UBND TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành kế hoạch tổ chức các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Đáng chú ý, thành phố xác định cải tạo, chỉnh trang Công viên văn hóa Lê Thị Riêng thành công viên tưởng niệm, tri ân các anh hùng liệt sĩ và người có công với cách mạng.

Theo kế hoạch do Phó chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường ký ngày 26/10, công trình được giao cho Sở Xây dựng chủ trì triển khai, phối hợp với Bộ Tư lệnh TP. Hồ Chí Minh, Sở Nội vụ, Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Tài chính, UBND phường Hòa Hưng cùng các đơn vị liên quan.

Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành việc cải tạo công viên trước ngày 27/7/2027, đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Bên cạnh dự án tại Công viên Lê Thị Riêng, TP. Hồ Chí Minh dự kiến khởi công Quảng trường Vinh Quang, kết hợp giải phóng mặt bằng khu vực bảo vệ di tích lịch sử Côn Đảo trong năm 2027. UBND đặc khu Côn Đảo được giao chủ trì thực hiện công trình này.

Một nhiệm vụ quan trọng khác trong kế hoạch là rà soát, nâng cấp và chỉnh trang các địa điểm ghi công liệt sĩ trên toàn thành phố. TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu 100% công trình ghi công liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ, nhà bia, đền đài tưởng niệm liệt sĩ được sửa chữa, nâng cấp, bảo đảm cảnh quan và điều kiện phục vụ hoạt động tưởng niệm.

Theo phụ lục kế hoạch, công tác tu bổ các công trình ghi công và mộ liệt sĩ phải hoàn thành trước tháng 4/2027.

Thông qua các dự án và hoạt động này, TP. Hồ Chí Minh hướng tới xây dựng thêm những không gian tưởng niệm trang nghiêm, đồng thời thể hiện sự tri ân đối với những người đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc.

Về chính sách an sinh, thành phố sẽ hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho người có công và thân nhân liệt sĩ, phấn đấu hoàn thành trước tháng 4/2027. Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học phải hoàn tất trước ngày 27/7/2027, do Bộ Tư lệnh TP. Hồ Chí Minh chủ trì.

Đơn vị này cũng được giao phục dựng ảnh liệt sĩ bị phai màu, mờ, nhòe để trao lại cho gia đình; tiếp tục tìm kiếm, quy tập và bàn giao hài cốt liệt sĩ. Việc tổng kết chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ dự kiến hoàn thành trước tháng 7/2027.

Trong khi đó, Sở Nội vụ có trách nhiệm rà soát, cấp lại Bằng Tổ quốc ghi công, giấy chứng nhận thương binh và giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ bị thất lạc, hư hỏng hoặc không còn đọc được. Thành phố yêu cầu giải quyết đúng hạn 100% hồ sơ đủ điều kiện, không để tồn đọng.

Sở Y tế sẽ tổ chức khám sức khỏe miễn phí định kỳ, lập hồ sơ theo dõi sức khỏe, tư vấn và sàng lọc bệnh cho người có công. Kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác. UBND TP. Hồ Chí Minh yêu cầu các hoạt động kỷ niệm được tổ chức trang trọng, thiết thực, minh bạch, tiết kiệm, tránh phô trương và lãng phí.

Công viên văn hóa Lê Thị Riêng nằm tại trung tâm TP. Hồ Chí Minh, có hình dáng gần như hình thang. Cổng chính hướng ra đường Cách Mạng Tháng 8, 3 mặt còn lại giáp các đường Bắc Hải và Trường Sơn.

Công viên được đặt theo tên nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thị Riêng. Bà sinh năm 1925 tại huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu cũ (nay thuộc tỉnh Cà Mau), trong một gia đình nông dân nghèo có truyền thống cách mạng. Với bí danh Hai Riêng, bà tham gia phong trào Phụ nữ Cứu quốc từ năm 1945, sau đó đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong phong trào phụ nữ Nam Bộ.

Năm 1948, bà được kết nạp Đảng. Đến năm 1960, bà giữ chức Phó Hội trưởng Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam. Năm 1965, bà được giao làm Trưởng ban Phụ vận Khu Sài Gòn - Gia Định, trực tiếp xây dựng cơ sở và lãnh đạo phong trào đấu tranh tại Sài Gòn - Chợ Lớn.

Ngày 9/5/1967, bà bị địch bắt khi đang hoạt động tại khu vực chợ Đa Kao. Dù chịu nhiều hình thức tra tấn, bà vẫn kiên quyết không khai báo, bảo vệ bí mật cách mạng.

Đầu năm 1968, bà anh dũng hy sinh. Theo nhiều sử liệu, trước khi bị địch sát hại, bà đã lấy thân mình che chắn cho nữ biệt động Phùng Ngọc Anh, giúp đồng đội sống sót. Sự hy sinh của bà trở thành biểu tượng về lòng kiên trung và tinh thần bất khuất của người phụ nữ Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Ít ai biết, khu công viên xanh mát này được xây dựng trên nền nghĩa trang Chí Hòa, còn gọi là nghĩa trang Đô Thành, từng rộng khoảng 30 ha. Sau khi hoàn tất việc giải tỏa và quy tập hài cốt, công viên được xây dựng và chính thức đi vào hoạt động ngày 19/3/1988.

Trước năm 1975, nghĩa trang Chí Hòa là nơi an nghỉ của nhiều người thuộc tầng lớp bình dân. Qua các thời kỳ chiến tranh, tại đây xuất hiện nhiều ngôi mộ vô danh, phần lớn được cho là nơi chôn cất những người lính tử trận không có thân nhân đến nhận.

Từ cuối tháng 5, Bộ Tư lệnh TP. Hồ Chí Minh triển khai tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại công viên, tập trung xác minh nghi vấn có hai hố chôn tập thể. Manh mối xuất phát từ một bức ảnh ghi lại cảnh chôn cất nhiều người tại bãi đất trống thuộc nghĩa trang Đô Thành trước đây. Qua đối chiếu, khu vực trong ảnh được cho là nằm trong khuôn viên Công viên Lê Thị Riêng ngày nay.

Điểm nghi vấn nằm ở khu vực có nhiều cây xanh, gần nhà truyền thống và bia tưởng niệm các liệt sĩ. Đây cũng là nơi từng phát hiện hài cốt chiến sĩ hy sinh trong chiến tranh.

Tầng hầm nhà truyền thống lưu giữ nhiều hình ảnh, tư liệu và hiện vật liên quan đến các trận đánh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Những tư liệu này giúp khách tham quan hiểu thêm về một giai đoạn lịch sử đặc biệt của thành phố.

Trong công viên còn có nhà bia tưởng niệm liệt sĩ Lê Thị Riêng (1925-1968), Trần Văn Kiểu (1918-1968) cùng nhiều chiến sĩ đã hy sinh trong chiến tranh.

Không chỉ mang giá trị lịch sử, Công viên Lê Thị Riêng còn là địa điểm vui chơi, thư giãn quen thuộc của người dân. Phía bên trái công viên là khu vui chơi dành cho thiếu nhi với cầu trượt, xích đu và các khu vực dã ngoại.

Ở trung tâm công viên là hồ nước nhân tạo được thiết kế theo hình vòng cung, hiện có dịch vụ câu cá giải trí. Khu vực sảnh lát gạch trước nhà truyền thống, với nhiều bóng cây, cũng là nơi người dân thường xuyên đến tản bộ, vui chơi và hóng mát.

Từ một nghĩa trang cũ, khu đất rộng khoảng 8ha đã trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng giữa đô thị đông đúc. Tuy nhiên, những dấu tích lịch sử còn lưu lại cùng hoạt động tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đang được triển khai khiến nơi đây mang thêm ý nghĩa đặc biệt, góp phần làm sáng tỏ những câu chuyện về sự hy sinh trong chiến tranh.