Theo báo cáo Xu hướng Du lịch 2026 của Booking.com, 45% du khách Việt Nam muốn trải nghiệm các chuyến đi khám phá văn hóa trong năm nay. Đáp ứng xu hướng này, Booking.com giới thiệu 5 điểm đến thuộc Di sản Thế giới UNESCO, trong đó có quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc của Việt Nam. Nổi bật trong quần thể là chùa Đồng nằm trên đỉnh Yên Tử, điểm đến tâm linh thu hút du khách bởi vị trí trên núi cao và giá trị văn hóa, lịch sử.

Ở độ cao 1.068m so với mực nước biển, chùa Đồng là công trình kiến trúc tâm linh độc đáo trên đỉnh Yên Tử (Quảng Ninh). Ngôi chùa thường ẩn hiện giữa mây mù, nổi bật trên nền núi non hùng vĩ.

Chùa Đồng nằm trong Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử, gắn với sự hình thành và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập. Vì vậy, nơi đây không chỉ là điểm hành hương mà còn mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa và tôn giáo đặc biệt trong đời sống Phật giáo Việt Nam. 

Ngôi chùa ban đầu được khởi dựng vào thế kỷ XVII, dưới thời Hậu Lê. Đến năm 2006, công trình được trùng tu, xây dựng lại bằng đồng nguyên chất, trở thành điểm nhấn kiến trúc độc đáo trên đỉnh Yên Tử.

Chùa có dáng vẻ như một bông sen đang nở giữa núi rừng, thường được ví như “đóa sen vàng” trên đỉnh thiêng. Công trình có kiến trúc nhỏ gọn, diện tích khoảng 20m², chiều cao từ nền đến nóc khoảng 3,35m. Các họa tiết trang trí mang phong cách thời Trần, tạo nên vẻ cổ kính và trang nghiêm.

Bên trong chùa thờ Phật Thích Ca Mâu Ni cùng Tam Thế Phật. Sự kết hợp giữa kiến trúc truyền thống, chất liệu đồng và vị trí đặc biệt trên đỉnh núi khiến công trình trở thành một trong những điểm tham quan được chú ý tại Yên Tử.

Hơn 70 tấn đồng được đưa lên đỉnh núi hiểm trở

Điểm đặc biệt của chùa Đồng không chỉ nằm ở chất liệu xây dựng mà còn ở quy mô và kỹ thuật thi công. Toàn bộ công trình gồm chùa, tượng Phật và chuông được đúc bằng đồng, với tổng khối lượng hơn 70 tấn và khoảng 4.000 cấu kiện.

Các bộ phận được chế tác theo phương pháp thủ công truyền thống, sau đó vận chuyển và lắp đặt trên đỉnh núi. Trong đó, cấu kiện nặng nhất khoảng 1,4 tấn; mỗi viên ngói nặng khoảng 4kg, mỗi cột chùa nặng khoảng 1 tấn. Chuông và khánh đồng có trọng lượng hơn 250kg.

Xây dựng trên núi cao nên việc thi công không hề dễ dàng. Khu vực phía Đông là triền đá dốc, phía Tây là vách núi dựng đứng, lối tiếp cận chùa hẹp và cheo leo. Đỉnh núi quanh năm thường có mây mù, thời tiết thay đổi, đòi hỏi công trình phải được tính toán để thích ứng với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

Theo thông tin về quá trình thi công, khu vực ban đầu chỉ có khoảng 2m2 mặt bằng. Những người thợ phải mở rộng diện tích lên khoảng 19m2 để tạo nền móng. Nền đá cứng, bị phong hóa lâu năm khiến việc khoan đục gặp nhiều khó khăn, phần lớn công việc phải thực hiện thủ công do điều kiện thi công hạn chế.

Các vật liệu như gạch, đá, cát, xi măng phục vụ xây dựng nền móng, sân hành lễ và những hạng mục phụ trợ đều phải vận chuyển theo đường bộ. Người lao động địa phương thông thạo địa hình gùi vật liệu từ chân núi lên đỉnh. Vào thời điểm thi công cao điểm, có khoảng 80-90 người tham gia vận chuyển thuê.

Việc đưa các cấu kiện đồng nặng hàng chục tấn lên đỉnh núi cũng là bài toán phức tạp. Nhiều phương án như sử dụng cáp treo, ròng rọc hay trực thăng từng được xem xét. Cuối cùng, hệ thống dây cáp và ròng rọc được lựa chọn để phục vụ quá trình vận chuyển, lắp đặt công trình.

Trong điều kiện không có điện lưới và nguồn nước sinh hoạt thuận tiện, việc thi công chùa Đồng đòi hỏi nhiều công sức, sự tính toán và phối hợp của những người tham gia. Công trình hoàn thành không chỉ tạo nên điểm nhấn kiến trúc trên đỉnh Yên Tử mà còn cho thấy nỗ lực đưa một công trình bằng đồng quy mô lớn lên địa hình núi cao hiểm trở.

Hành trình đến chùa Đồng giữa mây trời Yên Tử

Trước đây, để lên chùa Đồng, du khách phải đi bộ khoảng 6km, vượt qua nhiều bậc đá và những đoạn đường rừng núi dốc. Hiện nay, hệ thống cáp treo giúp việc tiếp cận khu vực núi Yên Tử thuận tiện hơn, dù hành trình lên đỉnh vẫn đòi hỏi du khách chuẩn bị sức khỏe và lựa chọn lộ trình phù hợp.

Trên đường đi, du khách có thể ghé qua suối Giải Oan, chùa Hoa Yên, chùa Một Mái, tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông… trước khi tiếp tục hành trình lên đỉnh núi. Những điểm dừng chân này góp phần tái hiện không gian văn hóa, lịch sử gắn với quá trình tu hành và sự phát triển của Thiền phái Trúc Lâm.

Khi đặt chân đến chùa Đồng, du khách có thể ngắm nhìn núi non trùng điệp, những dải mây bao quanh sườn núi và cảnh sắc đặc trưng của vùng Đông Bắc. Sự tĩnh lặng của không gian trên cao tạo nên trải nghiệm khác biệt so với những điểm tham quan đông đúc dưới chân núi.

Hằng năm, vào dịp lễ hội Xuân Yên Tử, bắt đầu từ mùng 10 tháng Giêng Âm lịch, đông đảo Phật tử và du khách tìm về đây để hành hương, chiêm bái và vãn cảnh. Chùa Đồng vừa là điểm đến tâm linh vừa là nơi du khách tìm hiểu về lịch sử Phật giáo Việt Nam và giá trị văn hóa của vùng đất Yên Tử.

Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam đã công nhận chùa Đồng là ngôi chùa bằng đồng lớn nhất và tọa lạc ở độ cao nhất Việt Nam. 

Ngày 26/1/2024, hồ sơ khoa học Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được trình UNESCO xem xét ghi danh Di sản thế giới. Trong quần thể này, chùa Đồng là một điểm nhấn nổi bật, góp phần thể hiện mối liên hệ giữa cảnh quan thiên nhiên, di sản kiến trúc và lịch sử phát triển của Phật giáo Việt Nam.