Năm 1988, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc) hứng chịu đợt hạn hán nghiêm trọng khiến cuộc sống của người dân huyện Duyện Châu gặp nhiều khó khăn, trong đó có gia đình người đàn ông họ Triệu.

Nguồn sống của gia đình chủ yếu dựa vào đàn lợn nên vợ chồng anh Triệu quyết định sửa lại chuồng trại để đàn lợn có nơi trú tốt hơn trong mùa nắng nóng. Thấy nước sông Tứ gần làng cạn xuống, 2 vợ chồng nảy ý định xuống lòng sông đào cát mang về sử dụng.

Trong lúc đang xúc cát, chiếc xẻng của anh Triệu bất ngờ va phải một vật cứng. Ban đầu, anh nghĩ đó chỉ là một tảng đá nên chuyển sang vị trí khác để tiếp tục đào. Thế nhưng, chiếc xẻng một lần nữa chạm đúng vật thể này. Tò mò kiểm tra, anh Triệu phát hiện đó là một khối kim loại đã phủ đầy gỉ sét. Nghĩ có thể bán phế liệu để kiếm thêm tiền, anh tiếp tục đào. 

Tuy nhiên, càng đào sâu, anh càng nhận ra đó không phải một mảnh sắt nhỏ mà là một thanh kim loại khổng lồ, kéo mãi vẫn không nhúc nhích. Thấy vậy, nhiều người dân trong làng cùng đến giúp sức. Cuối cùng, cả nhóm đã đưa được vật thể này lên khỏi lớp cát và không khỏi kinh ngạc khi trước mắt là một thanh kiếm khổng lồ dài tới 7,5m.

Nhiều người ước tính thanh kiếm nặng tới vài nghìn cân và cho rằng nếu đem bán chắc chắn sẽ thu được số tiền lớn. Tuy nhiên, anh Triệu lại cho rằng đây có thể là một bảo vật có giá trị lịch sử nên đã chủ động báo tin và bàn giao thanh kiếm cho các chuyên gia thuộc Cục Di tích Văn hóa để nghiên cứu.

Thông tin về thanh kiếm khổng lồ nhanh chóng lan truyền, kéo theo nhiều đồn đoán về nguồn gốc hiện vật. Ngay khi có mặt tại hiện trường, các chuyên gia khảo cổ đã yêu cầu phong tỏa khu vực để phục vụ công tác khảo sát. Ban đầu, họ nghi ngờ nơi đây có mộ cổ nên tiến hành thăm dò, song không phát hiện bất kỳ dấu vết nào sau khi kiểm tra địa tầng bằng các thiết bị hiện đại.

Loại bỏ giả thuyết này, các chuyên gia chuyển sang nghiên cứu thanh kiếm. Do bị chôn vùi dưới lòng sông suốt thời gian dài, hiện vật được vận chuyển đến phòng thí nghiệm để làm sạch, phục dựng và giám định. Kết quả cho thấy thanh kiếm dài 7,5m, nặng 3.079kg, có niên đại khoảng 300 năm, thuộc thời Khang Hy và nhiều khả năng do Kim Nhất Phượng (thứ sử Duyện Châu khi đó) cho chế tạo.

Theo sử liệu, năm 1712, quận Tư Dương hứng chịu trận lũ lớn khiến nước sông Tứ dâng cao, gây thiệt hại nghiêm trọng. Kim Nhất Phượng đã trực tiếp chỉ huy trị thủy, huy động người dân đắp đê, sửa cầu và dùng tiền lương của mình để khắc phục hậu quả, giúp cuộc sống dần ổn định trở lại.

Để trấn an người dân trước những tin đồn mê tín về trận lũ, ông tiếp tục quyên góp toàn bộ tiền lương một năm, thuê thợ rèn chế tác thanh kiếm khổng lồ dài 7,5m rồi cắm xuống đáy sông Tứ. 

Từ đó, thanh kiếm vừa mang ý nghĩa biểu tượng, vừa được sử dụng để đo mực nước và hỗ trợ điều tiết dòng chảy phục vụ sản xuất nông nghiệp. Nhờ những đóng góp trong công tác trị thủy, Kim Nhất Phượng được triều đình khen thưởng, còn thanh kiếm trở thành bảo vật của địa phương.

Qua quá trình nghiên cứu, các chuyên gia nhận định việc chế tác hiện vật này đòi hỏi kỹ thuật rất phức tạp, nhiều khả năng được thực hiện theo phương pháp đúc ghép từng phần và trang trí bằng nhiều hoa văn tinh xảo.

Hiện nay, thanh kiếm được lưu giữ tại Bảo tàng Duyện Châu (tỉnh Sơn Đông) và được xếp hạng di tích văn hóa cấp 1 của Trung Quốc.