Căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran đang vô tình tạo ra lực đẩy mới cho mối quan hệ Nga - Ấn Độ. Khi huyết mạch năng lượng tại eo biển Hormuz trở nên bất định, hai quốc gia này đang tranh thủ thắt chặt các thỏa thuận kinh tế, đặc biệt là trong lĩnh vực dầu mỏ và phân bón.

"Lối thoát" từ phương Bắc

Đối với Ấn Độ - quốc gia đông dân nhất thế giới với hơn 1,4 tỷ người - an ninh năng lượng là bài toán sống còn. Hiện New Delhi phải nhập khẩu hơn 85% lượng dầu thô tiêu thụ, với gần một nửa nguồn cung đến từ Trung Đông.

Tuy nhiên, sự bất ổn tại eo biển Hormuz - nơi trung chuyển 20% lượng dầu khí toàn cầu - đã buộc Ấn Độ phải tìm phương án thay thế. Dù lệnh ngừng bắn tạm thời tại Iran đã có hiệu lực, triển vọng giao thương qua tuyến đường thủy này vẫn mù mịt sau tuyên bố phong tỏa của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Giáo sư Sanjay Kumar Pandey tại Đại học Jawaharlal Nehru nhận định với Nikkei Asia: "Việc chuyển sang phương án Nga là điều tất yếu sau khi nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn do chiến tranh".

Moscow đã nhanh chóng nắm bắt thời cơ. Trong chuyến thăm New Delhi đầu tháng 4, Phó Thủ tướng thứ nhất Nga Denis Manturov đã khẳng định khả năng tăng cung cấp ổn định dầu và khí hóa lỏng (LNG) cho thị trường Ấn Độ. Chuyến thăm này tiền đề cho cuộc gặp của Ngoại trưởng Sergey Lavrov tại hội nghị BRICS vào tháng 5 tới.

Hợp tác đa diện và phi USD hóa

Bên cạnh thế mạnh dầu khí, Nga còn củng cố vị thế tại Ấn Độ bằng cách đa dạng hóa danh mục hợp tác. Trong lĩnh vực nông nghiệp và hóa chất, Nga không chỉ nâng sản lượng phân bón khoáng chất thêm 40% vào cuối năm 2025 mà còn bắt tay với Ấn Độ trong dự án sản xuất urê trọng điểm.

Đặc biệt, mối quan hệ kinh tế này càng thêm bền chặt khi hai nước chuyển dịch sang sử dụng đồng nội tệ (Rupee và Ruble) trong thanh toán, một chiến lược giúp Nga hóa giải áp lực từ các lệnh trừng phạt.

Thực tế, mối quan hệ này từng có giai đoạn thăng trầm khi Ấn Độ giảm nhập khẩu dầu từ Moscow dưới áp lực của Mỹ, gây ra những sự không hài lòng nhất định từ phía Nga. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng Moscow nhận ra lợi ích chiến lược của mối quan hệ đa diện này nên sẵn sàng gạt bỏ bất đồng để thúc đẩy giao dịch.

Nga hưởng lợi từ sự chuyển dịch trọng tâm

Theo các nhà quan sát, Nga có thể là bên hưởng lợi lớn nhất từ cuộc xung đột Mỹ - Iran. Sự chú ý của phương Tây đang chuyển dịch từ Ukraine sang vùng Vịnh Ba Tư, giúp Nga giảm bớt áp lực trực tiếp.

Ông Harsh V. Pant, Phó chủ tịch Observer Research Foundation, đánh giá Tổng thống Trump hiện tập trung toàn bộ ưu tiên vào Iran, do đó sẽ không quá khắt khe với việc Ấn Độ mua dầu từ Nga.

"Cuộc chiến này đã mở ra cho Nga vai trò nhà cung cấp thay thế cho phần lớn thế giới. Đồng thời, Moscow cũng muốn đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thay vì dồn toàn bộ nguồn lực vào Trung Quốc", ông Pant phân tích thêm.

Trong khi Mỹ gia hạn 30 ngày cho các quốc gia mua dầu Nga nhằm hạ nhiệt giá năng lượng toàn cầu, mối quan hệ Nga - Ấn đang đứng trước cơ hội định hình lại cấu trúc năng lượng bền vững hơn, dựa trên nhu cầu thị trường và sự tương xứng về lợi ích kinh tế.