SpaceX của Elon Musk bất ngờ bị đưa vào 'danh sách đen', chuyện gì đây?
Một trong những quỹ hưu trí lớn của Đan Mạch cho rằng doanh nghiệp của Elon Musk đang được định giá quá cao và sở hữu cấu trúc quản trị mang tính tập trung quyền lực ở mức đáng báo động.
Một quỹ hưu trí Đan Mạch với quy mô tài sản khoảng 25 tỷ USD, từng gây chú ý hồi đầu năm khi bán tháo trái phiếu Chính phủ Mỹ giữa lúc Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sáp nhập Greenland, nay tuyên bố sẽ không đầu tư vào SpaceX.
Theo ông Anders Schelde, Giám đốc đầu tư của AkademikerPension, SpaceX không chỉ đang được định giá “cao quá mức” mà còn tồn tại một “cấu trúc quản trị thảm họa”.
Nhận định này được đưa ra trong bối cảnh SpaceX đang hướng tới mức định giá ít nhất 1.800 tỷ USD trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).
Công ty đã nộp hồ sơ IPO vào ngày 20/5 và dự kiến bắt đầu chiến dịch tiếp thị chính thức cho đợt chào bán trong tháng tới. Theo giới phân tích, hồ sơ này cho thấy nhiều vấn đề đáng lo ngại về quản trị doanh nghiệp, trong đó nổi bật là việc Elon Musk nắm quyền kiểm soát gần như tuyệt đối đối với công ty.
Ông Schelde cho biết ngay cả khi mức định giá được xem là hợp lý, AkademikerPension vẫn có khả năng đưa SpaceX vào danh sách loại trừ đầu tư. Theo ông, Musk dự kiến kiểm soát khoảng 80% quyền biểu quyết, đồng thời đảm nhiệm các vị trí Giám đốc điều hành (CEO), Giám đốc công nghệ (CTO) và Chủ tịch hội đồng quản trị.
Được một số quỹ hưu trí lớn khác tại Mỹ cũng bày tỏ lo ngại liên quan đến SpaceX.
Trong bức thư công bố ngày 14/5 gửi tới Musk, ông Mark Levine - Kiểm toán trưởng thành phố New York, bà Marcie Frost - Giám đốc điều hành Hệ thống Hưu trí Công chức California (CalPERS), cùng ông Thomas DiNapoli - Kiểm toán trưởng bang New York, đã bày tỏ “quan ngại nghiêm trọng” về “cấu trúc quản trị cực đoan” của SpaceX.
Lo ngại về định giá
Tháng 2 năm nay, SpaceX thông báo đã mua lại công ty trí tuệ nhân tạo xAI của Musk, đơn vị sở hữu chatbot Grok và nền tảng mạng xã hội X. Thương vụ này giúp SpaceX được định giá ở mức 1.000 tỷ USD, trong khi xAI được định giá khoảng 250 tỷ USD.
Tuy nhiên, theo tính toán của AkademikerPension, giá trị hợp lý của SpaceX “khó có thể vượt quá” mốc 1.000 tỷ USD.
“Với góc độ lợi nhuận đầu tư, chúng tôi sẽ không thể biện minh cho việc tham gia đợt IPO này”, ông Schelde nói.
Quỹ hưu trí Đan Mạch cho rằng nhà đầu tư đang phải chấp nhận mức lợi nhuận kỳ vọng quá thấp so với những rủi ro mà SpaceX phải đối mặt. Theo quỹ này, mức định giá hiện nay của công ty dường như được thúc đẩy chủ yếu bởi niềm tin vào tầm nhìn của Elon Musk hơn là các yếu tố tài chính và kinh doanh thực tế.
