Huy động 24 triệu tấn bê tông xây siêu đập thủy điện thuộc top lớn nhất thế giới, hồ chứa gấp 3 lần hồ thủy điện Hòa Bình
Sayano-Shushenskaya là một trong những đập thủy điện lớn nhất thế giới và vẫn giữ vai trò trụ cột trong hệ thống năng lượng của Nga sau hơn nửa thế kỷ.
Để khai thác sức mạnh của một trong những con sông lớn nhất thế giới, Nga đã đổ 24 triệu tấn bê tông xây dựng đập Sayano-Shushenskaya cao 242m và tạo nên hồ chứa nhân tạo dài hơn 300km.
Hồ chứa Sayano-Shushenskoye, hình thành ở thượng nguồn đập, có diện tích khoảng 621 km2 và kéo dài hơn 300km dọc theo thung lũng sông Yenisei.
Với dung tích lên tới 31,3 tỷ m3 nước, hồ chứa này lớn hơn khoảng 3,3 lần so với hồ chứa của Đập thủy điện Hòa Bình (9,45 tỷ m3).
Ngoài việc cung cấp nguồn nước phục vụ phát điện, hồ chứa còn giúp điều tiết lưu lượng sông Yenisei theo mùa, đặc biệt trong giai đoạn băng tuyết tan vào mùa xuân hoặc những thời điểm mực nước xuống thấp.
Bên cạnh đó, công trình còn góp phần kiểm soát lũ lụt, hỗ trợ tưới tiêu và bảo đảm nguồn nước cho các khu vực lân cận. Dưới chân đập là nhà máy điện với 10 tổ máy phát điện, mỗi tổ có công suất 640MW và được kết nối với hệ thống điện khu vực.
Các rôto của tổ máy nặng khoảng 920 tấn, đòi hỏi quá trình lắp đặt và căn chỉnh với độ chính xác rất cao. Chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể gây rung động mạnh, làm giảm hiệu suất vận hành hoặc thậm chí gây hư hỏng thiết bị.
Tai nạn khiến Nga rà soát toàn diện tiêu chuẩn an toàn
Tháng 8/2009, nhà máy thủy điện Sayano-Shushenskaya xảy ra một trong những thảm họa nghiêm trọng nhất trong lịch sử ngành thủy điện nước này, khiến 75 người thiệt mạng và gây thiệt hại nặng nề cho cơ sở hạ tầng.
Nguyên nhân xuất phát từ sự cố nước tràn đột ngột làm phá hủy một tổ máy phát điện, dẫn đến ngập toàn bộ khu vực đặt tuabin. Sau thảm họa, Nga đã tiến hành đánh giá và rà soát toàn diện các tiêu chuẩn an toàn trong lĩnh vực thủy điện, tập trung nâng cấp hệ thống giám sát và quy trình ứng phó khẩn cấp.
Công tác sửa chữa, khôi phục và hiện đại hóa nhà máy được triển khai trong nhiều năm trước khi cơ sở này vận hành trở lại toàn bộ công suất vào năm 2014.
Kể từ đó, Sayano-Shushenskaya tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với hệ thống điện Siberia cũng như các ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn, trong đó có ngành sản xuất nhôm.
Hơn nửa thế kỷ sau khi khởi công, nhà máy thủy điện này vẫn được xem là một trong những biểu tượng của các siêu dự án thời Liên Xô cũ, đồng thời phản ánh những thách thức trong việc vận hành các công trình hạ tầng trọng yếu suốt nhiều thập kỷ.
Lịch sử của Sayano-Shushenskaya gắn liền với nhu cầu phát triển công nghiệp, khai thác tiềm năng năng lượng của sông Yenisei và những thay đổi sâu rộng về bảo trì, giám sát cũng như tiêu chuẩn an toàn được áp dụng sau thảm họa năm 2009.
