Doanh số xe điện (EV) tại 37 quốc gia đã đạt mức cao kỷ lục theo tháng trong tháng 3 hoặc tháng 4, khi giá nhiên liệu leo thang do xung đột tại Trung Đông khiến người tiêu dùng chuyển sang các phương tiện có chi phí sử dụng thấp hơn.

Trong thời gian qua, doanh số xe điện tại nhiều thị trường từng có xu hướng chững lại hoặc giảm do các Chính phủ cắt giảm ưu đãi mua xe. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay đã khiến xe điện trở nên hấp dẫn hơn đối với người tiêu dùng, cho thấy động lực thúc đẩy quá trình điện hóa ngành ô tô đang chuyển từ phụ thuộc vào trợ cấp và quy định sang được dẫn dắt bởi các yếu tố thị trường.

Theo dữ liệu của S&P Global Mobility, trong số 150 quốc gia có số liệu thống kê, có 28 quốc gia - bao gồm Australia và Anh - ghi nhận doanh số xe điện theo tháng cao kỷ lục trong tháng 3. Đến tháng 4, thêm 9 quốc gia khác, trong đó có Brazil và Philippines, đạt mức doanh số cao nhất từ trước đến nay.

Trong cả tháng 3 và tháng 4, doanh số xe điện tại 91% số quốc gia trên thế giới đều cao hơn cùng kỳ năm trước. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 4/2023, hơn 90% các quốc gia ghi nhận mức tăng trưởng doanh số xe điện.

Tại Hàn Quốc - quốc gia phụ thuộc lớn vào nguồn dầu nhập khẩu từ Trung Đông - doanh số xe điện trong hai tháng 3 và 4 tăng tới 140% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt mốc 80.000 xe. Tỷ lệ xe điện trong tổng doanh số ô tô mới tại nước này cũng tăng thêm 14 điểm phần trăm, lên mức 26%.

Tại Đông Nam Á, doanh số xe điện tăng 40%, đạt khoảng 90.000 xe. Xe điện hiện chiếm 16% thị phần ô tô của khu vực. Trong khi đó, thị trường Liên minh châu Âu (EU) cũng phục hồi sau giai đoạn suy giảm trước đó, với doanh số xe điện tăng khoảng 40%.

Trái ngược với nhiều khu vực khác, Trung Quốc ghi nhận doanh số xe điện giảm 8%, xuống còn 1,33 triệu xe. Nguyên nhân chủ yếu là việc nước này cắt giảm ưu đãi thuế mua xe từ tháng 1.

Tuy nhiên, do nhu cầu chung của thị trường ô tô suy yếu, tỷ trọng xe điện trong tổng doanh số xe mới tại Trung Quốc vẫn tăng thêm 5 điểm phần trăm, lên mức 42%.

Tại Mỹ, nơi các chương trình trợ cấp xe điện bị dừng từ tháng 9 năm ngoái, doanh số xe điện cũng giảm mạnh 20%. Do sự sụt giảm tại hai thị trường lớn nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc, tăng trưởng doanh số xe điện toàn cầu chỉ đạt 8%.

Tuy nhiên, nếu loại trừ hai quốc gia này, doanh số xe điện tại 148 thị trường còn lại tăng tới 50%. Tỷ lệ xe điện trong tổng doanh số ô tô mới tại nhóm thị trường này đạt mức kỷ lục 12%.

Hiện có 38 quốc gia ghi nhận tỷ lệ xe điện trong doanh số xe mới vượt mốc 10%, trong khi 28 quốc gia đã vượt ngưỡng 16% - mức được coi là điểm bùng phát cho quá trình phổ cập xe điện trên diện rộng.

Tại Nhật Bản, nơi giá xăng vẫn được giữ ở mức thấp nhờ các chương trình trợ cấp của Chính phủ, doanh số xe điện trong giai đoạn tháng 3 - 4 tăng 50%. Đà tăng này một phần đến từ chính sách trợ cấp xe điện mới được điều chỉnh từ tháng 1. Tuy nhiên, tỷ trọng xe điện trong tổng doanh số xe mới tại Nhật Bản vẫn chỉ đạt khoảng 2%.

Trong báo cáo công bố ngày 20/5, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định rằng phản ứng của người tiêu dùng trước cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay có thể định hình thị trường ô tô toàn cầu trong nhiều năm tới.

Theo cơ quan này, cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970 từng khiến nhu cầu đối với các dòng xe cỡ lớn tiêu hao nhiều nhiên liệu suy giảm, đồng thời mở đường cho sự phổ biến toàn cầu của các mẫu xe nhỏ tiết kiệm nhiên liệu đến từ Nhật Bản.

IEA cho rằng cuộc xung đột hiện nay liên quan đến Iran có thể tạo ra tác động tương tự đối với xe điện. Ngay cả khi căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt, ngày càng nhiều người đã mua xe điện và trải nghiệm những lợi ích về chi phí vận hành, qua đó thúc đẩy xu hướng chuyển đổi lâu dài.

Trong bối cảnh xu hướng xe điện tăng tốc, các hãng xe Trung Quốc đang đẩy mạnh hiện diện trên thị trường quốc tế. Theo số liệu từ một hiệp hội ngành công nghiệp Trung Quốc, xuất khẩu ô tô của nước này trong tháng 4 tăng 70%, đạt 900.000 xe.

Riêng nhóm "xe năng lượng mới" - bao gồm xe điện thuần túy và xe hybrid sạc ngoài - tăng hơn gấp đôi lên 430.000 xe, chiếm gần một nửa tổng lượng xe xuất khẩu.

Theo IEA, trong năm 2025, khoảng 55% số xe điện và xe hybrid sạc ngoài được bán tại các thị trường ngoài Mỹ, châu Âu và Trung Quốc là hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Tại Đông Nam Á - khu vực phụ thuộc lớn vào dầu thô Trung Đông - các mẫu xe điện giá rẻ từ Trung Quốc đang dần giành thị phần từ các hãng xe Nhật Bản, báo hiệu sự thay đổi đáng kể trong cục diện cạnh tranh của ngành ô tô khu vực.