Ngày 28/4, UAE chính thức thông báo sẽ rời khỏi Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và liên minh OPEC+ kể từ ngày 1/5. Quyết định mang tính bước ngoặt này được đưa ra trong bối cảnh địa chính trị tại vùng Vịnh rơi vào tình trạng tê liệt, khi eo biển Hormuz bị phong tỏa và cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy nền kinh tế thế giới vào một cú sốc năng lượng lịch sử. 

Cuộc chia tay không báo trước

Phát biểu về động thái này, Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei khẳng định đây là kết quả sau khi xem xét kỹ lưỡng các chiến lược năng lượng dài hạn. Ông nhấn mạnh UAE đã có những "hy sinh lớn lao" cho lợi ích chung trong suốt thời gian qua, nhưng giờ là lúc Abu Dhabi cần ưu tiên cho lộ trình tăng trưởng riêng.

Đáng chú ý, UAE thừa nhận họ không hề tham vấn ý kiến của "anh cả" Saudi Arabia hay bất kỳ thành viên nào khác trước khi ra quyết định. "Đây là một quyết định mang tính chính sách liên quan đến mức sản lượng", ông al-Mazrouei trả lời hãng tin Reuters.

Giới phân tích nhận định, việc UAE rời bỏ hệ thống hạn ngạch cứng nhắc để tự quyết sản lượng là minh chứng cho sự trỗi dậy của "chủ nghĩa dân tộc tài nguyên". Thay vì kìm hãm sản xuất để giữ giá, UAE chọn cách tối ưu hóa trữ lượng dầu chi phí thấp của mình trước khi nhu cầu thế giới đạt đỉnh. Hiện tại, UAE sở hữu năng lực sản xuất 4,8 triệu thùng/ngày và đang tham vọng hướng tới mục tiêu 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

Rạn nứt giữa các "ông lớn" vùng Vịnh

Sự ra đi của UAE không đơn thuần là câu chuyện kinh tế. Nó còn phản ánh những rạn nứt địa chính trị ngày càng sâu sắc với Saudi Arabia. Dù từng là đồng minh thân cận trong liên minh chống phiến quân Houthi tại Yemen từ năm 2015, mối quan hệ này đã đổ vỡ vào cuối tháng 12/2025. Đỉnh điểm là vụ việc máy bay Saudi Arabia ném bom một lô vũ khí hướng đến phe ly khai Yemen do UAE hậu thuẫn.

Sự cạnh tranh ảnh hưởng tại khu vực Biển Đỏ và các mục tiêu kinh tế đối lập đã khiến UAE cảm thấy "bị đè nén" bởi các quy tắc chung của OPEC do Riyadh dẫn dắt. Việc rời nhóm giúp Abu Dhabi giải phóng mình khỏi các nghĩa vụ hạn ngạch để theo đuổi tầm nhìn riêng.

Trật tự năng lượng mới và tương lai của OPEC

Việc mất đi một thành viên chủ chốt như UAE được Al Jazeera đánh giá là "đòn giáng nặng nề" vào OPEC. Tổ chức này vốn luôn nỗ lực duy trì một mặt trận thống nhất, nhưng nay đang đứng trước nguy cơ tan rã khi các thành viên bắt đầu ưu tiên thị phần hơn là kỷ luật chung.

"OPEC đã mất đi một trong những bộ giảm xóc quan trọng cuối cùng của thị trường", chuyên gia Jorge Leon từ Rystad Energy nhận định. Khi UAE rời đi, áp lực duy trì ổn định giá dầu giờ đây sẽ đè nặng lên vai Saudi Arabia.

Trong khi đó, bản đồ năng lượng thế giới đang được vẽ lại. Mỹ hiện không còn đóng vai trò thuần túy là quốc gia tiêu thụ mà đã trở thành nhà sản xuất hàng đầu, biến năng lượng thành công cụ chính trị tầm cỡ. Dù lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran khiến giá xăng tại Mỹ leo thang, nhưng cựu Tổng thống Donald Trump lại gợi ý rằng các nhà khai thác đá phiến Mỹ có thể hưởng lợi từ mức giá cao này. Ông đồng thời hối thúc các tập đoàn như Exxon Mobil và Chevron tăng cường sản xuất để chiếm lĩnh thị phần.

Cùng lúc đó, các nguồn cung mới từ Guyana, Brazil và Canada đang trỗi dậy, nằm ngoài tầm kiểm soát của các liên minh cũ. Các quốc gia phương Tây cũng đang xả kho dự trữ chiến lược (SPR) với khối lượng kỷ lục 172 triệu thùng để kiềm chế giá cả, đưa mức dự trữ của Mỹ xuống thấp nhất trong nhiều thập kỷ.

Tin vui cho người tiêu dùng?

Mặc dù bế tắc tại eo biển Hormuz vẫn là rào cản lớn nhất khiến giá dầu chưa thể hạ nhiệt ngay lập tức, nhưng việc UAE rời OPEC được dự báo sẽ mang lại tác động tích cực trong dài hạn.

Chiến lược gia Michael Brown từ Pepperstone nhận định: "Mọi chuyện sẽ diễn ra nhanh hơn dự kiến vì UAE sẽ cung ứng thêm rất nhiều thùng dầu cho thị trường". Sự tự do của Abu Dhabi trong việc gia tăng sản lượng có thể là "liều thuốc giải" cho cơn khát năng lượng toàn cầu, giúp đẩy nhanh quá trình đưa giá cả trở lại mức trước chiến sự.

Đối với người tiêu dùng và nền kinh tế thế giới, việc một "ông lớn" như UAE chọn lối đi riêng có thể là tín hiệu lạc quan về một nguồn cung năng lượng dồi dào và đáng tin cậy hơn trong tương lai gần.