Các nhà sản xuất xe điện (EV) lớn của Trung Quốc, bao gồm BYD, Chery​ và Geely, đang thu hẹp kế hoạch mở rộng vào Canada - một “cửa ngõ chiến lược” để tiến vào khu vực Bắc Mỹ ngoài thị trường Mỹ, nơi các chính sách thương mại của chính quyền Tổng thống Donald Trump chống lại Trung Quốc ngày càng siết chặt đã gần như “đóng sập” cánh cửa với xe điện đến từ “đất nước tỷ dân”.

Các chuyên gia cho rằng sự thay đổi này có thể giúp Tập đoàn ô tô Hyundai (Hyundai Motor Group) – “gã khổng lồ” xe hơi Hàn Quốc bảo vệ vị thế của mình tại thị trường sinh lợi này, nơi nhu cầu đối với những mẫu xe thể thao đa dụng (SUV) có biên lợi nhuận cao và các phương tiện thân thiện với môi trường vẫn duy trì ở mức mạnh.

Từ thuế quan sang hạn ngạch

Theo một báo cáo gần đây của trang tin Automotive News Canada, “Vua xe điện Trung Quốc” BYD cùng hai đối thủ đồng hương là Chery và Geely đang xem xét lại kế hoạch gia nhập thị trường Canada, với mốc thời gian ra mắt có khả năng bị lùi từ năm nay sang năm 2027.

Một trong những thách thức chính là hệ thống hạn ngạch mới của Chính phủ quốc gia đồng chủ nhà World Cup 2026 này (bên cạnh Mỹ và Mexico) đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc, thay thế mức thuế 100% trước đây vào đầu năm nay. Hệ thống đó giới hạn lượng xe nhập khẩu ở mức 49.000 chiếc vào năm 2026 và hạn ngạch sẽ tăng 6,5% mỗi năm.

Thoạt nhìn, chính sách mới có vẻ “dễ chịu” hơn so với mức thuế cao. Tuy nhiên, hạn ngạch hạn chế lại tạo ra bất định mới cho các thương hiệu Trung Quốc, khi họ không chỉ phải cạnh tranh với nhau mà còn phải đấu với đối thủ sừng sỏ đến từ Mỹ Tesla của CEO Elon Musk - một “ông lớn” tại thị trường xe điện Canada.

Tesla hiện nhập khẩu các mẫu ô tô điện phổ thông như Model 3 từ nhà máy Thượng Hải và dự kiến sẽ giành được khoảng 24.500 xe, tương đương một nửa tổng hạn ngạch.

Giáo sư kỹ thuật ô tô Lee Ho-geun tại Đại học Daeduk (thành phố Daejeon, Hàn Quốc) nhận định rằng hệ thống hạn ngạch của Chính phủ Canada còn tạo rào cản lớn hơn cho các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc so với mức thuế 100%.

Ông cho biết: “Đầu năm nay, tôi đã đến Trung Quốc nghiên cứu chi phí sản xuất ô tô và phát hiện ra rằng một số mẫu xe được bán với giá chỉ bằng khoảng một nửa chi phí ước tính của các hãng xe Hàn Quốc. Điều này có nghĩa là các công ty Trung Quốc được hưởng lợi đáng kể từ các khoản trợ cấp của Chính phủ”.

Ông Lee giải thích rằng nhờ sự hỗ trợ này, các hãng ô tô Trung Quốc vẫn có thể có lãi ngay cả khi chịu thuế cao nhờ vào việc dựa sản lượng bán ra lớn. Nhưng một khi lượng nhập khẩu bị thắt chặt bởi trần hạn ngạch, động lực kinh tế để các thương hiệu Trung Quốc mở rộng sang thị trường Canada sẽ trở nên yếu đi rất nhiều.

Video xe điện Trung Quốc sắp có mặt tại Canada và giá cả có thể giảm mạnh - Nguồn clip: The Electric Viking

“Cơ hội vàng” cho Hyundai?

Trong khi các đối thủ Trung Quốc phải điều chỉnh chiến lược, Hyundai Motor Group có thể có thêm không gian để mở rộng tại Canada - thị trường ô tô lớn thứ hai của khu vực Bắc Mỹ (chỉ xếp sau Mỹ).

Không giống môi trường thuế quan biến động tại Mỹ hay thị trường Mexico có biên lợi nhuận thấp với xe chạy xăng cỡ nhỏ, Canada mang lại một thị trường tương đối ổn định, được bảo vệ bởi các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), nơi SUV giá cao và xe thân thiện môi trường có thể thúc đẩy tăng trưởng lợi nhuận.

Năm 2025, bộ đôi thương hiệu ô tô Hàn Quốc Hyundai và Kia bán kỷ lục 249.028 xe tại Canada, tăng 10,5% so với năm 2024. Các mẫu bán chạy gồm SUV Tucson, SUV Kona của Hyundai và sedan Avante (Elantra), SUV Sportage cùng SUV Seltos của Kia.

Danh mục động cơ đa dạng - từ xe động cơ đốt trong, hybrid, hybrid sạc ngoài đến xe điện - giúp hai hãng xe Hàn Quốc Hyundai và Kia tăng thị phần năm ngoái, thu hẹp khoảng cách với nhà sản xuất ô tô đứng vị trí thứ ba là Toyota.

Tương tự Mỹ, xe hybrid tại Canada tăng trưởng mạnh, chiếm 17,2% thị phần năm 2025, so với 13,3% năm 2024, theo dữ liệu của S&P Global Mobility.

Giáo sư Kim Pil-su tại Đại học Daelim (thành phố Anyang, tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc) nhận định Canada có thể trở thành thị trường chiến lược cho Hyundai và Kia, với tiềm năng lợi nhuận cao hơn nhiều thị trường mới nổi như Đông Nam Á, Ấn Độ hay Mỹ Latinh - nơi chủ yếu tiêu thụ xe giá rẻ, biên lợi nhuận thấp.

Dù việc mở rộng sang các khu vực này giúp tăng doanh số tổng thể, nó cũng gây áp lực lên lợi nhuận hoạt động.

Đồng tình với quan điểm này, ông Lee nói: “Giống Mỹ, Canada có mức thu nhập cao, với giá giao dịch trung bình của một chiếc xe khoảng 50.000 USD (hơn 1,3 tỷ đồng). Điều này tạo điều kiện thuận lợi để Hyundai đẩy mạnh bán các dòng xe SUV, xe thân thiện môi trường và cả dòng xe cao cấp Genesis, qua đó tăng cả doanh thu lẫn lợi nhuận”.

Tín hiệu sâu xa từ Ottawa

Theo Giáo sư kỹ thuật ô tô Lee Ho-geun, Canada không trực tiếp cạnh tranh địa chính trị với Trung Quốc như Mỹ, nhưng lại có vị thế đặc biệt để áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn, vì đây chủ yếu là thị trường tiêu thụ ô tô chứ không phải nước xuất khẩu lớn.

“Mục tiêu chính là kiềm chế ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong ngành xe điện, nhưng còn nhiều yếu tố khác”. ông nói, nhắc đến việc Canada quan tâm tăng cường quan hệ với Hàn Quốc trong thương vụ tàu ngầm trị giá 60.000 tỷ won (39,8 tỷ USD). Trong khuôn khổ đó, chính quyền Ottawa khuyến khích các hãng xe Hàn Quốc - đặc biệt là Hyundai và Kia - xây dựng nhà máy tại Canada.

Hyundai trước đây từng thận trọng với việc đầu tư vào Canada do quy mô thị trường tương đối nhỏ. Tuy nhiên, quyết định giới hạn lượng xe điện Trung Quốc nhập khẩu của Canada có thể để lại khoảng trống ý nghĩa cho các nhà sản xuất ô tô toàn cầu khác như Hyundai khám phá phương án sản xuất nội địa.

“Nếu các khối thương mại ở Bắc và Nam Mỹ tiếp tục mở rộng các hiệp định tự do, cho phép xe lưu thông không thuế trong khu vực, Hyundai sẽ có ít lý do hơn để né tránh xây dựng nhà máy tại đây. Công ty này cần chuẩn bị cho khả năng đó”, Giáo sư Lee cho biết.