Theo số liệu thống kê mới nhất từ Hải quan Việt Nam, hoạt động xuất khẩu cua của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 đang ghi nhận đà tăng trưởng khả quan. Tính riêng trong tháng 8/2026, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đã chạm mốc 41 triệu USD, tăng 53% so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng là tháng có giá trị xuất khẩu cao nhất kể từ đầu năm 2026 đến nay.

Gộp chung 8 tháng đầu năm, ngành cua đã mang về cho Việt Nam 231 triệu USD, tăng 27% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này phản ánh nhu cầu tiêu thụ các mặt hàng thủy sản phân khúc giá cao tại các nền kinh tế lớn đang phục hồi rõ nét.

Trung Quốc gom 64% lượng hàng và cú bứt phá 250% từ thị trường Mỹ

Xét về cơ cấu thị trường tiêu thụ, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí là khách hàng lớn nhất của ngành cua Việt Nam. Trong 8 tháng qua, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường tỷ dân đạt 146 triệu USD, tăng 37% so với cùng kỳ và chiếm gần 63% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Nếu cộng gộp cả thị trường Hong Kong (vốn ghi nhận mức tăng trưởng 72%), khu vực này đang tiêu thụ tới 64% lượng cua xuất khẩu của Việt Nam.

Lợi thế lớn nhất giúp cua Việt Nam chiếm lĩnh thị trường Trung Quốc nằm ở vị trí địa lý gần gũi và hệ thống giao thông kết nối thuận tiện. Đặc thù người tiêu dùng Trung Quốc rất chuộng cua biển còn bơi sống để phục vụ tại các nhà hàng cao cấp và làm quà biếu vào các dịp lễ. Khoảng cách vận chuyển ngắn cho phép doanh nghiệp Việt Nam cung ứng nhanh mặt hàng cua tươi sống với tỷ lệ hao hụt thấp, điều mà các quốc gia xuất khẩu xa xôi khó cạnh tranh lại.

Nếu Trung Quốc là trụ cột về quy mô thì Hoa Kỳ lại là điểm sáng lớn nhất về tốc độ tăng trưởng trong năm nay. Sau 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu cua sang Mỹ đã tăng vọt 250% so với cùng kỳ, đạt mức 24 triệu USD. Sự bứt phá này đưa Mỹ vươn lên trở thành thị trường tiêu thụ lớn thứ ba của Việt Nam, chiếm hơn 10% tổng kim ngạch. Khác với Trung Quốc chuộng hàng tươi sống nguyên con, các nhà nhập khẩu Mỹ chủ yếu tăng mua các dòng sản phẩm cua đông lạnh và thịt cua chế biến sâu đã tách vỏ để phân phối vào hệ thống siêu thị và chuỗi nhà hàng Âu Mỹ.

Ở chiều ngược lại, thị trường lớn thứ hai của Việt Nam là Nhật Bản lại ghi nhận sự sụt giảm 15% về kim ngạch, lùi về mức 53 triệu USD (chiếm gần 23% tổng thị phần). Sự chững lại tại Nhật Bản được bù đắp phần nào nhờ mức tăng trưởng tốt ở nhóm thị trường ngách như Singapore (tăng 89%), Đài Loan (tăng 62%) và Canada (tăng 57%). Dù quy mô đơn hàng từ các quốc gia này hiện vẫn còn nhỏ, đây lại là những bước đệm cần thiết để doanh nghiệp phân tán rủi ro.

Thực tế, việc phụ thuộc tới 64% đầu ra vào một khu vực thị trường như Trung Quốc và Hong Kong vẫn là bài toán khiến giới chuyên môn lưu tâm. Khi thị trường chủ lực thay đổi chính sách kiểm dịch biên mậu hoặc siết chặt các tiêu chuẩn thương mại và truy xuất nguồn gốc, chuỗi cung ứng trong nước rất dễ rơi vào thế bị động. Do đó, việc mở rộng thêm thị phần chế biến sâu tại Mỹ hay Canada là hướng đi bền vững để giữ nhịp giá thu mua trong nước.

Giá trị thực chất từ hệ sinh thái rừng ngập mặn Cà Mau

Tại Việt Nam, hoạt động nuôi và khai thác cua biển trải dài ở nhiều tỉnh ven biển, nhưng vùng nguyên liệu tạo dựng được thương hiệu nổi tiếng nhất cả ở thị trường nội địa lẫn xuất khẩu sang Trung Quốc, Thái Lan hay Singapore chính là Cà Mau. Giá trị thương phẩm cao của cua biển Cà Mau bắt nguồn trực tiếp từ phương thức nuôi quảng canh dưới tán rừng ngập mặn.

Thay vì nuôi công nghiệp mật độ cao và ăn thức ăn viên tổng hợp, cua tại vùng mặn lợ Cà Mau tự kiếm ăn từ nguồn tôm, cá tự nhiên phong phú dưới chân rừng đước. Môi trường vận động rộng lớn giúp con cua có kết cấu cơ thịt săn chắc, vị ngọt đậm đà và không bị bở nước. Chính chất lượng thực tế này khiến thương lái luôn tìm về tận các vuông tôm của nông dân để thu mua với mức giá cạnh tranh.

Người tiêu dùng và giới sành ăn phân chia cua biển thành nhiều dòng rất chi tiết dựa trên chu kỳ sinh trưởng để định giá. Đắt đỏ và hiếm nhất thường là cua cốm (hay còn gọi là cua hai da, tức giai đoạn con cua chuẩn bị lột vỏ nên lớp vỏ mới đã hình thành bên trong, thịt và gạch đầy kín). Tiếp đến là cua gạch (cua cái đã bước vào giai đoạn sinh sản với buồng trứng đầy ắp), cua yếm vuông (dân gian gọi là cua trinh nữ, tức cua cái tơ chưa từng giao phối, thịt rất ngọt và chắc), cùng các loại cua thịt phân theo màu sắc như cua càng đỏ, cua càng trắng và cua càng sen.

Dưới góc độ chỉ số sinh học và dinh dưỡng, cua Cà Mau có kích thước hình thể cùng hàm lượng dưỡng chất rất rõ ràng. Đối với dòng cua gạch trưởng thành, chiều dài thân thường đạt từ 11,3 cm đến 13,14 cm, chiều rộng thân từ 7,92 cm đến 9,66 cm, độ dày thân từ 3,37 cm đến 4,95 cm với trọng lượng trung bình từ 0,26 kg đến 0,39 kg mỗi con. Phân tích thành phần dinh dưỡng cho thấy thịt cua gạch chứa hàm lượng chất đạm (Protein) rất cao, dao động từ 14,06% đến 19,99%, lượng chất béo (Lipid) trong phần thịt từ 0,46% đến 2,1%, trong khi phần gạch cua béo ngậy có tỷ lệ Lipid lên tới 5,64% đến 10,62%.

Đối với dòng cua thịt thương phẩm, kích thước có biên độ rộng hơn với chiều dài thân từ 9,84 cm đến 13,66 cm, chiều rộng từ 6,68 cm đến 9,96 cm, độ dày từ 3,2 cm đến 4,7 cm và cân nặng dao động từ 0,22 kg đến 0,46 kg mỗi con. Hàm lượng Protein trong thịt cua đạt từ 14,34% đến 18,75% cùng tỷ lệ chất béo thấp chỉ từ 0,44% đến 1,92%, rất phù hợp với xu hướng ăn uống giàu đạm, ít béo hiện nay.

Không chỉ là nguyên liệu cho các nhà máy chế biến xuất khẩu thu ngoại tệ, độ tươi ngon của loại thủy sản này còn giữ chân thực khách trong nước qua hàng loạt cách chế biến từ dân dã như hấp sả, luộc, nướng mọi cho đến các món cầu kỳ tại nhà hàng như cua rang me, rang muối, nấu bánh canh hay lẩu riêu cua biển.