Trung Quốc được dự báo sẽ vượt Mỹ để trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về điện hạt nhân, trong bối cảnh làn sóng phát triển trí AI và những biến động tại Trung Đông đang thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm các nguồn năng lượng ổn định.

Dù Mỹ vẫn sở hữu đội ngũ lò phản ứng hạt nhân đang vận hành lớn nhất thế giới, Trung Quốc hiện chiếm gần một nửa số lò phản ứng đang được xây dựng trên toàn cầu và được kỳ vọng sẽ bắt kịp công suất của Mỹ trong vòng 5 năm tới.

“Với khoảng cách đáng kể so với phần còn lại của thế giới, Trung Quốc sẽ sở hữu ngành công nghiệp hạt nhân năng động và có tầm ảnh hưởng lớn nhất toàn cầu đến năm 2035”, ông Damien Ma, chuyên gia phân tích về năng lượng mới của Gavekal Technologies, nhận định.

Nhu cầu điện tăng vọt từ lĩnh vực AI, cùng những gián đoạn trên thị trường năng lượng toàn cầu do eo biển Hormuz đóng cửa kéo dài, đã khiến vấn đề an ninh năng lượng một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý.

Trong bối cảnh đó, điện hạt nhân – nguồn năng lượng ổn định và không phát thải carbon – ngày càng được xem là một phần của lời giải.

Trung Quốc tăng tốc mở rộng ngành điện hạt nhân

Trong Kế hoạch 5 năm mới nhất, Bắc Kinh xác định điện hạt nhân là một trong những nguồn năng lượng chiến lược, đặt mục tiêu đạt 110GW công suất lắp đặt vào năm 2030.

Tính đến tháng 4, Trung Quốc có 36 lò phản ứng hạt nhân mới đang được xây dựng, theo CCTV.

Trong khi đó, Mỹ đang nỗ lực duy trì vị thế dẫn đầu sau nhiều thập kỷ tăng trưởng trì trệ. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), nước này chỉ đưa vào vận hành thêm 3 lò phản ứng mới kể từ năm 1996.

Tổng thống Donald Trump đã đặt mục tiêu nâng công suất điện hạt nhân của Mỹ lên 400GW vào năm 2050, gấp 4 lần hiện nay. Năm ngoái, ông đã ký một loạt sắc lệnh hành pháp nhằm cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy nhanh quá trình phê duyệt các dự án mới.

Tuy nhiên, theo ông Ma, bất chấp tham vọng phục hưng ngành công nghiệp hạt nhân của Washington, những dấu hiệu cho thấy một làn sóng xây dựng quy mô lớn vẫn chưa thực sự rõ ràng do chi phí đầu tư cao và các rào cản pháp lý.

Chi phí xây dựng tại Trung Quốc thấp hơn nhiều so với Mỹ

Chi phí phát triển điện hạt nhân tại Mỹ đã tăng mạnh trong những năm gần đây, trong khi Trung Quốc kiểm soát tốt hơn nhờ áp dụng thiết kế tiêu chuẩn hóa và nội địa hóa chuỗi cung ứng.

Ông Ma cho biết Trung Quốc hiện tập trung vào 2 dòng lò phản ứng chủ lực là Hualong One và CAP1000, cùng phiên bản công suất lớn hơn CAP1400.

Ông cho rằng chiến lược này giúp Trung Quốc xây dựng các lò phản ứng thế hệ mới với chi phí chỉ khoảng 2-3 USD/watt công suất, thấp hơn đáng kể so với khoảng 15 USD/watt của các dự án mới nhất tại Mỹ.

“Hiệu quả trong thi công cho phép Trung Quốc hoàn thành một nhà máy điện hạt nhân mới trong khoảng 6 năm, trong khi các lò phản ứng Vogtle mới nhất tại Mỹ mất hơn một thập kỷ để xây dựng”, ông Ma bình luận.

Tuy vậy, ông cũng lưu ý rằng nhờ cơ cấu nguồn điện đa dạng, Trung Quốc hiện chưa phụ thuộc quá nhiều vào điện hạt nhân dù lĩnh vực này đang tăng trưởng nhanh chóng.

Theo Hiệp hội Năng lượng Hạt nhân Trung Quốc, điện hạt nhân chỉ chiếm chưa tới 5% tổng sản lượng điện của nước này trong năm ngoái.

Trong khi đó, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ ước tính điện hạt nhân đóng góp khoảng 18% tổng sản lượng điện của Mỹ.