Nhà vật lý hàng đầu rời Mỹ về nước cống hiến, mang theo cả 'gia tài' gây choáng ngợp
Ông vừa nhận vị trí giáo sư tại Đại học Phúc Đán, đánh dấu thêm một trường hợp nhà khoa học người Trung hồi hương sau thời gian dài làm việc tại Mỹ.
Một nhà vật lý từng được trao học bổng danh giá dành cho những “nhà khoa học trẻ xuất sắc nhất” tại Mỹ và Canada nhờ các nghiên cứu về hố đen đã trở về Trung Quốc làm việc.
Dai Liang, người nhận Học bổng Nghiên cứu Sloan ngành vật lý năm 2021, mới đây đã đảm nhiệm vị trí giáo sư tại Đại học Phúc Đán ở Thượng Hải, đồng thời gia nhập Trung tâm Thiên văn học và Vật lý thiên văn Phúc Đán.
Chương trình học bổng này được thành lập từ năm 1955 bởi Alfred Sloan, cựu CEO General Motors, nhằm hỗ trợ các nhà nghiên cứu trẻ trong 8 lĩnh vực khoa học khác nhau.
Theo Quỹ Alfred P. Sloan, đã có 60 học giả nhận học bổng này sau đó giành giải Nobel, trong khi 17 người được trao Huy chương Fields – giải thưởng danh giá nhất trong lĩnh vực toán học.
Dai Liang, sinh năm 1988 tại Hàng Châu ở miền Đông Trung Quốc, là chuyên gia trong lĩnh vực vũ trụ học và vật lý thiên văn. Ông theo học tại Đại học Bắc Kinh trước khi sang Mỹ, nơi ông lấy bằng tiến sĩ vũ trụ học lý thuyết tại Đại học Johns Hopkins.
Sau đó, Dai tiếp tục nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton. Trong thời gian này, ông nhận Học bổng Einstein của NASA và sau đó là học bổng hậu tiến sĩ John Bahcall.
“Tôi có phạm vi nghiên cứu khá rộng trong vật lý thiên văn và vũ trụ học vật lý”, Dai viết trên trang web cá nhân.
Năm 2020, ông gia nhập Đại học California, Berkeley với cương vị trợ lý giáo sư. Một năm sau, ông trở thành một trong năm giảng viên của trường được trao Học bổng Nghiên cứu Sloan.
Tập trung nghiên cứu hố đen và vật chất tối
Nghiên cứu của Dai tập trung vào hiện tượng thấu kính hấp dẫn – xảy ra khi các thiên thể như hố đen làm bẻ cong ánh sáng hoặc sóng hấp dẫn, tạo hiệu ứng tương tự một chiếc kính lúp khổng lồ trong vũ trụ.
Do bản chất không phát ra ánh sáng, hố đen chỉ có thể được phát hiện thông qua các tác động mà chúng gây ra. Công trình của Dai chủ yếu hướng tới việc xác định các cặp hố đen tiềm năng trong Dải Ngân hà.
Ông đã tính toán cách hiệu ứng thấu kính hấp dẫn làm biến dạng đường truyền của sóng ánh sáng, từ đó phát triển chương trình xử lý và sàng lọc lượng dữ liệu thiên văn khổng lồ nhằm tìm kiếm các hố đen đôi.
Sau khi xác định được chúng, Dai tiếp tục sử dụng kết quả này để suy luận về sự phân bố của vật chất tối – dạng vật chất vô hình chiếm phần lớn khối lượng của vũ trụ – cũng như xác định hằng số Hubble, một thông số quan trọng dùng để đo tốc độ giãn nở của vũ trụ.
