Sáng 26/6, Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề "Di tích lịch sử Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng". Đây là hoạt động nhằm làm rõ những giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc của ngôi trường hơn 120 năm tuổi, đồng thời bổ sung cơ sở khoa học để hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng Di tích lịch sử cấp thành phố. 

Nhiều nhà nghiên cứu, chuyên gia lịch sử, kiến trúc, văn hóa đã tham gia hội thảo, đưa ra các ý kiến hay, sâu sắc về ngôi trường được mệnh danh là "di sản sống" giữa trung tâm đô thị TP. Hồ Chí Minh. 

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng tiền thân của trường là Trường Cơ khí Á Châu (École des Mécaniciens Asiatiques), được thành lập năm 1906. Đây là một trong những cơ sở giáo dục nghề nghiệp đầu tiên của Việt Nam và cũng là dấu tích quan trọng phản ánh quá trình phát triển và chuyển đổi không gian đô thị khu vực trung tâm thành phố.

Không chỉ có bề dày lịch sử hơn một thế kỷ, ngôi trường còn gắn với nhiều nhân vật tiêu biểu và các phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên qua các thời kỳ. Vì vậy, giá trị của ngôi trường cần được nhìn nhận không chỉ ở khía cạnh lưu giữ ký ức lịch sử mà còn là một nguồn lực văn hóa góp phần bảo tồn bản sắc đô thị và phục vụ công tác quản lý, phát triển không gian trung tâm TP. Hồ Chí Minh.

Ngôi trường Bác Hồ từng theo học

Theo thông tin từ chuyên trang của Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng là trường dạy nghề đầu tiên ở Nam Bộ, chuyên đào tạo nhân viên hàng hải và công nhân kỹ thuật cho Xưởng Ba Son. Đặc biệt, đây cũng chính là nơi người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành học tập trước khi ra đi tìm đường cứu nước.

Theo đó, năm 1910, Nguyễn Tất Thành từ miền Trung vào Sài Gòn (nay là TP. Hồ Chí Minh) với khát vọng tìm con đường giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của thực dân Pháp. Đầu năm 1911, Người xin theo học tại Trường Cơ khí Á Châu, khi đó còn được gọi là Trường Bá Nghệ.

Theo tư liệu trong Quê hương và Thời niên thiếu của Hoài Thanh, Thanh Tịnh (in trong Bác Hồ hồi ký, NXB Văn hóa Thông tin, 2001), việc theo học tại trường vừa giúp chàng trai quê Nghệ An tránh sự chú ý của chính quyền thực dân và tiếp cận kiến thức về máy móc, kỹ thuật phương Tây.

Thời gian Người học tập tại Trường Bá Nghệ kéo dài khoảng 3 tháng nhưng được xem là giai đoạn đánh dấu sự trưởng thành về nhận thức và ý chí, tạo tiền đề cho quyết định lịch sử ra đi tìm đường cứu nước.

Sau đó, Người xin làm phụ bếp trên tàu Amiral Latouche Tréville (Đô đốc Latouche Tréville) và ngày 5/6/1911 rời Bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu hành trình bôn ba tìm đường giải phóng dân tộc.

Bên cạnh dấu ấn gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng còn là nơi Chủ tịch Tôn Đức Thắng theo học trong giai đoạn 1915-1917. Theo nhà trường, quãng thời gian này góp phần hình thành nền tảng chuyên môn của một người thợ kỹ thuật lành nghề, đồng thời là tiền đề để Chủ tịch Tôn Đức Thắng sau này trở thành nhà lãnh đạo tiêu biểu của giai cấp công nhân Việt Nam.

Giá trị kiến trúc của trường

Không chỉ mang giá trị lịch sử, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng còn nổi bật với quần thể kiến trúc đa lớp hiếm gặp tại Việt Nam. Trong khuôn viên trường hiện vẫn tồn tại nhiều dấu ấn kiến trúc qua các thời kỳ, từ công trình thuộc địa đầu thế kỷ XX, nhà xưởng thời chiến, các khối kiến trúc trước năm 1975 cho đến những hạng mục được bổ sung trong giai đoạn đổi mới.

Trong đó, Lầu Đồng hồ xây dựng năm 1924 được xem là công trình biểu tượng, đóng vai trò điểm nhấn không gian và kết nối các lớp kiến trúc qua nhiều giai đoạn phát triển của nhà trường. Nhờ được bảo dưỡng thường xuyên, chiếc đồng hồ vẫn vận hành tốt và trở thành chứng nhân lịch sử và biểu tượng đặc trưng của Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng.

Hiện nay, tầng một của khối nhà này được sử dụng làm phòng truyền thống của trường. Không gian trưng bày lưu giữ nhiều tư liệu, hình ảnh và hiện vật, giúp người xem hình dung rõ hơn về hành trình hơn 120 năm hình thành và phát triển của Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng.

Tại đây cũng bảo tồn nhiều giáo cụ đặc trưng của môi trường đào tạo kỹ thuật như máy phát điện, máy tiện hay đe rèn cổ Vulcan, phản ánh rõ nét quá trình giảng dạy và thực hành của các thế hệ sinh viên qua nhiều thời kỳ.

Trải qua 120 năm hình thành và phát triển, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng đã đào tạo nhiều thế hệ học sinh, sinh viên có chuyên môn, kỹ năng nghề thành thạo, góp phần cung ứng nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Ghi nhận những đóng góp đó, Nhà nước đã trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Lao động hạng Nhất (2016, 1996), Huân chương Độc lập hạng Nhất (2011, 2006), Huân chương Độc lập hạng Ba (2001), Huân chương Chiến công hạng Nhì (1990), Huân chương Lao động hạng Ba (1985)...

Hiện nay, trường là cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập đào tạo trình độ cao đẳng ở nhiều lĩnh vực như cơ khí, điện - điện tử, nhiệt - lạnh, ô tô, công nghệ thông tin và kinh tế. Chương trình đào tạo được xây dựng theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế, nhiều chương trình đã đạt kiểm định chất lượng.

Đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn tốt, được đào tạo trong và ngoài nước; cơ sở vật chất ngày càng khang trang, hiện đại, đáp ứng nhu cầu học tập và thực hành của người học.