Từ ngày 10-21/7/2026, Kỳ thi Olympic Toán học Quốc tế (IMO) lần thứ 67 diễn ra tại Thượng Hải (Trung Quốc). Những thí sinh năm nay của Việt Nam tham dự đều là các gương mặt xuất sắc, vượt qua nhiều vòng tuyển chọn khắt khe để đại diện quốc gia, tranh tài với các thí sinh hàng đầu thế giới.

Giữa không khí sôi động của kỳ thi, nhiều người lại nhớ đến những thế hệ vàng đi trước đã làm rạng danh toán học nước nhà. Trong đó có PGS.TSKH Vũ Đình Hoà - người Việt đầu tiên giành Huy chương Bạc tại Kỳ thi Olympic Toán học Quốc tế.  

Xuất thân từ một cậu học trò nghèo

PGS Vũ Đình Hòa sinh năm 1955 tại Hà Nội. Tuổi thơ của ông gắn liền với những tháng ngày thiếu thốn. Sinh ra trong một gia đình nghèo có 8 anh chị em, ông đã chứng kiến các anh chị và em trai lần lượt nghỉ học để đi làm phụ giúp cha mẹ. 

Bởi thế, Vũ Đình Hoà luôn sống trong nỗi lo một ngày nào đó cũng phải bỏ dở việc học. Ông chấp nhận thiếu ăn, thiếu mặc, thiếu sách vở, chỉ mong được tiếp tục đến trường. Mặc dù bị cận thị từ nhỏ nhưng vì hoàn cảnh khó khăn, mãi đến năm lớp 7 ông mới được phát hiện và có chiếc kính đầu tiên với độ cận lên tới 7 đi-ốp. Dù vậy, những khó khăn ấy không làm vơi đi niềm đam mê toán học và ý chí vươn lên của cậu học trò nghèo. Ngay khi còn học tiểu học, ông đã dành nhiều thời gian đọc sách, say mê giải toán và tìm hiểu kiến thức. 

Năm 1974, ông là một trong những thí sinh đại diện Việt Nam tham dự Olympic Toán quốc tế. Dù trước kỳ thi, ông gặp vấn đề về sức khoẻ và biến cố gia đình, song ông vẫn nỗ lực hoàn thành bài thi và mang về cho Việt Nam tấm Huy chương Bạc đầu tiên tại đấu trường Olympic Toán quốc tế.

Sau thành công đó, Vũ Đình Hòa được cử sang Đức học ngành Toán tại Đại học Tổng hợp Greifswald, với thành tích học tập xuất sắc, ông được làm chuyển tiếp sinh và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ. 

Trong thời gian học tập và nghiên cứu tại Đức, ông từng nhận được nhiều cơ hội làm việc với điều kiện thuận lợi và mức lương hấp dẫn. Tuy nhiên, ông vẫn lựa chọn về Việt Nam tiếp tục sự nghiệp và cống hiến cho đất nước.

Sau khi về nước, Vũ Đình Hòa có thời gian giảng dạy tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, đồng thời giữ cương vị Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng Tài năng Công nghệ trẻ FPT, góp phần đào tạo nhiều thế hệ nhân lực chất lượng cao. Ông cũng được xem là một trong những người đặt nền móng cho sự phát triển của ngành Công nghệ thông tin tại Việt Nam. 

Người thầy đứng sau nhiều tài năng toán học Việt Nam

Nếu sự nghiệp nghiên cứu mang đến cho Vũ Đình Hòa nhiều dấu ấn thì vai trò người thầy mới là điều ông luôn tự hào nhất.

Ông từng trực tiếp giảng dạy, bồi dưỡng cho nhiều học sinh giỏi toán của Việt Nam, trong đó có Giáo sư Ngô Bảo Châu - chủ nhân Huy chương Fields, giải thưởng danh giá nhất của ngành toán học thế giới. Là bạn thân của gia đình Ngô Bảo Châu, ông bắt đầu dạy toán cho học trò từ khi còn học lớp 7 và đồng hành cho đến những năm đầu đại học. 

Quan niệm giáo dục của Vũ Đình Hòa khá đơn giản. Ông luôn coi học sinh như những người bạn để cùng trao đổi, chia sẻ thay vì áp đặt. Trong lớp học, ông hiếm khi trách mắng mà luôn kiên nhẫn giải thích, động viên mỗi khi sinh viên gặp khó khăn.

Ngoài công tác giảng dạy, ông còn nhiều năm tham gia dẫn dắt đội tuyển Việt Nam dự Olympic Toán quốc tế. Từ năm 1999 đến 2002, ông nhiều lần đảm nhiệm vai trò Trưởng đoàn và Phó đoàn tại IMO.

Đối với Vũ Đình Hòa, việc chăm sóc đời sống tinh thần của học sinh cũng quan trọng như thành tích thi đấu. Ông luôn nhắc các em đoàn kết, yêu thương nhau và giữ tinh thần thoải mái trước mỗi kỳ thi thay vì quá đặt nặng áp lực giành huy chương.

Nhờ sự đồng hành của nhiều thế hệ thầy cô, trong đó có PGS Vũ Đình Hòa, toán học Việt Nam ngày nay vẫn tiếp tục duy trì vị thế trên đấu trường quốc tế với nhiều thành tích đáng tự hào.

Dù đã có nhiều đóng góp cho giáo dục và khoa học, PGS Vũ Đình Hòa vẫn giữ lối sống giản dị và khiêm nhường. Ông từng chia sẻ rằng điều khiến mình hạnh phúc nhất không phải danh hiệu hay thành tích, mà là được sống với niềm đam mê toán học.

Ngay cả khi nghiên cứu không còn là sự nghiệp chính của ông, ông vẫn dành thời gian giải toán như một niềm vui mỗi ngày. Với ông, toán học không chỉ là những con số hay công thức mà còn là hành trình khám phá tri thức và truyền cảm hứng cho các thế hệ trẻ.