Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh vừa ký 2 quyết định số 2924/QĐ-BVHTTDL và 2912/QĐ-BVHTTDL cùng ngày 29/10/2026, về việc xếp hạng Di tích Quốc gia đối với 2 danh lam thắng cảnh thuộc hệ thống hang động núi lửa Krông Nô, trên địa bàn xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng.

Hai địa điểm được công nhận gồm hang A1 (còn gọi là hang Dung Nham, hang Dơi, hang Tổ Ong)… thuộc thôn Buôn Choáh và hang C2 (còn được biết đến với các tên hang Dung nham C1-C2, hang Dơi, hang Cá sấu)… thuộc thôn Đức Lập.

Cả 2 hang đều hình thành trong quá trình phun trào dung nham của núi lửa Nâm B’Lang. Mỗi hang có chiều dài hơn 400m, chiều sâu từ 3-10m, sở hữu cấu trúc độc đáo, hiếm gặp. Theo đánh giá, các hang chứa đựng những giá trị nổi bật liên quan đến quá trình hình thành hang động dung nham, có đặc điểm khác biệt so với những hang động khác trong hệ thống hang động núi lửa Krông Nô.

Sau khi được xếp hạng, 2 danh lam thắng cảnh sẽ được áp dụng các biện pháp bảo vệ di tích và bảo vệ di sản văn hóa theo quy định.

Hệ thống hang động núi lửa Krông Nô nằm trong vùng lõi Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông, là 1 trong những di sản địa chất tiêu biểu của khu vực Tây Nguyên. Được hình thành từ hoạt động phun trào núi lửa, hệ thống này gồm những hang động âm nằm sâu dưới lòng đất, còn gọi là ống dung nham.

Năm 2014, các nhà khoa học phát hiện hệ thống hang động núi lửa Krông Nô với tổng chiều dài khoảng 25km, kéo dài từ miệng núi lửa tại buôn Choar dọc theo sông Sêrêpốc đến khu vực thác Dray Sáp. Nơi đây có hàng chục hang động lớn nhỏ, với cấu trúc địa chất và địa mạo đa dạng, phản ánh quá trình vận động, phun trào và đông kết của các dòng dung nham trong quá khứ.

Một trong những giá trị đáng chú ý của hệ thống là nhiều khu vực bên trong hang vẫn còn khá nguyên vẹn. Qua quá trình khảo sát và nghiên cứu, các nhà khoa học đã tìm thấy những dấu tích cư trú của các bộ lạc thời tiền sử, có niên đại khoảng 6.000-7.000 năm.

Đáng chú ý, hang C6-1 đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích Quốc gia theo Quyết định số 701/QĐ-BVHTTDL ngày 20/3/2023. Đây là địa điểm khảo cổ đặc biệt quan trọng, nơi các nhà khoa học phát hiện và khai quật được nhiều dấu tích liên quan đến đời sống của cư dân tiền sử.

Những phát hiện này cung cấp nguồn tư liệu quý giá về đời sống, tập quán sinh hoạt, tín ngưỡng và mai táng của cư dân tiền sử. Theo các nhà khoa học,đây từng được đánh giá là bước ngoặt đối với ngành cổ nhân học Việt Nam. Các di tích khảo cổ tại Krông Nô được đánh giá có tính độc đáo, hiếm gặp ở Việt Nam và Đông Nam Á, góp phần mở rộng hiểu biết về lịch sử cư trú của con người trong khu vực.

Không chỉ có giá trị khảo cổ, hệ thống hang động núi lửa Krông Nô còn sở hữu những giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học. Trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học thuộc Tổng cục Địa chất và Khoáng sản cùng Hội Hang động Nhật Bản đã phát hiện nhiều miệng núi lửa có cảnh quan đặc sắc.

Trong hệ thống này, một số hang động có chiều dài và cấu trúc đặc biệt. Hang lớn nhất dài khoảng 1.066m, bên trong có không gian rộng lớn, ghi nhận những dấu tích dòng dung nham phun ngược tạo nên cảnh quan kỳ thú. Nằm giữa khu vực rừng sâu, hang động này chưa ghi nhận dấu vết tác động của con người, đồng thời là nơi sinh sống của nhiều loài động vật.

Việc liên tiếp có thêm các hang động thuộc hệ thống Krông Nô được xếp hạng Di tích Quốc gia góp phần khẳng định những giá trị địa chất, địa mạo và khảo cổ đặc sắc của khu vực. Đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để tỉnh Lâm Đồng tăng cường quản lý, bảo vệ di tích, kiểm soát các hoạt động khai thác và phát huy giá trị di sản theo quy định.

Bên cạnh ý nghĩa đối với công tác bảo tồn, việc xếp hạng còn mở ra cơ hội khai thác hợp lý tiềm năng du lịch địa chất, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, giáo dục di sản và quảng bá hình ảnh địa phương. Qua đó, các giá trị của hệ thống hang động núi lửa Krông Nô có thêm điều kiện được gìn giữ và phát huy gắn với định hướng phát triển du lịch bền vững của tỉnh Lâm Đồng.