Trong lịch sử kháng chiến chống Pháp, Anh hùng La Văn Cầu được nhắc đến với câu chuyện chiến đấu đặc biệt quả cảm. Khi đang chiến đấu, cánh tay bị thương nặng, ông đề nghị đồng đội chặt bỏ để tiếp tục cầm súng tiến công quân địch.

Anh hùng La Văn Cầu là niềm tự hào của quê hương Cao Bằng và Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông sinh năm 1932, là người dân tộc Tày, quê tại xã Phong Nặm, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng (nay là xã Đình Phong, tỉnh Cao Bằng). Sinh ra trong gia đình nghèo khó, ông chịu nhiều thiệt thòi, mất mát. Cha ông bị bắt đi phu rồi qua đời vì bệnh nặng. Biến cố gia đình sớm hun đúc trong ông lòng yêu nước và ý chí đấu tranh.

Năm 1948, khi mới 16 tuổi, La Văn Cầu tham gia cách mạng. Trong kháng chiến chống Pháp, ông tham gia 29 trận đánh lớn nhỏ, nhiều lần lập công, trong đó có trận phục kích Bông Lai - Lũng Phầy.

Dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời binh nghiệp của ông là trận đánh cứ điểm Đông Khê, thuộc Chiến dịch Biên giới Thu - Đông năm 1950. Khi ấy, được giao chỉ huy tổ bộc phá mở đường cho đơn vị tiến công, ông bị đạn địch bắn nát cánh tay phải giữa trận chiến. Dù đau đớn và ngất đi, khi tỉnh lại, thấy khối bộc phá vẫn còn nguyên, ông quyết tâm tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Không thể sử dụng cánh tay bị thương gần đứt lìa, ông đề nghị đồng đội chặt bỏ cánh tay để tiếp tục chiến đấu. Sau đó, người chiến sĩ trẻ ôm khối bộc phá lao vào lô cốt địch, phá hủy mục tiêu, mở đường cho bộ đội xung phong. Hành động quả cảm ấy trở thành biểu tượng cho ý chí quyết chiến, quyết thắng của người lính Việt Nam.

Sau trận đánh, cánh tay phải của ông vĩnh viễn nằm lại chiến trường. Kể từ đó, hình ảnh người chiến sĩ La Văn Cầu thực hiện động tác chào điều lệnh bằng tay trái trở thành dấu ấn đặc biệt. Ông được xác nhận là thương binh hạng 2/6, với tỷ lệ mất sức lao động 71%.

Dù mang thương tật nặng, ông vẫn tiếp tục học tập, rèn luyện và đảm nhận nhiều nhiệm vụ trong quân đội, từ công tác tuyên huấn đến tổ chức. Năm 1952, tại Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành một trong 7 chiến sĩ đầu tiên nhận danh hiệu cao quý này. Khi đó, ông mới 20 tuổi.

Sau này, ông tiếp tục công tác tại Phòng Tổ chức Quân khu I và Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, được phong quân hàm Đại tá. Tháng 8/1996, ông nghỉ hưu sau gần nửa thế kỷ phục vụ trong quân đội.

Rời quân ngũ, Đại tá La Văn Cầu vẫn tích cực tham gia các hoạt động giáo dục truyền thống, gặp gỡ thế hệ trẻ để chia sẻ về lịch sử dân tộc, lòng yêu nước và ý chí vượt khó. Hình ảnh người anh hùng với cánh tay trái đưa lên chào điều lệnh vẫn là biểu tượng đẹp về lòng dũng cảm và phẩm chất người lính Cụ Hồ.

Những đóng góp và tinh thần chiến đấu quả cảm của La Văn Cầu từng được Đại tướng Võ Nguyên Giáp ghi nhận, biểu dương: "La Văn Cầu tiêu biểu cho tinh thần hy sinh vô điều kiện để phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng". Khi tổng kết Chiến dịch Biên giới năm 1950, ông được ca ngợi là “một trong những lá cờ đầu của phong trào giết giặc lập công”.

Không chỉ được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 20 tuổi, đồng chí La Văn Cầu còn là người lính duy nhất được dùng tên đặt cho tên đường phố ngay khi còn sống. 

Theo đó, trong một lần gặp gỡ, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, khi ấy là Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, đã trao đổi với ông về đề xuất của UBND TP. Hà Nội lấy tên “La Văn Cầu” đặt cho một con đường hoặc một ngôi trường tại Thủ đô.

Trước đề xuất này, ông bày tỏ sự khiêm tốn, cho rằng nên ưu tiên đặt tên những đồng chí đã hy sinh. Tuy nhiên, không lâu sau, tên ông vẫn được chọn để đặt cho một tuyến phố tại Thủ đô.

Ngày nay, đường mang tên La Văn Cầu còn xuất hiện tại nhiều địa phương như Vũng Tàu, Hạ Long (Quảng Ninh), Nam Định cũ (nay thuộc Ninh Bình)... Việc được lấy tên đặt cho đường phố ngay khi còn sống là vinh dự đặc biệt, ghi nhận những đóng góp của ông đối với đất nước.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Đại tá La Văn Cầu từ trần trưa 24/6 tại nhà riêng ở Hà Nội, hưởng thọ 94 tuổi. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương trong lòng người dân và đồng đội. Cuộc đời ông là minh chứng cho lòng yêu nước, tinh thần hy sinh và ý chí chiến đấu kiên cường của người lính Việt Nam.