Theo số liệu của Cục Thống kê, tháng 4/2026, Việt Nam đón 2,03 triệu lượt khách quốc tế, nâng tổng lượng khách trong 4 tháng đầu năm lên 8,8 triệu lượt, tương đương khoảng 35% mục tiêu cả năm. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên ngành du lịch ghi nhận 4 tháng liên tiếp đón trên 2 triệu lượt khách quốc tế mỗi tháng.

Ở thị trường nội địa, du lịch cũng duy trì đà tăng trưởng tích cực với khoảng 51 triệu lượt khách trong 4 tháng đầu năm, tăng 7,4% so với cùng kỳ năm trước. Lượng khách gia tăng mở ra nhiều cơ hội phát triển, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về bổ sung nguồn nhân lực cả về số lượng lẫn chất lượng.

Nguồn nhân lực du lịch còn nhiều hạn chế

Theo báo cáo năm 2024 của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, ngành du lịch có khoảng 2,5 triệu lao động, trong đó 800.000 người làm việc trực tiếp. Tuy nhiên, chỉ khoảng 45% lao động được đào tạo chuyên ngành du lịch; 35% chuyển từ lĩnh vực khác sang và 20% chưa qua đào tạo.

Đáng chú ý, trong nhóm lao động được đào tạo về du lịch, chỉ khoảng 10% có trình độ đại học và sau đại học. Khoảng 50% có trình độ sơ cấp, trung cấp hoặc cao đẳng, trong khi 40% chủ yếu được bồi dưỡng thông qua các khóa đào tạo ngắn hạn.

Trong khi đó, Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 đặt mục tiêu đến năm 2030, ngành du lịch tạo ra khoảng 10,5 triệu việc làm, trong đó có 3,5 triệu việc làm trực tiếp. Khoảng cách giữa năng lực cung ứng nhân lực hiện tại và nhu cầu trong tương lai đang đặt ra thách thức lớn đối với công tác đào tạo, tuyển dụng và phát triển đội ngũ lao động.

Không chỉ cần chuyên môn, người làm du lịch phải có kỹ năng và tư duy sáng tạo

PGS.TS Nguyễn Đức Thắng, Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Công nghệ Đông Á cho biết, nhu cầu của du khách đang có sự thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây, khách chủ yếu tham quan và nghe thuyết minh tại các điểm đến, hiện nay, trải nghiệm trực tiếp tại những “điểm chạm” văn hóa mang đậm bản sắc địa phương ngày càng được ưa chuộng.

Theo ông Thắng, xu hướng này đòi hỏi người làm du lịch không chỉ nắm vững chuyên môn mà còn phải có kỹ năng kể chuyện, khả năng ứng dụng công nghệ, tư duy sáng tạo và kiến thức liên ngành về công nghiệp văn hóa, du lịch sáng tạo.

Khi cạnh tranh trong ngành ngày càng chuyển dịch sang chất lượng dịch vụ, bài toán nhân lực không đơn thuần nằm ở số lượng lao động phổ thông mà còn ở khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, thích nghi với môi trường chuyên nghiệp và có thể bắt tay ngay vào công việc.

Để giải quyết vấn đề này, bên cạnh nỗ lực của các cơ sở đào tạo, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa nhà trường và doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tham gia xây dựng chương trình học, tăng cường thời lượng thực hành, đồng thời tạo dựng môi trường làm việc văn minh và có chế độ đãi ngộ phù hợp để giữ chân người lao động.

Ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Liên Chi hội Lữ hành Việt Nam nhận định, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nguồn nhân lực du lịch đang được định hình theo hai nhóm chính.

Nhóm thứ nhất là lao động làm việc trên nền tảng công nghệ, tập trung vào số hóa dữ liệu, sản phẩm và đổi mới phương thức truyền thông, tiếp cận khách hàng. Nhóm thứ hai là lực lượng trực tiếp phục vụ du khách, tạo ra trải nghiệm chuyên sâu thông qua tương tác trực tiếp.

Dù thuộc nhóm nào, người lao động cũng cần được trang bị các kỹ năng cốt lõi như công nghệ số, ngoại ngữ và kiến thức chuyên môn. Đặc biệt, với nhóm trực tiếp phục vụ khách, khả năng cá nhân hóa dịch vụ đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Theo ông Dũng, mô hình đào tạo cần đổi mới theo hướng tăng cường kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, tạo điều kiện để sinh viên thực tập và trải nghiệm môi trường làm việc thực tế từ sớm. Doanh nghiệp cũng có thể chủ động tổ chức đào tạo hoặc đặt hàng các chương trình riêng nhằm bảo đảm người học đáp ứng yêu cầu đầu ra về kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp, nhất là năng lực công nghệ thông tin và ngoại ngữ.

Nhiều chuyên gia cho rằng, ngành du lịch cần sớm triển khai các nghiên cứu, thống kê và dự báo sát thực tế về nhu cầu nhân lực trong trung và dài hạn. Đây là cơ sở để xây dựng chiến lược đào tạo đồng bộ, hạn chế tình trạng thiếu hụt lao động ở những vị trí cần thiết hoặc đào tạo chưa phù hợp với nhu cầu thị trường.

Nhiều địa phương triển khai mô hình đào tạo nhân lực du lịch

Thời gian qua, một số địa phương đã triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch.

Tại Hà Nội, Sở Du lịch tổ chức các lớp tập huấn tại bệnh viện dành cho hướng dẫn viên và nhân viên cơ sở lưu trú, tập trung trang bị kỹ năng sơ cứu, xử lý tình huống khẩn cấp để bảo đảm an toàn cho du khách trước khi lực lượng y tế chuyên môn có mặt.

Bên cạnh đó, các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ và văn hóa giao tiếp cũng được tổ chức cho nhiều nhóm lao động như lái xe xích lô, đầu bếp và cộng đồng dân cư tại các điểm du lịch, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ.

Tại TP.HCM, các chương trình tập huấn về xúc tiến, tư vấn và hỗ trợ du khách được triển khai cùng hoạt động bồi dưỡng kiến thức du lịch, kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống dành cho tài xế taxi và nhân viên dịch vụ.

Những mô hình này có thể góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ nếu được triển khai thường xuyên và nhân rộng phù hợp với điều kiện từng địa phương. Qua đó, mỗi cá nhân tham gia hoạt động du lịch đều có thể trở thành một mắt xích trong hệ sinh thái du lịch an toàn, văn minh và thân thiện.

Về dài hạn, đầu tư cho đào tạo nhân lực không chỉ giúp ngành du lịch đáp ứng nhu cầu tăng trưởng mà còn là giải pháp chiến lược để cải thiện chất lượng dịch vụ, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố vị thế của du lịch Việt Nam trên thị trường khu vực, quốc tế.

Học đại học ngành Du lịch ở đâu với điểm chuẩn từ 15 điểm?

Nhu cầu nhân lực lớn đang mở ra cơ hội việc làm cho những người theo học ngành Du lịch. Khảo sát điểm chuẩn những năm gần đây cho thấy, ngành học này duy trì sức hút tại nhiều cơ sở đào tạo trên cả nước, với mức điểm đầu vào khác nhau tùy trường và phương thức xét tuyển.

Tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, điểm chuẩn năm 2025 theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT của các ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Quản trị khách sạn dao động từ 24,99 đến 27,49 điểm.

Trong khi đó, tại Đại học Văn hóa Hà Nội, điểm chuẩn các ngành Lữ hành, Hướng dẫn du lịch, Hướng dẫn du lịch quốc tế và Quản trị du lịch cộng đồng dao động từ 22,8 đến 27,05 điểm.

Ở khu vực phía Nam, Trường Đại học Văn Lang và Trường Đại học Tài chính - Marketing ghi nhận mức điểm chuẩn khoảng 22-25 điểm, tùy ngành và phương thức xét tuyển.

Bên cạnh các trường có mức điểm đầu vào cao, nhiều trường đại học địa phương và cơ sở đào tạo tư thục cũng tuyển sinh ngành Du lịch với mức điểm chuẩn từ 15 điểm. Điều này mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho thí sinh có học lực ở nhiều mức khác nhau.

Theo khảo sát của TOPCV được đề cập trong thông tin tuyển dụng, thu nhập của người làm trong ngành du lịch có thể dao động từ 8-50 triệu đồng/tháng, tùy vị trí và điều kiện công việc. Tuy nhiên, mức thu nhập thực tế còn phụ thuộc vào kinh nghiệm, năng lực chuyên môn, ngoại ngữ, địa điểm làm việc và chính sách đãi ngộ của từng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh ngành du lịch tiếp tục tăng trưởng, lựa chọn cơ sở đào tạo phù hợp, đồng thời chủ động trau dồi ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ và kinh nghiệm thực tế sẽ giúp sinh viên nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.