Nhận diện những thách thức bủa vây từ bối cảnh toàn cầu hóa phân mảnh

Tại phiên đối thoại cấp cao diễn ra ở Thành phố Hồ Chí Minh với Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới Stephan Mergenthaler, bối cảnh dịch chuyển của thế giới với đặc trưng là sự phân mảnh địa kinh tế, cạnh tranh công nghệ và tái định hình chuỗi cung ứng đã được đặt lên bàn thảo luận nhằm làm rõ tác động tới quỹ đạo phát triển đất nước. Toàn cầu hóa đang bộc lộ những yêu cầu ngày càng khắt khe về vấn đề an ninh, sự tự chủ và sức chống chịu của mỗi quốc gia trong bối cảnh vĩ mô.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu: "Nhìn tổng thể, thế giới đang bước vào một giai đoạn biến động và chuyển đổi sâu sắc. Tương quan sức mạnh tiếp tục dịch chuyển, thúc đẩy xu hướng đa cực, đa trung tâm. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng và mở rộng sang kinh tế, công nghệ, dữ liệu, năng lượng và các chuẩn mực về thương mại, đầu tư, môi trường, về quản trị. Toàn cầu hóa vẫn tiếp tục và đang được tổ chức lại theo hướng phân mảnh hơn, với yêu cầu ngày càng cao về an ninh, tự chủ và sức chống chịu. Khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới đang phát triển mạnh, làm thay đổi nhanh, căn bản và toàn diện phương thức sản xuất, quản trị và phân bổ lợi thế phát triển".

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chỉ rõ ba thách thức cốt lõi đang tác động trực tiếp tới các quốc gia: "Thứ nhất, các thể chế và luật lệ chung cần phải được đổi mới, điều chỉnh để theo kịp sự phát triển của nhiều vấn đề mới trong bối cảnh toàn cầu đang thay đổi. Thứ hai, mô hình tăng trưởng dựa vào động lực truyền thống, nhất là với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, đang ngày càng bộc lộ giới hạn, đặt ra yêu cầu phải đổi mới mô hình phát triển. Thứ ba, lòng tin chiến lược suy giảm, cạnh tranh gia tăng dẫn tới phải đổi mới và tổ chức lại các mô hình, cách thức hợp tác, đầu tư và phối hợp để xây dựng, củng cố lòng tin. Không thể hợp tác nếu không xây dựng, củng cố lòng tin chiến lược".

Từ thực tiễn đó, quy mô hay lợi thế sẵn có không còn là yếu tố duy nhất quyết định năng lực phát triển mà phụ thuộc nhiều vào mức độ tự chủ chiến lược và sức chống chịu. Quốc gia đã chủ động đối diện với những biến đổi mang tính thời đại này bằng cách khẩn trương hoạch định một loạt quyết sách mới. Trọng tâm của giai đoạn này là củng cố tự chủ gắn với hội nhập quốc tế đồng bộ, đổi mới căn bản mô hình tăng trưởng lấy công nghệ và chuyển đổi số làm đột phá hàng đầu, đồng thời tạo ra động lực cải cách thể chế nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Sự nhận diện rõ ràng về bối cảnh sẽ giúp đất nước tiếp tục duy trì vị thế là đối tác tin cậy, điểm đến an toàn và ổn định cho các nhà đầu tư trên toàn cầu.

Kiến tạo động lực tăng trưởng mới và định hình tương lai vững chắc

Trong kỷ nguyên gia tăng sự bất định với nhiều cú sốc địa kinh tế, chu kỳ công nghệ và áp lực biến đổi khí hậu, việc hấp thụ biến động thay vì bị cuốn theo trở thành nhiệm vụ mang tính cốt lõi. Sự tự chủ không đồng nghĩa với khép kín mà là việc nâng cao năng lực tự quyết định, đồng thời mở rộng không gian thông qua hội nhập.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định: "Chúng tôi cho rằng trong một thế giới bất định, sức chống chịu của một quốc gia không chỉ là khả năng đứng vững trước các cú sốc, mà quan trọng hơn là khả năng thích ứng, phục hồi, năng lực chủ động sáng tạo, tự đổi mới và phát triển mạnh mẽ hơn sau mỗi biến động. Một nền kinh tế có thể vượt qua khó khăn trước mắt, tạm thời nhưng vẫn dễ bị tổn thương, khó củng cố sức chống chịu nếu không điều chỉnh được những vấn đề hạn chế có tính cơ cấu".

Để hóa giải rủi ro từ sự đứt gãy chuỗi cung ứng, nền kinh tế có độ mở cao của Việt Nam đang bám sát các mục tiêu dài hạn. Cơ sở vững chắc nhất chính là kiên định ổn định chính trị xã hội, củng cố kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh lương thực và duy trì nợ công ở mức ba mươi tư phần trăm nhằm dự phòng dư địa tài chính. Song song đó, công tác quản trị quốc gia chú trọng việc tháo gỡ rào cản pháp lý, minh chứng qua việc sáu tháng qua đã cắt giảm hơn một nửa thời gian thủ tục hành chính. Hệ thống hạ tầng chiến lược, giáo dục đại học, đào tạo nghề và năng lực khối doanh nghiệp tư nhân cũng đang được ưu tiên bồi đắp nhằm bắt nhịp với sự chuyển dịch sang kinh tế xanh và công nghệ cao, đi đôi với chiến lược đối ngoại đa phương hóa sâu rộng.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng vạch rõ định hướng và mong muốn của quốc gia hướng tới năm 2035: "Trong kiến trúc kinh tế toàn cầu mới và xu thế, bối cảnh hiện nay, Việt Nam mong muốn từng bước định hình vị thế là: (i) Trung tâm công nghiệp công nghệ số mới nổi, trung tâm năng lượng mới, năng lượng xanh, năng lượng sạch và trung tâm sản xuất nông nghiệp xanh của khu vực và thế giới. (ii) Mắt xích quan trọng, đáng tin cậy trong các chuỗi cung ứng và giá trị khu vực, toàn cầu, các cực tăng trưởng mới. (iii) Đóng góp ngày càng cao hơn vào tăng trưởng khu vực và thế giới thông qua thể chế, quản trị hiện đại, năng lực cạnh tranh và nguồn nhân lực chất lượng cao".

Những khát vọng này hoàn toàn có cơ sở hiện thực hóa khi đất nước hội tụ ba thế mạnh đặc trưng gồm vị trí địa chiến lược tại trung tâm Châu Á Thái Bình Dương, tư duy tái cấu trúc khẩn trương từ phía cơ quan điều hành và nền tảng nội lực vững vàng với quy mô dân số trên một trăm triệu người. Để bảo đảm tính tự chủ chiến lược giữa bối cảnh cạnh tranh nước lớn, định hướng xuyên suốt vẫn là tôn trọng luật pháp quốc tế, phát huy sức mạnh tự cường và tận dụng hiệu quả mười tám hiệp định thương mại tự do. Hơn lúc nào hết, tư duy hợp tác toàn cầu cần chuyển biến mạnh mẽ từ việc chia sẻ lợi ích thuần túy sang cùng nhau kiến tạo cơ hội và chia sẻ trách nhiệm chung.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gửi thông điệp kết thúc tới cộng đồng quốc tế: "Việt Nam không chỉ là điểm đến đầu tư, mà còn là đối tác phát triển lâu dài; không chỉ mong muốn tiếp nhận vốn, công nghệ mà còn mong muốn cùng các đối tác hợp tác để cùng phát triển, kiến tạo tương lai chung vì hòa bình, ổn định, thịnh vượng và bền vững. Việt Nam đang đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển; chúng tôi mong quý vị nhìn thấy trong quá trình chuyển đổi đó không chỉ những nhu cầu đầu tư và mở rộng thị trường, mà cả cơ hội cùng nghiên cứu, phát triển sản phẩm, đào tạo nhân lực. Với tinh thần chuyển từ 'đầu tư tại Việt Nam' sang 'đầu tư cùng Việt Nam', chúng tôi mong muốn các doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, các viện nghiên cứu và trường đại học của Việt Nam; cùng phát triển công nghệ, nguồn nhân lực và mạng lưới nhà cung ứng".