Rào cản từ tư duy đến năng lực kinh doanh số

Theo Báo Hànộimới, thay vì phụ thuộc vào thương lái, đại lý hay các phiên hội chợ ngắn ngày, nông sản, đặc sản địa phương có thể tiếp cận khách hàng thông qua các gian hàng trực tuyến. Đáng chú ý, hoạt động hỗ trợ đang từng bước được triển khai đến cấp cơ sở, giúp hộ kinh doanh, hợp tác xã tiếp cận thêm những kỹ năng và phương thức bán hàng mới. Theo bà Trần Thị Tân, Giám đốc trách nhiệm xã hội và hợp tác chiến lược TikTok Shop, sáng kiến “Hàng Việt vươn mình 2026” đã ghi nhận những kết quả bước đầu trong việc đưa sản phẩm Việt đến với người tiêu dùng trên cả nước, đồng thời góp phần xây dựng năng lực thương mại điện tử cho các địa phương.

Một trong những mô hình được triển khai là Mỗi tỉnh một shop, phối hợp với Viettel Post. Trong năm 2026, TikTok Shop đã cùng các địa phương xây dựng 6 gian hàng cấp tỉnh tại Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, An Giang, Vĩnh Long và Cần Thơ, đưa nông sản, sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương lên không gian thương mại số chung. Kết quả bán hàng thử nghiệm cho thấy tiềm năng mở rộng đầu ra cho nông sản thông qua kênh trực tuyến. Cùng với mô hình cấp tỉnh, từ tháng 5-2026, TikTok Shop phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương triển khai mô hình Xã thương mại điện tử.

Chương trình được thí điểm tại 5 địa phương, gồm Phượng Dực, Bát Tràng (Hà Nội), Chợ Lách (Vĩnh Long), Bình Lư và Than Uyên (Lai Châu). Mô hình tập trung đào tạo kỹ năng, đồng thời tổ chức các hoạt động xúc tiến, quảng bá cho chính quyền địa phương và cộng đồng người bán hàng. Tại Phượng Dực, chương trình Phượng Dực vươn mình đã hình thành cộng đồng 68 thành viên, gồm 67 nhà bán hàng và 1 nhà tiếp thị liên kết. Sau 3 tháng triển khai, doanh thu của nhóm nhà bán hàng tăng 74,74%, số đơn hàng tăng 94,96%.

Không chỉ mở rộng kênh tiêu thụ thường xuyên, thương mại điện tử còn được khai thác để hỗ trợ tiêu thụ nông sản theo mùa vụ. Điển hình là chương trình Một triệu trái sầu, thúc đẩy tiêu thụ sầu riêng cho bà con nông dân, do TikTok Shop phối hợp với chính quyền xã Krông Năng và nhà bán hàng Foodmap triển khai thông qua chuỗi livestream tại lễ hội, giới thiệu sầu riêng Thái Dona và Ri6 đến người tiêu dùng trên cả nước. Chuỗi livestream ghi nhận hơn 5.000 đơn hàng, tương đương khoảng 24 tấn sầu riêng, với khoảng 10.000 trái. Theo bà Trần Thị Tân, từ tháng 1 đến tháng 9-2026, chương trình “Một triệu trái sầu” đã tiêu thụ 26.496 đơn hàng sầu riêng trên TikTok Shop, ước tính khoảng 63.000 trái, tương đương 126 tấn.

Giải pháp đồng bộ nâng cao năng lực tự vận hành

Cơ hội mở rộng thị trường là rõ ràng, song kinh doanh trên nền tảng số đòi hỏi người bán phải có nhiều kỹ năng, từ xây dựng hình ảnh, sản xuất video, tổ chức livestream đến quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và kiểm soát chi phí quảng cáo. Ông Nguyễn Phan Huy Khôi, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp Việt Nam (SYS Việt Nam) cho biết, nhiều đơn vị có sản phẩm tốt, giàu tiềm năng nhưng còn hạn chế về nhân lực và kỹ năng kinh doanh số, chưa biết cách xây dựng nội dung, quảng cáo hay tiếp cận khách hàng trực tuyến. Bên cạnh đó, chi phí thử nghiệm thị trường, quảng bá sản phẩm và vận hành gian hàng cũng là những rào cản đáng kể.

Nhằm hỗ trợ các đơn vị kinh doanh trên môi trường số, SYS Việt Nam phối hợp với TikTok, Trung tâm Phát triển thương mại điện tử (eComDX), Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và DAKE MCN triển khai chương trình hỗ trợ với tổng giá trị tối đa 230 triệu đồng cho mỗi đơn vị đủ điều kiện. Khoản hỗ trợ này được quy đổi từ các ưu đãi, miễn giảm phí, tín dụng quảng cáo, voucher và nguồn lực trên nền tảng, chứ không phải tiền mặt cấp trực tiếp. Không chỉ hỗ trợ chi phí, chương trình còn hướng dẫn người bán thiết lập gian hàng, đăng sản phẩm, sử dụng quảng cáo và tổ chức hoạt động kinh doanh.

Nhân sự TikTok dự kiến đồng hành ít nhất 60 ngày; đồng thời, chương trình kết nối nhà sáng tạo nội dung, KOC, hỗ trợ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất video và livestream. Theo ông Nguyễn Phan Huy Khôi, điều quan trọng là doanh nghiệp phải có khả năng bán hàng, duy trì hoạt động và từng bước hình thành năng lực tự vận hành. Bởi trên thực tế, ưu đãi phí sàn, quảng cáo hay voucher có thể giúp giảm chi phí ban đầu, nhưng chưa đủ bảo đảm mô hình kinh doanh hoạt động hiệu quả sau khi chương trình hỗ trợ kết thúc.

Cùng với các giải pháp hỗ trợ về nguồn lực, chị Huỳnh Vũ Thủy Tiên, người sáng lập, điều hành Tinker Academy tại Việt Nam, cho rằng kỹ năng livestream, cách kể câu chuyện sản phẩm và khả năng tương tác với người xem là những yếu tố quan trọng để quảng bá đặc sản địa phương trên môi trường số. Vì vậy, hoạt động đào tạo cần gắn với thực hành, giúp người bán từng bước làm chủ việc xây dựng nội dung và tổ chức hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh kỹ năng kinh doanh, việc tuân thủ pháp luật cũng là yêu cầu quan trọng đối với người bán hàng trên nền tảng số. Trong bối cảnh Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, bà Trần Thị Tân cho biết TikTok Shop đang vận hành nền tảng theo quy định mới, đồng thời triển khai các hoạt động hướng dẫn, đào tạo và hỗ trợ cộng đồng nhà bán hàng. Người bán cần chủ động tìm hiểu, tuân thủ quy định của nền tảng và pháp luật để từng bước xây dựng năng lực kinh doanh số, hướng tới tiếp cận thị trường bền vững. Đối với các địa phương, bên cạnh đào tạo kỹ năng bán hàng, cần chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, bao bì, vận chuyển và khả năng đáp ứng đơn hàng.