MV hơn 1,7 triệu lượt xem của ca sĩ Cẩm Ly và Hoà Minzy gây tranh cãi dữ dội
Tối 27/4, nhạc sĩ sáng tác ca khúc này đã chính thức lên tiếng.
MV “Người Việt mình thương nhau” do 2 ca sĩ Cẩm Ly và Hòa Minzy thể hiện, sáng tác của nhạc sĩ Châu Đăng Khoa, phát hành ngày 23/4 trong khuôn khổ dự án Vietnam Love, nhanh chóng thu hút sự chú ý với khoảng 1,7 triệu lượt xem sau ít ngày ra mắt. Bên cạnh hiệu ứng lan tỏa tích cực, ca khúc cũng làm dấy lên tranh luận quanh câu hát: “Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu”.
Theo ghi nhận trên các nền tảng mạng xã hội, một bộ phận khán giả bày tỏ băn khoăn về cách sử dụng hình ảnh “lúa chín”. Trong đời sống và văn hóa Việt Nam, “lúa chín cúi đầu” là ẩn dụ phổ biến, gắn với quy luật tự nhiên khi hạt lúa chín trở nên nặng, kéo bông lúa trĩu xuống. Từ đó, hình ảnh này thường được dùng để nói về người có thực tài nhưng giữ thái độ khiêm nhường, biết lắng nghe.
Vì vậy, câu hát “lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” bị cho là đi ngược tri thức phổ thông lẫn ý nghĩa biểu trưng quen thuộc. Một số ý kiến nhận định cách diễn đạt dễ gây hiểu lầm về thông điệp, thậm chí cho rằng tác giả đã sử dụng hình ảnh thiếu chính xác hoặc “đảo chiều” giá trị ẩn dụ.
Trước những tranh luận, tối 27/4, nhạc sĩ Châu Đăng Khoa lên tiếng giải thích. Anh cho biết hiểu rõ ý nghĩa của hình ảnh “lúa chín cúi đầu” trong văn hóa, song lựa chọn cách diễn đạt theo hướng mở rộng. Cụ thể, khi đặt trong toàn bộ ca khúc, câu hát không phủ nhận sự khiêm nhường hay cổ vũ cho sự kiêu ngạo mà ca ngợi người Việt Nam không cúi đầu, khuất phục trước nghịch cảnh, cường quyền, bom đạn...
Nhạc sĩ giải thích: “Tôi dùng chữ ‘nước Nam’ ở câu liền trước không phải ngẫu nhiên. Tôi không viết ‘người con của Việt Nam’ mà chọn ‘người con của nước Nam’ vì ‘nước Nam’ là một danh xưng gợi chiều sâu lịch sử - gợi nhớ đến tinh thần của cha ông từ những thời kỳ dựng nước, giữ nước. Vì vậy, khi đặt ‘Nếu có kiếp sau thì xin vẫn làm/Thêm một lần làm người con của nước Nam cạnh câu Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu/Thật tự hào làm người Việt Nam bấy lâu’, đó không còn là câu chuyện của một cá nhân, mà là tư thế tinh thần của một dân tộc”.
Châu Đăng Khoa nói thêm "cây lúa" được ẩn dụ và nhân cách hóa thành "người Việt Nam". Anh cho rằng câu "Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu" là hình ảnh đẹp của người Việt Nam: Đã đi qua bão giông nhưng không gục ngã, đã chịu nhiều mất mát nhưng không mất lòng tự tôn, đã trưởng thành trong đau thương nhưng vẫn ngẩng cao đầu mà sống.
"Một bên là cái cúi đầu của sự khiêm nhường. Một bên là sự không cúi đầu của khí phách. Vì vậy, câu hát đó có nghĩa rằng người Việt có thể khiêm nhường nhưng chưa bao giờ là một dân tộc cúi đầu", nam nhạc sĩ viết.
