Trung Quốc đang tiến hành xây dựng một cơ sở hạ tầng khoa học và công nghệ nghiên cứu nổi ở vùng biển sâu với tên gọi “đảo nhân tạo” hoặc “đảo nổi giữa biển sâu”.

Vào ngày 18/10, Đại học Giao thông Thượng Hải (SJTU), đơn vị chủ đầu tư chính của dự án đã ký hợp đồng xây dựng trị giá hơn 2,7 tỷ nhân dân tệ, tương đương 10.461 tỷ đồng, với một nhà máy đóng tàu thuộc Tập đoàn Đóng tàu Nhà nước Trung Quốc, dự kiến hoàn thành và bàn giao vào tháng 6/2030.

Công trình được xác định là cơ sở hạ tầng khoa học trọng điểm trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 của Trung Quốc. Theo SJTU, đây là kết quả của khoảng một thập kỷ nghiên cứu và quy hoạch, hướng đến việc tạo ra một nền tảng có thể kết hợp khả năng di chuyển trên biển với năng lực vận hành của một trạm nghiên cứu quy mô lớn.

Quy mô gần bằng tàu sân bay, thiết kế để hoạt động trong biển động

"Đảo nhân tạo" được thiết kế theo cấu trúc giàn bán chìm hai thân, dài 138m, rộng 85m. Boong chính nằm ở độ cao 45m so với mặt nước, tương đương chiều cao của một tòa nhà khoảng 15 tầng.

Ở độ cao này, công trình có thể hạn chế nguy cơ sóng tràn vào các khu vực phòng thí nghiệm và sinh hoạt trên boong chính. Đảm bảo mọi công việc có thể hoạt động ổn định ngay cả khi biển xuất hiện những con sóng cao tới 20m, chống chịu bão mạnh tới cấp 17 theo thang Beaufort mở rộng.

Khác với tàu nghiên cứu thông thường chủ yếu thực hiện nhiệm vụ theo từng chuyến đi, cơ sở này được định hướng duy trì hoạt động liên tục tại các khu vực, tùy theo yêu cầu của các nhiệm vụ nghiên cứu.

Nơi đây được thiết kế với hệ thống nền tảng chính, các phòng thí nghiệm trên biển và mạng lưới hỗ trợ trên bờ. Riêng khu vực phòng thí nghiệm trên tàu gồm 6 phòng. Đáng chú ý, công trình có khả năng thử nghiệm thiết bị quy mô lớn với trọng lượng lên tới khoảng 100 tấn, đồng thời phục vụ hoạt động thăm dò khoa học, nghiên cứu thực nghiệm ở độ sâu đại dương tới 10.000m.

Trong môi trường biển sâu, nơi áp suất lớn, điều kiện vận hành phức tạp và quá trình tiếp cận trực tiếp gặp nhiều khó khăn, việc có một cơ sở hỗ trợ duy trì hoạt động lâu dài ngoài khơi sẽ tạo điều kiện để các nhà khoa học và kỹ sư làm việc hiệu quả hơn.

Hỗ trợ nghiên cứu tài nguyên biển và dự báo bão

Sau khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng cung cấp môi trường thử nghiệm thực tế cho các hệ thống khai thác khoáng sản dưới đáy biển sâu, thiết bị hàng hải quan trọng và thiết bị khai thác dầu khí ngoài khơi. 

Bên cạnh lĩnh vực công nghệ, nơi đây còn được định hướng phục vụ nghiên cứu dài hạn về hệ sinh thái đại dương. Việc duy trì quan trắc qua nhiều mùa có thể giúp các nhà khoa học nhận diện những thay đổi theo thời gian, tìm hiểu quá trình hình thành và tiến hóa của hệ sinh thái biển, cũng như bổ sung dữ liệu cho các nghiên cứu về nguồn gốc và sự phát triển của sự sống.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng kỳ vọng, với khả năng tiếp cận gần hơn các khu vực xuất hiện bão, kết hợp với hoạt động quan trắc liên tục, "đảo nhân tạo" sẽ hỗ trợ thu thập thêm dữ liệu về quá trình hình thành và diễn biến của các hiện tượng khí tượng nguy hiểm. Nguồn dữ liệu này góp phần nâng cao độ chính xác của dự báo, đồng thời góp phần tăng cường năng lực phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai.

Mặc dù vậy, chất lượng dữ liệu thu thập được và hiệu quả phối hợp giữa các hệ thống nghiên cứu vẫn phụ thuộc vào khả năng vận hành thực tế sau khi công trình đi vào hoạt động. Trong tương lai, nơi đây cũng sẽ trở thành điểm kết nối đội ngũ nghiên cứu trong nước với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ nước ngoài trong những dự án khảo sát, thử nghiệm thiết bị, nghiên cứu đại dương.