Cả thế giới quay cuồng ứng phó với khủng hoảng nhiên liệu
Giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng vọt sau khi xung đột kéo dài tại Trung Đông gây gián đoạn nguồn cung qua Eo biển Hormuz, khiến nhiều nước phải triển khai hàng loạt biện pháp từ tiết kiệm năng lượng, thay đổi thói quen sinh hoạt đến trợ giá nhiên liệu.
Giá dầu trên thị trường quốc tế đã nhiều lần vượt mốc 100 USD/thùng khi căng thẳng giữa Mỹ – Israel và Iran kéo dài, đồng thời Iran phong tỏa tuyến vận chuyển huyết mạch qua Eo biển Hormuz – nơi hơn 80% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên thế giới đi qua.
Trước tình hình này, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo áp lực lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu, đồng thời khuyến nghị các quốc gia thực hiện nhiều biện pháp nhằm tiết kiệm năng lượng và hạn chế nhu cầu nhiên liệu.
Tại châu Á – khu vực tiêu thụ phần lớn nguồn năng lượng qua Hormuz – nhiều chính phủ đã triển khai hoặc cân nhắc “công thức thời COVID-19” nhằm giảm nhu cầu sử dụng nhiên liệu.
Ở Philippines, chính quyền đã rút ngắn tuần làm việc tại cơ quan nhà nước, ban bố tình trạng khẩn cấp năng lượng và khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng để tiết kiệm nhiên liệu. Pakistan cũng áp dụng biện pháp mạnh khi đóng cửa trường học trong hai tuần và khuyến khích làm việc từ xa, đồng thời cắt giảm 50% ngân sách nhiên liệu cho các cơ quan. Sri Lanka thậm chí còn áp dụng nghỉ lễ giữa tuần để giảm nhu cầu đi lại.
Hàn Quốc phát động chiến dịch tiết kiệm năng lượng bằng cách hạn chế phương tiện theo ngày và kêu gọi người dân điều chỉnh thói quen sinh hoạt để giảm tiêu thụ điện và nhiên liệu. Singapore thì khuyến cáo người dân sử dụng thiết bị tiết kiệm điện và phương tiện giao thông điện, đồng thời tăng nhiệt độ điều hoà ở nơi công cộng.
Ngoài ra, nhiều chính phủ còn đưa ra các gói hỗ trợ nhằm giảm gánh nặng chi phí cho người dân. Nhật Bản dự kiến chi khoảng 800 tỷ Yen từ quỹ dự phòng để trợ giá xăng, giữ mức ổn định khoảng 170 Yen/lít, trong khi New Zealand hỗ trợ tạm thời 50 NZD/tuần cho các hộ thu nhập thấp.
Tình trạng khan hiếm năng lượng cũng dẫn đến những điều chỉnh tạm thời trong tiêu chuẩn nhiên liệu và quản lý thị trường. Ở Australia, nhiều trạm xăng đã cạn nhiên liệu, buộc nhà cung cấp giới hạn lượng bán và tạm thời nới lỏng tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu, đồng thời tăng mức phạt với hành vi đầu cơ.
Chưa dừng lại ở đó, giá nhiên liệu leo cao đang tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất lương thực. Tại Ai Cập, giá lúa mì tăng gần 8 lần khiến chính phủ áp trần giá bánh mì thiết yếu, trong khi phân bón – vốn phụ thuộc khí tự nhiên – trở nên đắt đỏ hơn, ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp.
IEA nhấn mạnh việc thúc đẩy giao thông công cộng, đi chung xe, giảm tốc độ tối đa trên đường cao tốc và các biện pháp lưu thông khác nhằm giảm nhu cầu sử dụng nhiên liệu là cần thiết để hạn chế tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại.
