Ngành nông nghiệp Campuchia đang chứng kiến một cuộc chuyển mình đầy tính toán với cây sắn, loại cây tỷ đô vẫn thường được ví như 'vàng trắng' của ngành công nghiệp chế biến. Dù phải đối mặt với tình trạng thu hẹp vùng nguyên liệu nặng nề, bức tranh tài chính của ngành hàng này lại không hề ảm đạm như những dự báo ban đầu.

Số liệu thống kê trong 8 tháng đầu năm 2026 chỉ ra rằng doanh thu xuất khẩu sắn của Campuchia đạt ngưỡng 489 triệu USD. Mức thu này chỉ giảm nhẹ 1,86% so với cùng kỳ năm trước. Điều đáng bàn là kết quả kinh doanh này đạt được trong bối cảnh diện tích canh tác sắn trên toàn quốc được ước tính đã bốc hơi khoảng 30%. Đại diện cho những người nông dân, ông El Chhinh, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân trồng sắn Khmer, chia sẻ: "Diện tích trồng sắn sụt giảm chủ yếu do hệ lụy từ mức giá chạm đáy trong hai năm 2024 và 2025, cộng hưởng với tình trạng đứt gãy nguồn cung vật tư nông nghiệp".

Tuy nhiên, thị trường đang bắt đầu ghi nhận những tín hiệu phục hồi tích cực. Giá sắn tươi hiện nhích dần lên mức 390 đến 480 riel mỗi kg nhờ lực cầu bắt đáy từ các thị trường quốc tế và chu kỳ phục hồi tất yếu của mặt hàng nông sản này. Sự điều chỉnh giá đã giúp bù đắp phần nào tổn thất về mặt sản lượng cho người nông dân.

Bí mật thực sự giúp ngành sắn Campuchia đứng vững trước cú sốc giảm diện tích nằm ở sự nhạy bén của người nông dân và giới thương lái. Họ đang tạo ra một cuộc tháo chạy khỏi thói quen bán nông sản tươi ngay tại ruộng, vốn mang lại nhiều rủi ro về giá ép và suy giảm chất lượng. Việc chuyển hướng sang phơi sấy và thái lát sắn đang trở thành một trào lưu mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội. Thực tế thị trường cho thấy sắn khô lát hiện được thu mua với giá hơn 600 riel mỗi kg, tạo ra biên độ lợi nhuận hấp dẫn hơn hẳn so với việc bán củ tươi. Quyết định phơi sấy không chỉ giải quyết bài toán giá cả mà còn gỡ được nút thắt cho khâu logistics mòn mỏi. Nông sản khô dễ dàng lưu kho chờ thời điểm được giá, giảm thiểu tối đa sự hao hụt và tối ưu hóa không gian chuyên chở.

Xu hướng dịch chuyển này không phải là một hiện tượng nhất thời mà đã được thai nghén từ năm 2025. Báo cáo của năm trước cho thấy lượng sắn tươi xuất khẩu đã giảm gần 10%, trong khi sắn khô thái lát bất ngờ tăng vọt hơn 62% để chạm mức 1,56 triệu tấn. Sự dịch chuyển cơ cấu sản phẩm này minh chứng cho việc chuỗi cung ứng tại quốc gia láng giềng đang bước lên một nấc thang mới, tập trung vào giá trị thặng dư thay vì chạy đua theo số lượng bề nổi.

Dù đang có những bước tiến đáng khen ngợi, dòng chảy sắn của Campuchia hiện tại vẫn phụ thuộc gần như tuyệt đối vào hai cỗ máy tiêu thụ khổng lồ là Việt Nam và Trung Quốc. Việc bỏ chung trứng vào số ít giỏ khiến kim ngạch xuất khẩu của họ luôn ở trạng thái phòng thủ trước những thay đổi về chính sách thương mại xuyên biên giới hoặc biến động tỷ giá từ các đối tác lớn. Nhận thức rõ tử huyệt này, các cơ quan hoạch định chính sách của Campuchia đang ráo riết thúc đẩy xúc tiến thương mại quốc tế. Họ đồng thời kêu gọi nguồn vốn đầu tư vào hệ thống kho bãi, cải thiện tiêu chuẩn chất lượng và nâng cấp nhà máy tinh bột sắn để tự chủ hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với những thị trường thường xuyên nhập khẩu nguyên liệu như Việt Nam, sự vươn lên của ngành sắn Campuchia mang lại một tác động kép. Ở góc nhìn hiện tại, đây là nguồn cung sắn lát dồi dào phục vụ đắc lực cho ngành công nghiệp thức ăn chăn nuôi và sản xuất cồn sinh học trong nước. Nhưng ở tầm nhìn xa hơn, khi quốc gia này hoàn thiện được năng lực chế biến sâu, họ hoàn toàn có cơ sở để từ chối bán nguyên liệu thô và trở thành một đối thủ cạnh tranh trực diện trên bản đồ xuất khẩu 'vàng trắng' toàn cầu.