Bổ sung hàng loạt thuốc dược liệu và thuốc kết hợp

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, danh mục thuốc y học cổ truyền hiện hành đang được áp dụng theo Thông tư 05/2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) với 229 thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền và 349 vị thuốc cổ truyền. Nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn, dự thảo mới nhất đã đề xuất một sự nâng cấp toàn diện. Cụ thể, danh mục thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền dự kiến tăng thêm 129 mục, nâng tổng số lên 358 mục. Riêng danh mục dược liệu được điều chỉnh giảm nhẹ 5 mục, còn 344 mục.

Điểm đổi mới nổi bật nhất trong dự thảo lần này là việc Bộ Y tế đề xuất xây dựng riêng một danh mục gồm 35 thuốc kết hợp giữa dược chất (y học hiện đại) và dược liệu (y học cổ truyền) được Quỹ BHYT chi trả. Việc thanh toán cho nhóm thuốc "giao thoa" này sẽ được áp dụng linh hoạt với các tỷ lệ, phạm vi điều trị và thời gian khác nhau tùy thuộc vào từng loại thuốc cụ thể.

Bên cạnh lĩnh vực y học cổ truyền, nhằm san sẻ gánh nặng tài chính cho người bệnh, cơ quan này cũng dự kiến ban hành thêm danh mục 84 dược phẩm mới được BHYT thanh toán, trong đó bao gồm 30 loại thuốc điều trị ung thư đắt tiền.

Quy định thanh toán linh hoạt và bổ sung đường dùng "tiêm"

Với danh mục thuốc kết hợp mới được bổ sung, dự thảo quy định rất chi tiết về điều kiện hưởng BHYT để đảm bảo tính hiệu quả và an toàn. Chẳng hạn, thuốc Ginkgo biloba (chiết xuất bạch quả) dự kiến được thanh toán trong các trường hợp đau do viêm động mạch, rối loạn thị giác do bệnh võng mạc tiểu đường, chóng mặt, ù tai, giảm thính lực, rối loạn tuần hoàn và hội chứng Raynaud. Tương tự, Silymarin (chiết xuất kế sữa) và Curcumin (chiết xuất nghệ) cũng được đưa vào danh mục chi trả tại các cơ sở cấp chuyên sâu và cấp cơ bản để điều trị viêm loét dạ dày, tá tràng.

Đặc biệt, quỹ BHYT có sự kiểm soát chặt chẽ về tỷ lệ và thời gian thanh toán với một số hoạt chất đặc thù. Đơn cử, với Panax notoginseng saponins (nhóm hoạt chất chiết xuất từ rễ tam thất), quỹ BHYT dự kiến chi trả 50% chi phí điều trị tại các cơ sở y tế trong những trường hợp như đột quỵ giai đoạn cấp, sau chấn thương sọ não hoặc sau phẫu thuật thần kinh, với thời gian thanh toán tối đa từ 10 đến 21 ngày.

Không chỉ khắt khe về định lượng, dự thảo còn linh hoạt trong việc ghi nhận tên thuốc (bao gồm các dạng chiết xuất, bào chế, chế biến khác nhau của cùng một loại dược liệu). Đồng thời, quy định thanh toán BHYT đã được bổ sung thêm đường dùng "tiêm" rất đa dạng, bao gồm: tiêm bắp, dưới da, tĩnh mạch, nội khớp, nội nhãn, nội dịch kính, tiêm vào các khoang cơ thể và tiêm vào huyệt.

Cú hích để y học cổ truyền phát triển xứng tầm tiềm năng

Dù sở hữu nguồn dược liệu phong phú cùng kho tàng các bài thuốc dân gian đồ sộ, nhưng tỷ trọng người dân tiếp cận và điều trị bằng y học cổ truyền tại Việt Nam vẫn đang ở mức rất thấp. Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế (Bộ Y tế) chia sẻ, hiện thuốc chiếm hơn 31% tổng chi quỹ BHYT, nhưng tỷ trọng chi cho thuốc y học cổ truyền chỉ đạt vỏn vẹn 5,42% (tương đương khoảng 3.160 tỷ đồng).

Xét về số lượt khám chữa bệnh, bức tranh cũng không mấy khả quan hơn. Trong số khoảng 195 triệu lượt khám chữa bệnh BHYT (tổng chi hơn 160.000 tỷ đồng) mỗi năm, phương pháp y học cổ truyền chỉ chiếm khoảng 3,3%, tương đương 7 triệu lượt. Những con số này cho thấy chúng ta đang đi khá chậm so với mục tiêu quốc gia: nâng tỷ lệ BHYT chi trả thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền lên tối thiểu 20% vào năm 2025 và 30% vào năm 2030.

Theo bà Trang, với tỷ lệ bao phủ BHYT dự kiến vượt 97% dân số trong quý I/2026, nền tảng tài chính đã sẵn sàng để mở rộng việc tiếp cận y học cổ truyền, đặc biệt là tại tuyến xã và y tế cơ sở.

Dưới góc độ quản lý vĩ mô, Thứ trưởng Y tế Vũ Mạnh Hà nhận định mạng lưới 76 bệnh viện y học cổ truyền trên cả nước (gồm tuyến trung ương, tuyến tỉnh và tư nhân) đang tiếp tục được củng cố. Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu toàn ngành cần đánh giá lại thực trạng, nâng cao chất lượng chuyên môn và đặc biệt là tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại. Đây chính là chìa khóa để người bệnh được tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh an toàn, thuận lợi và phát huy tối đa hiệu quả của Quỹ BHYT trong tương lai.