Ban tổ chức Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 7 năm 2026 vừa chính thức công bố kết quả mùa giải năm nay. Trong đó, Giải thưởng Lớn “Thành tựu trọn đời - Hiệp sĩ Dế Mèn” được trao cho cố Phó Giáo sư, Tiến sĩ, họa sĩ, đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Mạnh Lân nhằm ghi nhận những đóng góp bền bỉ cho nghệ thuật thiếu nhi Việt Nam.

Kết quả được đưa ra sau hai vòng chấm của bộ phận thường trực và phiên họp chung khảo diễn ra ngày 14/5 dưới sự chủ trì của nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Giám khảo. Cùng tham gia Hội đồng có các thành viên chuyên môn và bộ phận thường trực của giải thưởng.

Theo đánh giá của Hội đồng Giám khảo, cố Phó Giáo sư, Tiến sĩ, họa sĩ, đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Mạnh Lân được vinh danh nhờ những cống hiến xuyên suốt cho lĩnh vực nghệ thuật dành cho thiếu nhi, đặc biệt qua nhiều tác phẩm kinh điển được xem là gắn bó với nhiều thế hệ khán giả như “Chuyện Ông Gióng”, “Mèo con, Trê Cóc” cùng những tranh minh họa nổi tiếng cho truyện "Dế Mèn phiêu lưu ký".

Đại diện gia đình nghệ sĩ Ngô Mạnh Lân nhận giải thưởng. Ảnh: BTC

Chia sẻ về dấu ấn của nghệ sĩ Ngô Mạnh Lân, nhà thơ Trần Đăng Khoa cho biết bộ tranh minh họa "Dế Mèn phiêu lưu ký" do ông thực hiện từ năm 1959 từng được in ấn công phu và trở thành hình ảnh quen thuộc trong ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ bạn đọc. Bên cạnh lĩnh vực minh họa sách, nghệ sĩ còn để lại dấu ấn đáng kể trong ngành phim hoạt hình Việt Nam.

Họa sĩ Thành Chương, thành viên Hội đồng Giám khảo, cho biết ông có nhiều năm làm việc cùng nghệ sĩ Ngô Mạnh Lân tại Hội Mỹ thuật Việt Nam. Theo họa sĩ Thành Chương, người đồng nghiệp đi trước không chỉ sở hữu tài năng nghệ thuật mà còn được nhớ đến bởi sự chân thành, tử tế và nhân hậu. Ông chia sẻ: “Không chỉ có khả năng sáng tạo những tác phẩm đẹp và giàu giá trị nghệ thuật, ông còn xây dựng được phong cách riêng, tạo ảnh hưởng tới nhiều thế hệ họa sĩ sau này”.

Ở hạng mục Khát vọng Dế Mèn, Ban tổ chức trao giải cho 6 tác phẩm, gồm “100 cái chân” của tác giả Nguyễn Ngọc Thuần do Nhà xuất bản Trẻ phát hành; “Bà nội kỳ lạ nhứt thế gian” - bản thảo truyện dài của Nguyễn Thị Như Hiền; bộ tranh “Việt Nam qua nét vẽ của Hải Nam” của họa sĩ Nguyễn Đăng Hải Nam (16 tuổi); “Chú robot tưởng mình là người” của Lê Anh Vinh do Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành; series hoạt hình Wolfoo cùng hệ sinh thái sáng tạo từ phim do Sconnect Việt Nam sản xuất và phát triển; tác phẩm truyện tranh “Yersin - Khúc hát Cá Ông” của Tạ Huy Long, do Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành.

Một số tác giả lên nhận giải thưởng Khát vọng Dế Mèn. Ảnh: Báo Nhân dân

Ngoài ra, Hội đồng Giám khảo cũng trao 4 Tặng thưởng cho các tác phẩm gồm “Bác sách bụng to” - bản thảo tập thơ của Vũ Ngọc Diệp (11 tuổi); bộ tranh “Tiếng nói đại dương” của họa sĩ nhí Nguyễn Minh Quân (11 tuổi); “Những câu chuyện về công tử mơ mộng cùng chùm tác phẩm về chú mèo” - bản thảo tranh truyện của Lê Nhã Uyên (10 tuổi); và nhạc kịch “Phép màu của Kurt” do Học viện Nghệ thuật STARLAB sản xuất.

Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn do báo Thể thao và Văn hóa sáng lập và tổ chức thường niên từ năm 2020. Giải hướng tới tôn vinh các sáng tác, trình diễn nghệ thuật xuất sắc “của thiếu nhi” - khi thiếu nhi là chủ thể sáng tạo, hoặc “vì thiếu nhi” - khi thiếu nhi là đối tượng phục vụ. Hệ thống giải thưởng gồm Giải thưởng Lớn mang tên Hiệp sĩ Dế Mèn (Cricket Knight), các giải đồng hạng Khát vọng Dế Mèn (Cricket Desire) cùng những Tặng thưởng từ Hội đồng Giám khảo.

Sau 6 mùa tổ chức, giải thưởng đã trao 4 danh hiệu Hiệp sĩ Dế Mèn cho các tác giả gồm Nguyễn Nhật Ánh (2020), Trần Đức Tiến (2023), Lý Lan (2024) và Phạm Tuyên (2025). Bên cạnh đó, 27 giải Khát vọng Dế Mèn cùng 4 Tặng thưởng đã được trao cho nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài nước, trong đó có 8 tác giả là thiếu nhi.

Ngô Mạnh Lân (1934-2021) là một trong những người đặt nền móng cho nghệ thuật thiếu nhi hiện đại Việt Nam, ghi dấu ấn sâu đậm trong lĩnh vực phim hoạt hình, minh họa sách báo và truyện tranh. Sau khi tốt nghiệp xuất sắc Đại học Điện ảnh Quốc gia Liên Xô (VGIK) vào năm 1962, ông trở về nước, gắn bó với Hãng phim Hoạt hình Việt Nam và trở thành một trong những người góp phần đưa hoạt hình Việt Nam phát triển lên tầm cao mới.

Những cống hiến của ông được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, cùng sự trân trọng của nhiều thế hệ nghệ sĩ và công chúng dành cho người nghệ sĩ đã dành trọn cuộc đời cho thiếu nhi và nền nghệ thuật nước nhà.

Trong sự nghiệp của mình, ông giành 3 giải Bông Sen Vàng, 4 giải Bông Sen Bạc cùng nhiều bằng khen tại các kỳ Liên hoan phim Việt Nam. Trên đấu trường quốc tế, ông nhận giải Bồ nông Bạc tại Liên hoan phim Hoạt hình quốc tế Mamaia (Romania) năm 1966 với tác phẩm Mèo con và giải Bồ câu Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Leipzig năm 1971 với Chuyện Ông Gióng.

Năm 1998, NSND Ngô Mạnh Lân được trao Huân chương Lao động hạng Nhất; đến năm 2007, ông nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Ông cũng là một trong số ít nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam có tên trong Bách khoa toàn thư Điện ảnh Liên Xô.