Ngôi làng sạch nhất châu Á 

Mawlynnong - ngôi làng nhỏ thuộc bang Meghalaya ở vùng Đông Bắc Ấn Độ với khoảng 600 cư dân, từ nhiều năm qua đã trở thành điểm đến du lịch nổi bật nhờ cảnh quan sạch sẽ, hệ thống đường làng không rác thải, các thùng rác bằng tre được bố trí khắp nơi và lối sống gắn chặt với bảo vệ môi trường. 

Mỗi góc phố trong làng đều được người dân chăm sóc thường xuyên, gần như không xuất hiện rác bẩn. Việc hạn chế sử dụng nhựa được duy trì như một quy tắc chung. 

Mawlynnong được biết đến rộng rãi từ năm 2003 khi tạp chí Discover India vinh danh là “ngôi làng sạch nhất châu Á”. Ngôi làng cũng được gọi là “Khu vườn của Chúa”, nhờ cảnh quan xanh và hệ thống quản lý môi trường hiệu quả.

Cộng đồng dân cư chủ yếu là người Khasi. Việc giữ gìn môi trường sống sạch sẽ không chỉ là quy định mà đã trở thành tập quán cộng đồng được duy trì qua nhiều thế hệ, từ thời điểm chưa xuất hiện du lịch. 

Rác hữu cơ được phân loại và tái sử dụng, trong khi trẻ em trong làng tham gia thu gom rác từ sáng sớm trước giờ đến trường. Mỗi hộ gia đình có trách nhiệm dọn dẹp khu vực trước nhà và luân phiên tham gia vệ sinh các tuyến đường, không gian công cộng. Người dân cũng thường xuyên trồng cây, chăm sóc hoa và cảnh quan dọc các tuyến đường, tạo nên không gian sinh hoạt chung sạch sẽ và đồng bộ.

Trong mùa cao điểm, mỗi ngày Mawlynnong đón khoảng 1.000 lượt du khách, theo The World. Sự yên bình của một ngôi làng nhỏ đang đối mặt với áp lực từ lượng khách tăng nhanh theo thời gian.

Năm 2026, tỷ phú Anand Mahindra từng gọi ngôi làng là “hình mẫu cho phần còn lại của Ấn Độ” trong một bài đăng trên mạng xã hội, phản ánh sức lan tỏa của mô hình cộng đồng này.

Du khách Baba Shinde đến từ Mumbai cho rằng sự sạch sẽ và kỷ luật tại Mawlynnong là điều đáng học hỏi. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng việc duy trì tiêu chuẩn như vậy ở các đô thị lớn là điều “gần như không thể”.

Áp lực từ du lịch và những bất cập phát sinh

Dù được đánh giá cao về mô hình vệ sinh cộng đồng, Mawlynnong vẫn đối mặt với nhiều thách thức khi lượng khách du lịch tăng mạnh, đặc biệt vào cuối tuần. Xe buýt du lịch đổ về đông, kéo theo tình trạng tiếng ồn, nhạc lớn và áp lực rác thải gia tăng.

Lệnh hạn chế sử dụng nhựa vốn được cộng đồng duy trì nhiều năm trở nên khó thực thi hơn trong bối cảnh du lịch phát triển nhanh.

Những yếu tố này khiến “thiên đường sạch” bắt đầu xuất hiện dấu hiệu quá tải, buộc chính quyền và người dân phải xem xét lại mô hình khai thác du lịch hiện tại.

Sau hơn 25 năm phát triển du lịch, từ tháng 1/2026, cơ quan chức năng đã ban hành quy định không đón khách vào ngày Chủ nhật - thời điểm từng ghi nhận lượng khách đông nhất và mang lại nguồn thu lớn nhất trong tuần.

Quyết định này đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong định hướng phát triển của Mawlynnong. Người dân địa phương lựa chọn đánh đổi một phần thu nhập từ du lịch để đổi lấy sự cân bằng tốt hơn giữa công việc và đời sống cá nhân. Theo đó, Chủ nhật được dành cho việc nghỉ ngơi, sinh hoạt gia đình và giảm tải áp lực từ hoạt động du lịch liên tục trong tuần.

Nền tảng văn hóa và mô hình cộng đồng đặc trưng

Cộng đồng Khasi tại đây vận hành theo chế độ mẫu hệ, trong đó tài sản gia đình được truyền cho con gái út và con cái mang họ mẹ. Mô hình xã hội này được đánh giá góp phần duy trì tính tổ chức và trách nhiệm trong đời sống cộng đồng.

Tỷ lệ biết chữ tại địa phương đạt hơn 90%. Theo các ghi nhận, đây là kết quả của quá trình phổ cập giáo dục kéo dài nhiều năm, trở thành nền tảng cho sự phát triển ổn định của cộng đồng.

Bên cạnh yếu tố môi trường, Mawlynnong còn thu hút du khách nhờ một số công trình và cảnh quan đặc trưng.

Sky View - tháp quan sát bằng tre cao khoảng 25-26m, cho phép du khách quan sát toàn cảnh ngôi làng và khu vực biên giới Bangladesh từ trên cao.

Một điểm nhấn khác là hệ thống cầu rễ cây sống do người Khasi tạo dựng từ rễ cây đa (Ficus elastica). Các công trình này được hình thành qua hàng chục năm, có độ bền cao và thích ứng tốt với điều kiện khí hậu vùng núi Meghalaya, đồng thời được UNESCO ghi nhận là Di sản Thế giới.

Ngoài ra, khu vực còn có nhà thờ Epiphany hơn 100 năm tuổi, các thác nước tự nhiên và hệ sinh thái rừng núi đặc trưng. Ẩm thực địa phương sử dụng nguyên liệu hữu cơ trồng tại chỗ, phản ánh mô hình tự cung tự cấp của cộng đồng.

Trong bối cảnh toàn cầu gia tăng áp lực môi trường, nhiều điểm đến đang chuyển hướng sang mô hình du lịch bền vững. Mawlynnong là một trong những trường hợp điển hình khi lựa chọn giới hạn hoạt động du lịch để bảo vệ không gian sống.