Áp lực bán bùng phát ngay sau tiếng chuông mở cửa tại Sở Giao dịch Chứng khoán New York và liên tục mở rộng cho đến cuối ngày. Thị trường rơi vào cảnh không nơi trú ẩn khi sắc đỏ lan rộng từ những doanh nghiệp công nghệ hàng đầu như Nvidia cho đến các mã cổ phiếu phòng thủ truyền thống như Walmart. 

Đợt lao dốc này khép lại hai ngày giao dịch đảo chiều chóng mặt.

Trước đó một ngày, chứng khoán Mỹ từng bật tăng khi giới đầu tư đặt cược kịch bản Quốc hội chia rẽ sẽ giúp kiềm chế quyền lực của Tổng thống Donald Trump. Thị trường cũng kỳ vọng cuộc xung đột tại Iran - vốn đang đẩy lạm phát và lãi suất leo thang - sẽ sớm kết thúc.

Tuy nhiên, tâm lý bắt đáy nhanh chóng bị dập tắt khi cử tri thể hiện sự bất bình với ông Trump và Đảng Cộng hòa vì giá xăng tăng cao cùng những quan ngại xoay quanh tác động của AI lẫn việc các trung tâm dữ liệu ồ ạt mọc lên tại Texas.

Cú sốc dồn về tâm điểm AI

Cú rơi mạnh nhất tập trung vào các doanh nghiệp giữ vai trò trụ cột trong làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo. Nỗi lo ngại về một bong bóng tài sản tích tụ suốt nhiều tháng đã chính thức bùng nổ trước viễn cảnh Đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội.

Giới quan sát nhận định bước ngoặt chính trị này có thể phanh lại đà tăng trưởng nóng của toàn ngành cũng như dòng vốn hàng trăm tỷ USD đang rót vào hạ tầng phần cứng.

Khép lại phiên giao dịch, Nasdaq 100 sụt hơn 6%, đánh dấu phiên giảm tồi tệ nhất kể từ thời điểm dịch Covid-19 bùng phát dữ dội vào tháng 3/2020.

Cú lao dốc thổi bay 2.300 tỷ USD vốn hóa, kéo chỉ số công nghệ này rơi sâu hơn vào vùng điều chỉnh với mức giảm gần 15% so với đỉnh lịch sử thiết lập hôm 6/10.

Nvidia, doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới, lao dốc hơn 9% – mức giảm trong ngày sâu nhất kể từ tháng 1/2025, qua đó xóa sạch toàn bộ thành quả tăng điểm tích lũy được từ đầu năm đến nay.

Đà sụt giảm không chừa bất kỳ phân khúc nào. Toàn bộ 30 mã cấu thành chỉ số Dow Jones Industrial Average đều đóng cửa dưới giá tham chiếu, trong khi S&P 500 bốc hơi 4,4%. Đáng chú ý, chỉ số Bán dẫn Philadelphia (SOX) gồm các tên tuổi như Nvidia, Intel và AMD rớt tới 12%, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 3/2020. Cú sập này chính thức đẩy chỉ số ngành chip vào thị trường gấu khi đã giảm hơn 38% kể từ mức đỉnh ngày 22/6.

Cùng lúc đó, chỉ số Russell 2000 đại diện cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ chịu áp lực lãi vay lớn cũng hạ 4,5%, chính thức bước vào vùng điều chỉnh.

Dấu hiệu hoảng loạn trên diện rộng

Thị trường phái sinh và các thước đo tâm lý lập tức phát đi những tín hiệu báo động đỏ. Chỉ số biến động Cboe (VIX) vọt 11,57 điểm lên mức 28,18, mốc cao nhất kể từ tháng 3.

Chỉ số đo lường mức độ biến động kỳ vọng của VIX cũng ghi nhận phiên tăng điểm mạnh nhất kể từ sự kiện "Volmageddon" năm 2018. Khoảng cách chênh lệch giữa giá giao ngay và hợp đồng tương lai 3 tháng của chỉ số này nới rộng lên mức cao nhất tính từ tháng 4/2025.

Bên cạnh đó, lần đầu tiên kể từ cuối tháng 7, chi phí bảo hiểm rủi ro trước các biến động ngắn hạn ở quỹ Invesco QQQ Trust Series 1 (QQQ) đã vượt qua chi phí phòng ngừa rủi ro dài hạn so với quỹ SPDR S&P 500 ETF Trust (SPY) trong kỳ hạn 3 tháng tới.

Trước áp lực bán dữ dội, dòng tiền tháo chạy tìm nơi trú ẩn tại trái phiếu Kho bạc Mỹ. Ngược lại, chiến lược bám theo xu hướng tăng trưởng bị giáng đòn nặng nề khi quỹ iShares MSCI USA Momentum Factor ETF rớt 8,2% – ngày giảm tồi tệ nhất trong hơn một thập kỷ.

Các nhóm tài sản mang tính đầu cơ cao chịu tổn thương nặng nề nhất. Danh mục những cổ phiếu bị bán khống nhiều nhất do Goldman Sachs theo dõi sụt gần 8%. Rổ doanh nghiệp công nghệ kinh doanh chưa có lãi, trong đó có Roku và Peloton Interactive, giảm 7,7%, đánh dấu phiên tồi tệ nhất kể từ đầu tháng 6. Nhóm doanh nghiệp sở hữu bảng cân đối tài chính mong manh và nợ vay cao cũng mất khoảng 4%, ghi nhận ngày giao dịch ảm đạm nhất tính từ tháng 4/2025.

Giới chuyên gia chuyển sang trạng thái phòng thủ

Nhiều nhà quản lý quỹ cho rằng cú sụt giảm là hệ quả tất yếu sau chu kỳ tăng trưởng quá phụ thuộc vào một chủ đề duy nhất.

Ông Greg Taylor, Giám đốc đầu tư tại PenderFund Capital Management, nhận định diễn biến hiện tại gợi nhớ lại giai đoạn đổ vỡ bong bóng Internet năm 2001 hay khủng hoảng nhà đất năm 2008. Chuyên gia này đánh giá thị trường đã tập trung quá mức và để AI chiếm tỷ trọng quá lớn, do đó việc thoái trào dòng vốn là điều bắt buộc phải xảy ra.

Dưới góc nhìn chính sách, ông Michael O’Rourke, Chiến lược gia thị trường trưởng tại JonesTrading Institutional Services, cảnh báo việc thay đổi cán cân quyền lực sẽ tạo ra bước ngoặt cấu trúc đối với hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu. Theo ông, những dự báo lợi nhuận cho năm tới giúp nhóm cổ phiếu này trông có vẻ sở hữu định giá P/E thấp hiện không còn nhiều giá trị.

Căng thẳng thanh khoản càng bị thổi phồng bởi hành vi từ các định chế tài chính. Ông Michael Monaghan, nhà quản lý danh mục tại Founder ETFs, chỉ ra rằng thị trường đang rơi vào tình trạng các quỹ lớn mua dài hạn tạm dừng giải ngân, trong khi các quỹ đầu cơ quy mô nhỏ buộc phải đồng loạt thanh lý mọi vị thế để cắt lỗ.

Trước cục diện biến động mạnh, tâm lý thận trọng đang bao trùm Phố Wall. Bà Marta Norton, Chiến lược gia đầu tư trưởng tại Empower, cho biết bà chỉ tập trung vào nhóm doanh nghiệp có nền tảng tài chính thực sự lành mạnh và mức định giá hấp dẫn theo các chỉ số truyền thống.

Tương tự, ông Eric Diton, Chủ tịch The Wealth Alliance, chia sẻ tổ chức này đã chủ động hạ tỷ trọng nắm giữ cổ phiếu AI từ trước do lo ngại làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu sẽ ảnh hưởng tới kết quả kinh doanh. Để phòng vệ rủi ro, đơn vị này đang tăng cường gom mua cổ phiếu năng lượng nhằm đối ứng với đà leo thang của giá dầu thô.