Nghịch lý của nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á: Kinh tế tăng trưởng nhưng người dân vẫn chật vật vì chi phí sinh hoạt, tại sao?
GDP của Indonesia tăng trưởng ấn tượng 5,2%, nhưng đằng sau con số “màu hồng” ấy là thực tế nghiệt ngã: Túi tiền của người dân vẫn trống rỗng, tầng lớp trung lưu ngừng mở rộng và của cải đang chảy dần ra túi các nhà đầu tư ngoại quốc.
Nền kinh tế Indonesia – nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á đã tăng trưởng ổn định ở mức 5,2% trong suốt năm 2025 và bước sang đầu năm 2026. Trên lý thuyết, đó là một câu chuyện thành công. Nhưng trên thực tế, hàng triệu người dân Indonesia không tin vào điều đó, bởi họ không cảm nhận được sự cải thiện.
Ngân sách hộ gia đình vẫn eo hẹp, tầng lớp trung lưu đã ngừng mở rộng và sự thất vọng âm ỉ đang hình thành giữa những gì dữ liệu kinh tế vĩ mô thể hiện với những gì người dân thực sự trải nghiệm tại các ngôi chợ, cây xăng và vào cuối mỗi tháng.
Đây không phải là vấn đề riêng của Indonesia. Mỹ - nền kinh tế lớn nhất thế giới đã ghi nhận tăng trưởng khoảng 2% trong quý I/2026, nhưng người dân “xứ sở cờ hoa” vẫn bị bao trùm bởi nỗi lo về chi phí nhà ở, giá cả thực phẩm và thị trường việc làm suy yếu.
Mô hình này giống nhau ở cả các quốc gia phát triển lẫn đang phát triển: Nền kinh tế tăng trưởng nhưng người dân lại không thịnh vượng hơn. Điều từng được xem là sự lệch pha tạm thời nay đang dần mang tính cấu trúc. “Băng chuyền truyền dẫn” vốn đưa sự tăng trưởng kinh tế chuyển hóa thành thu nhập hộ gia đình đang bị trượt khỏi guồng quay.
Tại Mỹ, nguyên nhân nằm ở sự tập trung lợi ích. Tăng trưởng chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực thâm dụng vốn như công nghệ, nơi lợi nhuận khổng lồ phần lớn chảy vào tay các chủ sở hữu tài sản thay vì người lao động. Trong khi đó, chi phí nhà ở, chăm sóc y tế và giáo dục đã vượt xa mức thu nhập trung bình của người dân trong nhiều năm qua. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng lên, nhưng sức mua của các gia đình bình thường lại giảm xuống.
Câu chuyện của Indonesia khác Mỹ về mặt cấu trúc nhưng lại dẫn tới cùng một kết cục đáng thất vọng. Dữ liệu từ Cơ quan Thống kê Indonesia (BPS) cho thấy tầng lớp trung lưu ở nước này đã ngừng mở rộng - một sự đảo chiều đáng chú ý đối với quốc gia từng dành hai thập kỷ đưa hàng chục triệu người thoát nghèo.
Dữ liệu tiền gửi từ Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi (LPS) cho thấy tiền tiết kiệm ngày càng tập trung vào nhóm thu nhập cao ở quốc gia Đông Nam Á có trên 17.000 hòn đảo. Tăng trưởng vẫn diễn ra và lợi ích kinh tế vẫn đang chảy tới đâu đó; chỉ là chúng không đến được với phần lớn người dân Indonesia.
Video tầng lớp trung lưu Indonesia đang thu hẹp: Tại sao họ phải vật lộn với cuộc sống? - Nguồn clip: CNA Insider
Để hiểu lý do vì sao, việc nhìn xa hơn tổng sản phẩm quốc nội (GDP) để hướng tới một thước đo ít được chú ý hơn là rất hữu ích: Tổng sản phẩm quốc gia (GNP). GDP đo tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ được sản xuất trong biên giới một quốc gia, bất kể ai sở hữu các yếu tố sản xuất. Trong khi đó, GNP đo lường phần thu nhập thực sự thuộc về cư dân của quốc gia đó, bao gồm dòng thu nhập chảy vào từ nước ngoài và trừ đi dòng tiền chảy ra ngoài. Trong một nền kinh tế ngày càng bị định hình bởi đầu tư nước ngoài và chuỗi cung ứng đa quốc gia như Indonesia, khoảng cách giữa hai chỉ số này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng.
