Đài thiên văn gần 22 năm tuổi của NASA bốc cháy trên bầu trời Đông Nam Á
Vệt sáng rực lao qua không phận Đông Nam Á tối 4/11 từng bị nhầm là thiên thạch, nhưng thực tế đây là đài quan sát không gian Neil Gehrels Swift của NASA trong khoảnh khắc tái xâm nhập khí quyển Trái Đất.
Video người dân quay lại vệt sáng lạ xuất hiện trên bầu trời
Nhiều người dân tại Singapore, Malaysia và Indonesia đã chụp lại và lan truyền rộng rãi hình ảnh một vật thể bốc sáng kéo theo đuôi lửa dài trên nền trời tối 4/11. Hiện tượng trên khiến phần lớn người quan sát liên tưởng tới một vụ rơi thiên thạch.
Tuy nhiên, thông tin từ Lực lượng Không gian Mỹ chỉ ra đây chính là đài quan sát không gian Neil Gehrels Swift thuộc biên chế Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA). Thiết bị đã chính thức tiến vào bầu khí quyển lúc 20h39 cùng ngày (tính theo giờ Singapore), định vị phía trên khu vực Bắc Sumatra của Indonesia.
NASA cho biết khi lao xuống ở vận tốc cực lớn, ma sát cùng nền nhiệt gia tăng đột ngột khiến phần lớn khối lượng thiết bị tiêu biến trong biển lửa, tạo nên cảnh tượng như một ngôi sao băng vụt tắt.
Dù một vài mảnh kim loại cứng có thể còn sót lại sau giai đoạn này, xác suất gây tổn hại tới con người dưới mặt đất gần như bằng không.
Trước đó, cơ quan này đã chủ động ngắt mọi nhiệm vụ nghiên cứu của vệ tinh từ ngày 20/10, tức khoảng nửa tháng trước lúc thiết bị rơi trở lại.
Quỹ đạo của đài quan sát sụt giảm liên tục do tác động từ chu kỳ hoạt động cực đại của Mặt Trời, khiến tầng thượng tầng khí quyển phình rộng, tăng thêm lực ma sát cản trở đường bay. Một phương án đẩy thiết bị lên vùng quỹ đạo an toàn hơn để tiếp tục khai thác cũng từng được thử nghiệm nhưng thất bại.
Bắt đầu rời bệ phóng từ ngày 20/11/2004, đài thiên văn này ban đầu chỉ được thiết kế cho vòng đời vỏn vẹn hai năm. Thế nhưng, nó đã kiên trì vận hành xuyên suốt gần 22 năm, trở thành một trong những thiết bị bền bỉ hiếm thấy của ngành thiên văn học.
Thành công vượt trội của Swift đến từ cấu trúc ba kính thiên văn liên hoàn, cho phép ghi nhận đồng thời tia gamma, tia X cùng phổ tia cực tím và ánh sáng khả kiến. Nhờ khả năng tác chiến linh hoạt này, giới nghiên cứu đã lập tức nắm bắt và bóc tách các vụ nổ mang mức năng lượng khủng khiếp nhất vũ trụ, điển hình là những đợt bùng nổ tia gamma.
Trong gần 22 năm phục vụ, trạm quan sát đã ghi nhận trên 2.000 đợt bùng nổ tia gamma, đóng góp nền tảng cho gần 7.000 tài liệu nghiên cứu học thuật. Dù chặng đường bay thực tế của thiết bị đã khép lại bằng một vệt sáng trên bầu trời Đông Nam Á, khối di sản dữ liệu mà nó để lại vẫn sẽ tiếp tục làm sáng tỏ vô số bí ẩn khốc liệt trong lòng vũ trụ suốt nhiều năm kế tiếp.
