4 nhà toán học được trao Huy chương Fields 2026

Ngày 23/7, tại Đại hội Toán học Quốc tế (ICM) ở Philadelphia (Mỹ), Ban tổ chức đã công bố 4 nhà toán học được vinh danh Huy chương Fields 2026 - giải thưởng được ví như “Nobel Toán học”. Đó chính là Yu Deng, John Pardon, Jacob Tsimerman và Hong Wang.

Một trong những dấu ấn đặc biệt của năm nay chính là Hong Wang - người phụ nữ thứ 3 trong lịch sử nhận Huy chương Fields, sau Maryam Mirzakhani và Maryna Viazovska. Đồng thời, Yu Deng và Hong Wang cũng là 2 nhà toán học gốc Hoa cùng được vinh danh trong một kỳ trao giải. Cả 4 chủ nhân Huy chương Fields 2026 đều đang làm việc tại các cơ sở nghiên cứu, trường đại học ở Bắc Mỹ.

Yu Deng, 37 tuổi, hiện là Giáo sư tại Đại học Chicago (Mỹ). Ông được trao Huy chương Fields nhờ những đóng góp nổi bật trong lĩnh vực phương trình vi phân đạo hàm riêng. Các công trình của Yu Deng tập trung vào nhiều vấn đề quan trọng như xây dựng những suy luận chặt chẽ về phương trình Boltzmann từ động lực học của các hạt cầu cứng trong khí loãng, phương trình động lực sóng từ các hệ tán sắc phi tuyến và những phương pháp xác suất nghiên cứu động lực học Schrödinger phi tuyến.

Trước khi theo đuổi sự nghiệp nghiên cứu tại Mỹ, Yu Deng từng được tuyển thẳng vào Đại học Bắc Kinh nhờ thành tích nổi bật tại Olympic Toán Quốc tế. Sau đó, ông học đại học tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và hoàn thành chương trình Tiến sĩ tại Đại học Princeton.

John Pardon sinh năm 1989, hiện là Giáo sư tại Đại học Stony Brook (Mỹ). Ông được vinh danh nhờ những thành tựu trong hình học symplectic, với các nghiên cứu về chu trình cơ bản ảo, phạm trù Fukaya của một số đa tạp và bài toán đếm đường cong chỉnh hình.

Ngoài ra, Pardon còn có nhiều đóng góp trong hình học và tô pô, bao gồm nghiên cứu về tác động của nhóm lên đa tạp 3 chiều và lý thuyết nút. Ông từng giành nhiều thành tích nổi bật tại các kỳ thi Olympic Tin học Quốc tế, tốt nghiệp Đại học Stony Brook và nhận bằng Tiến sĩ tại Đại học Stanford.

Jacob Tsimerman sinh năm 1988, hiện là Giáo sư tại Đại học Toronto (Canada). Ông trở thành nhà toán học Canada đầu tiên được trao Huy chương Fields.

Các nghiên cứu của Tsimerman góp phần đưa tính tối thiểu o-minimal trở thành một công cụ quan trọng trong hình học đại số phức và số học. Ông cũng tham gia giải quyết nhiều vấn đề lớn của toán học hiện đại, trong đó có giả thuyết Griffiths về tính đại số của ảnh dưới ánh xạ chu kỳ và giả thuyết André-Oort đối với các đa dạng mô-đun Siegel.

Tsimerman từng hai lần giành Huy chương Vàng Olympic Toán Quốc tế. Ông theo học toán tại Đại học Toronto trước khi hoàn thành chương trình Tiến sĩ tại Đại học Princeton.

Nhận được nhiều quan tâm nhất chính là Giáo sư Hong Wang. Cô cũng là người trẻ nhất trong 4 chủ nhân Huy chương Fields năm nay. Cô hiện là Giáo sư tại Đại học New York (NYU).

Huy chương Fields được trao cho Hong Wang nhờ những đóng góp trong giải tích điều hòa và lý thuyết độ đo hình học. Các công trình của cô tập trung vào việc ứng dụng những kỹ thuật đa tỷ lệ và tách lớp vào giả thuyết làm mịn cục bộ đối với phương trình sóng phẳng.

Thành tích của nữ Giáo sư duy nhất được Huy chương Fields 2026

Hong Wang sinh ra tại Quế Lâm, trong một gia đình có cha mẹ đều là giáo viên trung học. Từ nhỏ, cô đã sớm bộc lộ năng lực học tập nổi bật và được gia đình tạo điều kiện phát triển niềm đam mê với khoa học.

Năm 2007, khi mới 16 tuổi, Hong Wang đã trúng tuyển vào Học viện Khoa học Trái đất và Không gian thuộc Đại học Bắc Kinh. Tuy nhiên, sau một năm theo học, cô chuyển sang Khoa Toán học để tập trung theo đuổi lĩnh vực mình yêu thích.

Đây chính là bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của Hong Wang. Năm 2011, cô tốt nghiệp cử nhân toán học. Ba năm sau, cô nhận bằng kỹ sư tại École Polytechnique (Pháp) và bằng Thạc sĩ của Đại học Paris-Sud (Paris XI).

Sau thời gian học tập tại Pháp, cô sang Mỹ theo học Tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và hoàn thành chương trình vào năm 2019, khi mới 28 tuổi.

Tháng 6/2021, Hong Wang kết thúc giai đoạn nghiên cứu sau Tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton (IAS), nơi từng là điểm đến của nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới. Chỉ một tháng sau, cô bắt đầu công việc giảng dạy và nghiên cứu với cương vị trợ lý Giáo sư tại Đại học California, Los Angeles (UCLA).

Đến tháng 7/2023, Hong Wang gia nhập Viện Khoa học Toán học Courant thuộc Đại học New York (NYU) với vị trí Phó Giáo sư. Cô được công nhận Giáo sư vào năm 2025 và hiện đồng thời giữ vị trí Giáo sư thường trực tại Viện Nghiên cứu Khoa học Cao cấp của Pháp.

Tên tuổi của nữ Giáo sư gốc Trung Quốc được giới toán học quốc tế đặc biệt chú ý vào đầu năm 2025, khi cô cùng Joshua Zahl, nhà toán học tại Đại học British Columbia (Canada) công bố nghiên cứu chứng minh giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều.

Giả thuyết này bắt nguồn từ một bài toán do nhà toán học Nhật Bản Sōichi Kakeya đặt ra năm 1917. Câu hỏi ban đầu xoay quanh việc làm thế nào để xoay một cây kim đủ 360 độ trong một vùng có diện tích nhỏ nhất. Từ bài toán tưởng chừng đơn giản này, các nhà toán học phát triển thành một vấn đề phức tạp liên quan đến cách các đoạn thẳng được sắp xếp và giao nhau trong không gian.

Trong mặt phẳng hai chiều, giả thuyết Kakeya đã được chứng minh. Tuy nhiên, khi mở rộng lên không gian ba chiều, bài toán trở nên khó khăn hơn nhiều và chưa có lời giải hoàn chỉnh trong suốt hàng chục năm.

Trong nghiên cứu dài 127 trang, Hong Wang và Joshua Zahl đã đưa ra lời giải cho giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều. Công trình kế thừa nhiều kết quả nghiên cứu trước đó, đồng thời phát triển các kỹ thuật mới để chứng minh rằng vùng chứa các đoạn thẳng theo yêu cầu của bài toán phải có số chiều đầy đủ.

Nghiên cứu nhanh chóng thu hút sự quan tâm của cộng đồng toán học quốc tế và nhận được nhiều đánh giá tích cực từ giới chuyên môn.