Từ ngày 15/5, Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực. Đáng chú ý, Nghị định này quy định rõ những mức xử phạt đối với các vi phạm liên quan đến bảo hiểm y tế do cá nhân, tổ chức thực hiện.

Theo quy định tại Điều 81 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, hành vi chậm đóng bảo hiểm y tế sẽ bị xử phạt theo từng nhóm vi phạm cụ thể.

Đối với người sử dụng lao động không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ số người tham gia bảo hiểm y tế trong thời hạn 60 ngày kể từ thời điểm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 17 Luật Bảo hiểm y tế, hoặc có vi phạm nhưng chưa bị coi là trốn đóng, mức phạt được chia theo quy mô lao động.

Cụ thể, vi phạm dưới 10 lao động bị phạt từ 1-2 triệu đồng; từ 10 đến dưới 50 lao động bị phạt 2-4 triệu đồng; từ 50 đến dưới 100 lao động bị phạt 4-7 triệu đồng; từ 100 đến dưới 500 lao động bị phạt 7-15 triệu đồng; từ 500 đến dưới 1.000 lao động bị phạt 15-25 triệu đồng; và từ 1.000 lao động trở lên bị phạt 25-35 triệu đồng.

Đối với hành vi chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền bảo hiểm y tế kể từ sau thời điểm phải đóng theo khoản 8 Điều 15 Luật Bảo hiểm y tế, nhưng không thuộc trường hợp trốn đóng, mức xử phạt được xác định theo giá trị vi phạm.

Cụ thể, phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị dưới 5 triệu đồng; từ 1-2 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 5 triệu-đến dưới 10 triệu đồng; từ 2-3 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 10 triệu đồng đến dưới 20 triệu đồng; từ 3-5 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 20 triệu đồng đến dưới 40 triệu đồng;

Bên cạnh đó, phạt từ 5-7 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 40 triệu đồng đến dưới 60 triệu đồng; từ 7-15 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 60 triệu đồng đến dưới 80 triệu đồng; từ 15-20 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 80 triệu đồng đến dưới 120 triệu đồng; từ 20-25 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 120 triệu đồng đến dưới 160 triệu đồng; từ 25-35 triệu đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 160 triệu đồng trở lên.

Bên cạnh hình thức xử phạt tiền, Nghị định cũng quy định rõ các biện pháp khắc phục hậu quả. Theo đó, tổ chức, cá nhân vi phạm buộc phải hoàn trả số tiền mà người tham gia bảo hiểm y tế bị thiệt hại (nếu có); trường hợp không thể hoàn trả thì phải nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định.

Đồng thời, phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được vào quỹ bảo hiểm y tế; đóng đủ số tiền chưa đóng hoặc đóng thiếu tương ứng với thời gian vi phạm và nộp khoản tiền lãi tính theo mức 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng hoặc chưa đóng.

Tại Điều 82 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, hành vi trốn đóng bảo hiểm y tế nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự cũng bị xử lý nghiêm. Cụ thể, cá nhân thuộc diện bắt buộc tham gia bảo hiểm y tế nhưng không tham gia sẽ bị phạt từ 300.000 đến 500.000 đồng.

Đối với người sử dụng lao động có hành vi không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ số người phải tham gia bảo hiểm y tế sau 60 ngày kể từ thời điểm quy định, trừ trường hợp không bị coi là trốn đóng, mức xử phạt tăng theo quy mô vi phạm.

Cụ thể, vi phạm dưới 10 lao động bị phạt 2-4 triệu đồng; từ 10 đến dưới 50 lao động bị phạt 4-7 triệu đồng; từ 50 đến dưới 100 lao động bị phạt 7-20 triệu đồng; từ 100 đến dưới 500 lao động bị phạt 20-30 triệu đồng; từ 500 đến dưới 1.000 lao động bị phạt 30-50 triệu đồng và từ 1.000 lao động trở lên bị phạt 50-70 triệu đồng.