phát sóng di động trên không”, giúp khôi phục tín hiệu di động trên khu vực rộng 50 km2 và thiết lập mạng liên lạc âm thanh – hình ảnh bao phủ tới 15.000 km2.

Vào tháng 7/2025, thiết bị này đã hoàn thành nhiệm vụ trinh sát cảnh báo sớm bão đầu tiên của Trung Quốc khi bám theo siêu bão Wepha dọc bờ biển và gửi khoảng 6.000 tin nhắn SMS cảnh báo đến người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng.

Không chỉ trên bầu trời, Trung Quốc cũng đang mở rộng năng lực cảnh báo thiên tai dưới lòng đất.

Nước này hiện sở hữu mạng lưới cảnh báo sớm động đất lớn nhất thế giới với khoảng 18.000 trạm quan sát địa chấn. Song song đó là hệ thống AI mang tên AIRES, có khả năng phát hiện số lượng sự kiện địa chấn cao gấp 5 lần so với phương pháp xử lý thủ công truyền thống.

Mô hình DiTing - được giới thiệu là mô hình AI quy mô lớn đầu tiên trên thế giới chuyên phân tích sóng địa chấn với hàng tỷ tham số - đã được Trung Quốc công bố mã nguồn mở vào tháng 1/2025.

Hiện hệ thống này đã được áp dụng vào dữ liệu động đất thực tế tại Khu tự trị Tây Tạng ở phía Tây Nam Trung Quốc.