Theo quy định hiện hành của Luật Xử lý vi phạm hành chính, các trường hợp vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ phải lập biên bản vi phạm hành chính.

Tuy nhiên, tại dự thảo luật sửa đổi đang được Quốc hội thảo luận, Chính phủ đề xuất cho phép xử phạt không lập biên bản đối với các vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ. Đề xuất này nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.

Trong quá trình xây dựng dự thảo, một số ý kiến cho rằng biên bản vi phạm hành chính không chỉ ghi nhận hành vi vi phạm mà còn là căn cứ thể hiện ý kiến của người vi phạm, việc giải thích quyền và nghĩa vụ, đặc biệt là quyền giải trình, cùng các tình tiết liên quan đến vụ việc.

Do đó, nếu không lập biên bản trong tất cả trường hợp vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có thể bị ảnh hưởng. Việc áp dụng đại trà cũng có nguy cơ không phân biệt được tính chất, mức độ phức tạp của từng vụ việc, dẫn đến sự tùy nghi trong quá trình xử lý.

Giải trình về nội dung này, Bộ Công an, cơ quan chủ trì soạn thảo, cho biết các hành vi vi phạm được phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ như cân kiểm tra tải trọng xe cơ giới, thiết bị đo nồng độ cồn trong hơi thở, camera giám sát… hiện có thể được ghi nhận bằng các căn cứ và dữ liệu phục vụ việc ra quyết định xử phạt.

Kết quả thu thập phải được thể hiện bằng văn bản, bao gồm các thông tin như tên cơ quan, đơn vị; họ tên, chữ ký của người sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ; thông tin về cá nhân, tổ chức vi phạm nếu xác minh được; hình ảnh, âm thanh; chỉ số đo, phân tích; thời gian, địa điểm xảy ra vi phạm; hành vi vi phạm hoặc kết luận về kết quả đo lường, phân tích, kiểm định.

Theo Bộ Công an, những thông tin này đã tương ứng với các nội dung quan trọng cần ghi nhận trong biên bản vi phạm hành chính.

Bộ Công an cho biết, sau khi có kết quả thu thập từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ, người có thẩm quyền vẫn phải thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Cụ thể, cơ quan chức năng phải xác định thông tin về cá nhân, tổ chức vi phạm; gửi thông báo bằng văn bản yêu cầu người vi phạm đến giải quyết; ban hành quyết định xử phạt và tổ chức thi hành quyết định.

Trường hợp chưa đủ căn cứ để ra quyết định xử phạt, dù không phải lập biên bản, người có thẩm quyền vẫn phải thực hiện các biện pháp cần thiết như xác minh tình tiết vụ việc, thu thập phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử, xác định giá trị tang vật và phương tiện vi phạm.

Đồng thời, quá trình thực hiện các thủ tục này phải được thể hiện bằng văn bản, tài liệu nhằm bảo đảm việc xử lý được ghi nhận đầy đủ, khách quan và chính xác.

Bộ Công an nhận định, đề xuất xử phạt không lập biên bản vi phạm hành chính sẽ góp phần rút ngắn quy trình, tiết kiệm thời gian xử lý, đồng thời vẫn bảo đảm tính chính xác, khách quan trong quá trình xử phạt.