Nữ Giáo sư Toán học thứ 3 tại Việt Nam xuất thân từ 'đất học', từng tốt nghiệp thủ khoa
Nữ Giáo sư sinh ra tại Nam Đàn - mảnh đất “địa linh nhân kiệt”, cũng là quê hương của Giáo sư Tạ Quang Bửu.
Giáo sư Tạ Thị Hoài An là một trong những nhà Toán học tiêu biểu của Việt Nam. Năm 2023, bà được Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước công nhận đạt chuẩn chức danh Giáo sư, trở thành nữ Giáo sư Toán học thứ 3 của Việt Nam trong gần 70 năm, kể từ khi bắt đầu các đợt xét phong học hàm từ năm 1956.
Theo hồ sơ xét duyệt, bà sinh năm 1972 trong một gia đình có truyền thống học tập, với bố là giảng viên Toán và mẹ là bác sĩ. Đặc biệt, bố bà từng đi du học Nga. Quê bà ở Nam Đàn, Nghệ An - vùng đất giàu truyền thống hiếu học và cũng là nơi sản sinh nhiều trí thức, nhà khoa học lớn của Việt Nam.
Nam Đàn từ lâu được biết đến như một “địa linh nhân kiệt”, gắn liền với nhiều dòng họ khoa bảng tiêu biểu, trong đó có họ Tạ Quang tại làng Hoành Sơn (nay thuộc xã Khánh Sơn). Đây cũng là quê hương của Giáo sư Tạ Quang Bửu (1910-1986), một trí thức lớn của Việt Nam thế kỷ XX.
Xuất thân từ vùng đất giàu truyền thống học thuật đó, Giáo sư Tạ Thị Hoài An sớm theo đuổi con đường khoa học.
Giáo sư Tạ Thị Hoài An gắn bó với Toán học từ sớm. Theo truyền thống gia đình, bà chọn ngành Sư phạm Toán, Trường Đại học Vinh để theo học. Tốt nghiệp thủ khoa, bà được giữ lại trường làm giảng viên tập sự.
Bà tiếp tục hoàn thành các bậc đào tạo Thạc sĩ và Tiến sĩ tại Trường Đại học Vinh. Sau đó, bà tiếp tục nâng cao trình độ nghiên cứu và được cấp bằng Tiến sĩ Khoa học (TSKH) ngành Toán vào năm 2015 tại Đại học Clermont-Ferrand 2 Blaise Pascal (Pháp).
Trước khi có thời gian dài gắn bó với nghiên cứu, bà từng làm giảng viên tại Trường Đại học Vinh từ tháng 12/1995 đến tháng 9/2001. Sau đó, từ tháng 9/2001 đến tháng 8/2004, bà thực hiện chương trình nghiên cứu sau Tiến sĩ tại Viện Toán học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Đài Loan (Trung Quốc).
Trở về nước, bà tiếp tục giảng dạy tại Trường Đại học Vinh trong khoảng thời gian từ tháng 9/2004 đến tháng 3/2005.
Từ tháng 3/2005 đến tháng 3/2013, bà công tác với vai trò nghiên cứu viên tại Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Đến tháng 4/2014, bà được bổ nhiệm nghiên cứu viên cao cấp tại chính đơn vị này.
Về học hàm, bà Tạ Thị Hoài An được công nhận chức danh Phó Giáo sư từ năm 2009. Trong quá trình nghiên cứu khoa học, bà đã tham gia và chủ trì 4 đề tài cấp Bộ, đồng thời hướng dẫn thành công 3 nghiên cứu sinh bảo vệ luận án Tiến sĩ.
Bà cũng có 33 bài báo đăng trên các tạp chí quốc tế có uy tín trong lĩnh vực Toán học.
Trong sự nghiệp của mình, bà nhận được nhiều tài trợ, giải thưởng lớn. Tiêu biểu Giải thưởng Viện Toán học cho nhà toán học trẻ xuất sắc (2009); tài trợ Humboldt (Humboldt Research Fellowship for Experienced Researcher), Junior Associate Member tại ICTP Italy (2004-2010)…
