Nghệ sĩ đa tài 

NSND Vương Duy Biên sinh năm 1958, là một trong những nghệ sĩ tiêu biểu của nghệ thuật Việt Nam đương đại. Ông sinh ra trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, cha là nhà phê bình mỹ thuật Vương Như Chiêm - nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Chính vì thế, ngay từ nhỏ ông đã bộc lộ năng khiếu, bày tỏ sự đam mê những khối hình.

Có ngày đi chơi công viên, ông mải mê ngắm các nghệ nhân nặn tò he. Về nhà, ông tự tìm đất sét, tạo hình từ các nhân vật nổi tiếng như Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những trải nghiệm thời thơ ấu ấy đã gieo mầm cho niềm sự nghiệp suốt cuộc đời ông.

Năm 1972, ông trúng tuyển khoa Điêu khắc, Trường Mỹ thuật Việt Nam. Với những bài thi xuất sắc, đặc biệt là phác thảo tượng Đức Thánh Trần và Bác Hồ, ông trở thành cái tên nổi bật. Sau khi tốt nghiệp, ông về công tác tại Nhà hát Múa Rối Trung ương, bắt đầu từ việc tạo hình con rối.

Năm 1997, ở tuổi 30, ông tham gia cuộc thi thiết kế tượng Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Vượt qua hàng loạt nhà điêu khắc nổi tiếng, ông giành giải Nhất. Tác phẩm cao 16,72m được dựng tại Quảng trường 3-2, TP. Nam Định cũ. Về sau, tượng đài này được nhân bãi rộng rãi với nhiều phiên bản nhỏ, mẫu lưu niệm...

Tiếp nối thành công, Vương Duy Biên trở thành một trong những nhà điêu khắc hàng đầu về tượng danh nhân. Nổi bật nhất chính là tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại "đảo Ngọc" Phú Quốc. Tượng Bác Hồ cao 18m, tổng chiều cao 20,7m, bàn tay phải đặt lên ngực trái, hướng ra biển, vừa nhấn mạnh chủ quyền đất nước vừa truyền tải thông điệp Tổ quốc trường tồn trong trái tim mỗi người dân. Những chi tiết nhỏ như nếp áo, nếp quần được chăm chút tỉ mỉ, mang đến cảm giác gần gũi và sinh động. Tượng khánh thành ngày 19/5/2024.

Ngoài điêu khắc, Vương Duy Biên còn để lại dấu ấn sâu sắc trong nghệ thuật múa rối với hơn 30 năm gắn bó tại Nhà hát Múa Rối Trung ương. Ông đảm nhận nhiều công việc từ họa sĩ tạo hình đến đạo diễn, Giám đốc nhà hát, đồng thời là đạo diễn dàn dựng nhiều vở lịch sử nổi tiếng.

Ông cũng là một họa sĩ tài năng với các tác phẩm tranh lụa và sơn mài, nghiêng về màu sắc đồng quê và hình ảnh người phụ nữ Việt Nam tần tảo. Các tác phẩm của ông, hòa quyện giữa cảm xúc phương Tây và tinh thần Việt, đã được triển lãm nhiều nơi và được các nhà sưu tập trong và ngoài nước săn tìm, minh chứng cho sức hấp dẫn nghệ thuật vượt biên giới.

Với những cống hiến to lớn, ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 2015.

Không ngừng cống hiến cho nghệ thuật

Là nghệ sĩ đa tài, NSND Vương Duy Biên có nhiều đóng góp lớn cho nghệ thuật nước nhà. Năm 2012, ông được bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sau thời gian đảm nhiệm cương vị Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn.

Trên cương vị này, ông phụ trách nhiều lĩnh vực quan trọng như nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm. Nam nghệ sĩ cũng tham gia quản lý về văn học nghệ thuật.

Ông trực tiếp chỉ đạo Cục Nghệ thuật biểu diễn, Cục Điện ảnh, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm cùng hệ thống các nhà hát, các đơn vị triển lãm và các cơ sở sự nghiệp điện ảnh.

Trong quá trình công tác, ông để lại nhiều dấu ấn nổi bật trong việc phát triển và định hướng của các lĩnh vực nghệ thuật, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, thúc đẩy đời sống văn hóa nghệ thuật trong nước. Đến ngày 1/9/2018, ông nghỉ hưu theo chế độ theo quyết định do Thủ tướng Chính phủ ký ban hành.

Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn tiếp tục gắn bó với các hoạt động văn hóa nghệ thuật. Đáng chú ý, chiều ngày 11/7/2025, tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (Hà Nội), Đại hội thành lập Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam nhiệm kỳ 2025-2030 đã được tổ chức. Tại đây, NSND Vương Duy Biên - nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Hiệp hội, tiếp tục đóng góp kinh nghiệm và tâm huyết cho sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa nước nhà.