Năm 2017, Phủ Chủ tịch được tạp chí kiến trúc danh tiếng Architectural Digest bình chọn vào top 13 dinh thự đẹp nhất thế giới. Công trình xếp thứ 2 trong danh sách và được giới thiệu là tác phẩm của kiến trúc sư người Pháp Charles Lichtenfelder.

Đứng đầu bảng xếp hạng năm đó là Dinh Tổng thống Ba Lan do kiến trúc sư Chrystian Piotr Aigner thiết kế. Các công trình được xếp sau trên BXH lần lượt gồm: Palácio da Alvorada, Cung điện Élysée, Dinh Tổng thống Suriname, Belém Palace, Điện Kremlin, Dinh Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, Nhà Trắng, Lâu đài Prague, Dinh Bellevue, Dinh Tổng thống Akorda và Dinh Hofburg.

Mang phong cách kiến trúc Phục hưng, Phủ Chủ tịch được xây dựng trong giai đoạn 1900 - 1906 theo thiết kế của kiến trúc sư người Pháp gốc Đức Charles Lichtenfelder. Công trình có diện tích sử dụng gần 1.300m2 với hơn 30 phòng, mỗi phòng mang phong cách trang trí riêng biệt.

Trong thời kỳ thực dân Pháp cai trị, nơi đây từng được gọi với tên Phủ Toàn quyền Đông Dương. Từ khi hoàn thành cho đến trước thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đã có 29 đời Toàn quyền và Quyền Toàn quyền sinh sống, làm việc tại tòa nhà này.

Phủ Toàn quyền đầu thế kỷ XX. Ảnh tư liệu/flickr

Giai đoạn 1945 - 1946, công trình lần lượt bị phát xít Nhật và quân đội Trung Hoa Dân quốc chiếm giữ. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam lần thứ hai, nơi đây tiếp tục trở thành cơ quan đầu não của chính quyền thực dân.

Sau ngày Giải phóng Thủ đô năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh được Trung ương Đảng và Chính phủ mời về ở, làm việc tại Phủ Toàn quyền cũ. Tuy nhiên, Người đã từ chối và đề nghị sử dụng công trình làm nơi làm việc, tiếp khách của Chính phủ và Nhà nước Việt Nam.

Theo lời Chủ tịch Hồ Chí Minh, dù trước đây đây là Phủ Toàn quyền nhưng công trình được xây dựng bởi bàn tay của những người thợ Việt Nam. Khi đất nước giành được độc lập, nhân dân trở thành chủ nhân của đất nước thì quyền làm chủ tòa nhà cũng phải thuộc về nhân dân. Từ đó, tên gọi Phủ Chủ tịch chính thức thay thế cho Phủ Toàn quyền.

Tại đây, Người từng tiếp đón nhiều nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo các đảng, đại sứ trình quốc thư, các đoàn nghệ thuật, thể thao, giới văn nghệ sĩ, nhà khoa học cùng bạn bè quốc tế đến thăm Việt Nam, ủng hộ sự nghiệp cách mạng và hỗ trợ nhân dân Việt Nam xây dựng đất nước.

Đối với nhân dân trong nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp gỡ đại biểu thuộc nhiều tầng lớp xã hội, không phân biệt tôn giáo, đảng phái hay ngành nghề. Trong 15 năm, từ 1954 đến 1969, Người đã tiếp hơn 1.000 đoàn đại biểu trong và ngoài nước tại Phủ Chủ tịch. Đây cũng là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần đọc thơ chúc Tết mỗi dịp đầu xuân năm mới.

Trải qua thời gian, nội thất cùng công năng của nhiều phòng trong Phủ Chủ tịch có sự thay đổi. Trong đó, nổi bật là Phòng Gương - không gian lớn và sang trọng nhất, thường được sử dụng để tổ chức các sự kiện quan trọng và đón tiếp nguyên thủ, chính khách quốc tế.

Công trình đã được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt. Ảnh: Internet

Phủ Chủ tịch là địa điểm diễn ra nhiều hoạt động đối nội, đối ngoại quan trọng của Đảng và Nhà nước. Ảnh: QĐND

Ngoài ra còn có Phòng Vàng, nơi diễn ra các hoạt động tiếp đại sứ và khách quốc tế; Phòng Xanh mang phong cách thanh lịch, giản dị, thường dành cho Phu nhân Chủ tịch nước tiếp khách; cùng Phòng Hội đàm - nơi tổ chức các cuộc hội nghị, hội đàm với các đoàn khách quốc tế.

Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời ngày 2/9/1969, Phủ Chủ tịch trở thành một trong những di tích lưu niệm về Người và được Nhà nước xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt quan trọng trong tổng thể Khu di tích Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch. Đến nay, công trình vẫn là nơi làm việc của Chủ tịch nước, đồng thời là địa điểm diễn ra nhiều hoạt động đối nội, đối ngoại quan trọng của Đảng và Nhà nước.