Ngày 4/11, không khí tại khu vực từng đặt trụ sở Đại sứ quán Mỹ ở trung tâm Tehran trở nên náo động bởi biển người mang theo quốc kỳ Iran cùng các khẩu hiệu chỉ trích Washington và Israel. Những tiếng hô vang dội khắp các tuyến phố trong sự kiện tuần hành thường niên, đánh dấu mốc lịch sử sinh viên Iran đánh chiếm cơ quan ngoại giao Mỹ vào tháng 11/1979, sau cuộc Cách mạng Hồi giáo lật đổ Quốc vương Mohammad Reza Pahlavi. 

Bên cạnh yếu tố kỷ niệm, cuộc tuần hành năm nay diễn ra trong bối cảnh đặc biệt căng thẳng. Đám đông liên tục cất tiếng đòi công lý cho cố Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, người đã qua đời sau các chiến dịch không kích hiệp đồng giữa quân đội Mỹ và Israel hồi cuối tháng 2 – mốc thời gian bùng nổ cuộc khủng hoảng quân sự trên toàn khu vực.

Sự kiện diễn ra ngay sau khi cục diện chính trường Mỹ vừa trải qua bước ngoặt lớn: Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa đánh mất quyền kiểm soát cả hai viện quốc hội sau cuộc bầu cử giữa kỳ. Cuộc bỏ phiếu vốn được ví như thước đo tín nhiệm đối với nhiệm kỳ thứ hai đầy xáo trộn của ông Trump, nơi cử tri Mỹ bày tỏ sự bất bình sâu sắc trước áp lực vật giá leo thang, hàng rào thuế quan cùng chiến sự kéo dài với Tehran.

Tác động kinh tế từ cuộc xung đột hiện hữu rõ nét qua việc Iran siết chặt quyền kiểm soát eo biển Hormuz, làm tê liệt một trong những hải trình năng lượng trọng yếu nhất toàn cầu. Để trả đũa, phía Mỹ đã tiến hành phong tỏa các bến cảng của Iran bằng lực lượng hải quân.

Trước diễn biến giá dầu quốc tế tăng vọt, ông Mahmoudkhani, một người dân Tehran 40 tuổi, chia sẻ rằng giá năng lượng đắt đỏ không phải điều đáng mừng, song người dân Iran có được sự an ủi nhất định khi áp lực kinh tế không còn chỉ đè nặng lên mỗi quốc gia này sau chuỗi ngày dài chịu trừng phạt. Ông cũng nhấn mạnh Mỹ đã gây nhiều khó khăn suốt nhiều năm nhưng không thể khuất phục được Iran.

Nhìn nhận từ góc độ kinh tế tác động tới chính trị, ông Majid Heidari, một chủ xưởng dệt 62 tuổi, cho rằng sức ép chi phí năng lượng đã tác động trực tiếp đến quyết định bỏ phiếu của người dân Mỹ. Theo ông Heidari, việc phong tỏa Hormuz là công cụ bắt buộc khi phương Tây liên minh chống lại Iran, nhằm khiến công chúng các nước này cảm nhận được hậu quả và gây sức ép ngược lên chính phủ của họ. Dù vậy, ông vẫn tỏ ra nghi ngờ về việc kết quả bầu cử Mỹ có thể cải thiện đời sống thường nhật của người dân Iran.

Sự hoài nghi này cũng là suy nghĩ chung của nhiều người dân sở tại. Anh Mohammad, một công chức 42 tuổi, bày tỏ quan điểm rằng việc phe Dân chủ hay Cộng hòa nắm thế đa số không tạo ra sự chuyển biến thực chất, bởi đường lối của Washington đối với Iran suốt 50 năm qua vẫn giữ nguyên bản chất. Cùng chung nhận định, ông Bagheri, hiệu trưởng 35 tuổi, khẳng định nước Mỹ vẫn là đối thủ và ai nắm quyền lãnh đạo tại Nhà Trắng cũng không mang lại khác biệt.

Ở cấp độ ngoại giao, Trưởng đoàn đàm phán của Tehran với phía Mỹ, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, đã đưa ra phản hồi chính thức trên mạng xã hội X. Ông hoan nghênh tín hiệu từ cử tri Mỹ khi họ lựa chọn phản đối chiến tranh, bất kể quyết định đó xuất phát từ tiếng nói lương tâm hay vì gánh nặng chi phí sinh hoạt.

Trong khi đó, nỗ lực làm cầu nối trung gian nhằm thúc đẩy một thỏa thuận song phương giữa Washington và Tehran do Qatar cùng Pakistan bảo trợ vẫn chưa đạt được bước đột phá rõ rệt, trong bối cảnh các bên đều lo ngại xung đột vũ trang có thể bùng phát trở lại bất kỳ lúc nào.