Một hòn đảo tại tỉnh Palawan của Philippines được tuyên bố trở thành "vi quốc gia" do hội đồng robot AI điều hành, thu hút hàng nghìn người đăng ký làm công dân ảo.

Cách đây một năm, Dan Thomson - một nhà sáng lập công nghệ, gây chú ý khi tuyên bố thành lập một quốc gia do trí tuệ nhân tạo (AI) quản lý trên một hòn đảo nhiệt đới giữa lòng châu Á.

Năm 2025, Thomson mua quyền sử dụng một hòn đảo tại tỉnh Palawan, điểm du lịch nổi tiếng của Philippines. Ông đặt tên đảo là Sensay, trùng tên với công ty AI của mình và tuyên bố đây là một "vi quốc gia" (micronation), thuật ngữ chỉ các thực thể tự xưng là nhà nước độc lập nhưng không được các chính phủ hay tổ chức quốc tế công nhận.

Sau khi tiếp quản hòn đảo, Thomson thành lập một hội đồng điều hành gồm các bot vận hành bằng AI được mô phỏng theo loạt nhân vật lịch sử như Winston Churchill, Eleanor Roosevelt, Marcus Aurelius, Nelson Mandela, Tôn Tử, Leonardo da Vinci, Alexander Hamilton và Mahatma Gandhi.

Theo cơ chế được công bố, các thực thể AI sẽ đưa ra quan điểm, tranh luận, phản biện lẫn nhau trước khi tiến hành bỏ phiếu để thông qua quyết định. Con người trên đảo có nhiệm vụ thực thi các quyết định do hội đồng AI đưa ra.

Dan Thomson cho biết tầm nhìn của ông là biến Sensay thành điểm dừng chân mới dành cho du khách yêu thích lặn biển và khám phá các cụm đảo quanh Palawan, đặc biệt là khu vực Coron. Bên cạnh du lịch ngắn ngày, nơi đây cũng hướng tới nhóm cư dân muốn trải nghiệm một mô hình sống mới trong thời gian dài.

Nhà sáng lập cho hay ông đã có quyền thuê và phát triển hòn đảo. Hiện nơi đây đang được quy hoạch xây dựng khoảng 30 biệt thự nghỉ dưỡng cao cấp phục vụ khách du lịch và cư dân lưu trú lâu dài.

“Tôi nghĩ nơi đây chủ yếu sẽ đón khách du lịch đến từ các đảo lân cận đảo Coron”, Thomson nói, đồng thời cho biết chính quyền tỉnh Palawan hiện chưa đưa ra phản hồi liên quan tới tính pháp lý của mô hình quản trị này.

Bên cạnh việc ghé thăm đảo thực tế, du khách có thể đăng ký trở thành "cư dân điện tử" (e-residents) thông qua một chương trình trực tuyến sẽ ra mắt vào năm 2027. Chương trình dự kiến chính thức vận hành vào năm 2027, trong khi các thử nghiệm tương tác đầu tiên sẽ bắt đầu ngay trong mùa hè năm nay.

Theo đội ngũ vận hành, hiện đã có hơn 12.000 người đăng ký tham gia trải nghiệm mô hình. Những “du khách ảo” này có thể gửi đề xuất xây dựng, ý tưởng phát triển đảo và chờ hội đồng AI thảo luận, biểu quyết.

Emily Keogh - cố vấn truyền thông của dự án, cho biết Sensay hiện chưa phát sinh xung đột với cộng đồng bản địa. Trên thực tế, cư dân duy nhất đang sinh sống thường xuyên tại đảo chỉ là một nhân viên chăm sóc cảnh quan tên Mike.

Piotr Pietruszewski-Gil - một người từng tự xây dựng vi quốc gia riêng, đã gia nhập dự án với tư cách quản lý. Theo anh, những người nộp đơn tham gia rất đa dạng, từ du khách tò mò, người yêu công nghệ cho tới nhóm mất niềm tin vào các chính trị gia truyền thống.

Dan Thomson chia sẻ việc tìm kiếm những nhân sự hoàn toàn khách quan để thực hiện chính xác các mệnh lệnh của AI là một thách thức. Ông tin rằng khi công nghệ phát triển, yếu tố con người sẽ giảm dần. AI có thể tự sở hữu ví tiền điện tử, tài khoản ngân hàng để tự thuê nhà thầu và nhân công thực hiện các công việc lao động chân tay trên đảo.

Khẳng định Sensay không phải “một trò đùa công nghệ”, Thomson kỳ vọng mô hình này có thể trở thành hình mẫu quản trị trong tương lai nhằm hạn chế ảnh hưởng từ các nhóm lợi ích và gia tăng tính khách quan trong điều hành xã hội.

Để xây dựng hệ thống đó, dự án sử dụng kho dữ liệu lịch sử lớn nhằm huấn luyện các “nhà lãnh đạo AI” đưa ra quyết định theo góc nhìn vĩ mô, thay vì sao chép thói quen hoặc định kiến cá nhân của các nhân vật nguyên mẫu.

Dù vậy, dự án cũng vấp phải nhiều hoài nghi từ giới học giả và chuyên gia công nghệ.

Alondra Nelson - chuyên gia nghiên cứu tại Viện Đạo đức AI thuộc Đại học Oxford, cho rằng ý tưởng về một “quốc gia AI” là tuyên bố thiếu thực tế trong bối cảnh công nghệ AI hiện vẫn thường xuyên xảy ra sai sót.

“Đó là một tuyên bố lố bịch, chúng ta thấy AI gặp lỗi và đi chệch hướng mỗi ngày”, bà Nelson nhận định.

Nữ chuyên gia cũng đặt dấu hỏi về tính dân chủ của mô hình Sensay khi quyền lực thực chất vẫn tập trung trong tay công ty công nghệ hoặc cá nhân sáng lập. Theo bà, cơ chế này “mang tính biểu diễn” hơn là một hệ thống quản trị độc lập đúng nghĩa.

Trước các chỉ trích, Dan Thomson cho biết hiến pháp của Sensay cho phép cư dân bỏ phiếu thay thế bất kỳ thành viên nào trong hội đồng AI bằng một nhân vật lịch sử khác. Ông gọi đây là một “cuộc thử nghiệm xã hội” và cho rằng cộng đồng tham gia có quyền định hình hướng vận hành của hệ thống.

Thomson thậm chí nhắc tới khả năng cư dân đề xuất các nhân vật độc tài như Stalin hay Hitler tham gia bộ máy AI. Theo ông, nguy cơ lớn nhất không nằm ở công nghệ, mà ở việc con người cố tình thao túng hệ thống để tạo ra các AI mang xu hướng cực đoan.

"Nếu hệ thống AI này bắt đầu tìm cách sở hữu vũ khí và tấn công các đảo lân cận, đó sẽ là một kịch bản tồi tệ, nhưng tôi nghĩ khả năng này cực kỳ thấp", Thomson nói và cho rằng ông không chắc chắn hoàn toàn về một kết cục tốt đẹp của quốc gia AI.

Thực tế, mô hình “vi quốc gia” phục vụ du lịch và thử nghiệm ý tưởng xã hội không phải điều mới xuất hiện. Trước đó, Công quốc Sealand tại Anh hay Vương quốc Slowjamastan ở bang California (Mỹ) từng trở thành điểm check-in nổi tiếng nhờ sở hữu hộ chiếu, luật lệ và hệ thống biểu tượng riêng.

Tuy nhiên, đảo Sensay lại đại diện cho một xu hướng mới của các triệu phú công nghệ, mua đảo hoang để làm "phòng thí nghiệm" công nghệ và lối sống. Bằng cách cài đặt các bot AI làm người quản lý, nhà sáng lập kỳ vọng hòn đảo sẽ vận hành một cách khách quan nhất, không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố thiên vị của con người.

Dù còn gây tranh cãi về tính khả thi, độ an toàn và hành lang pháp lý, Sensay vẫn đang trở thành cái tên thu hút sự tò mò lớn trong cộng đồng yêu công nghệ và du lịch trải nghiệm tại Philippines.