Trong cuộc đua điện hóa đòi hỏi nguồn vốn đầu tư hàng chục tỷ USD, việc các hãng xe bắt tay chia sẻ nền tảng khung gầm để chia nhỏ chi phí nghiên cứu đã trở thành công thức quen thuộc. Hiện tại, hãng xe Pháp Renault đang đóng vai trò là công xưởng phát triển và sản xuất ô tô cho nhiều thương hiệu lớn dựa trên kiến trúc nền tảng xe điện cỡ nhỏ RGMP Small. Đây chính là bệ phóng tạo nên các mẫu xe chủ lực của hãng như Renault 5, Renault 4 và Twingo.

Thông qua các thỏa thuận liên minh, Renault đang trực tiếp sản xuất mẫu xe điện Nissan Micra dựa trên cấu trúc của chiếc Renault 5, đồng thời chuẩn bị đưa vào dây chuyền mẫu Nissan Pixo phát triển từ nền tảng của chiếc Twingo. Không dừng lại ở các đối tác Nhật Bản, hãng xe Pháp còn nắm trong tay các hợp đồng cung ứng nền tảng và sản xuất các dòng xe thế hệ mới cho cả Mitsubishi lẫn gã khổng lồ nước Mỹ là Ford. Tuy nhiên, sự hợp tác sâu rộng này đang bộc lộ một tác dụng phụ khiến giới thượng tầng tại Paris không thể ngồi yên.

Nỗi thất vọng từ những chiếc xe sinh đôi khác logo

Vấn đề bắt đầu bùng phát khi mẫu Nissan Micra EV lộ diện với ngoại hình có quá nhiều nét tương đồng với người anh em cùng cha khác mẹ là Renault 5 E-Tech. Không gian nội thất của hai mẫu xe này gần như giống hệt nhau về cách bài trí, trong khi sự khác biệt lớn nhất ở phần ngoại thất chỉ nằm ở tạo hình cụm đèn pha và đèn hậu.

Tờ Autocar dẫn nguồn tin nội bộ cho biết, ban lãnh đạo Renault hoàn toàn không hài lòng trước sự trùng lặp về mặt thị giác này. Điều đáng nói là trên thực tế, dù hai mẫu hatchback cỡ B dùng chung tỷ lệ kích thước cơ bản, điểm đặt kết cấu trụ cột, phần mui xe và khoang hành khách, phía Nissan cũng đã bỏ công sức thiết kế lại hầu hết các tấm ốp thân vỏ bên ngoài. Thế nhưng, chừng đó vẫn là chưa đủ để xóa đi cái bóng quá lớn của chiếc Renault 5 E-Tech.

Sự bức xúc của đội ngũ kỹ sư và thiết kế tại Pháp càng có cơ sở khi nhìn sang các dự án khác trong liên minh. Khi đặt hình ảnh chiếc Nissan Pixo bên cạnh Renault Twingo E-Tech, hoặc đối chiếu mẫu gầm cao Mitsubishi Eclipse Cross EV với chiếc Renault Scenic E-Tech, người tiêu dùng phổ thông rất dễ nhầm lẫn đây chỉ là một mẫu xe được gắn hai chiếc logo khác nhau. Việc để các đối tác sao chép gần như nguyên bản ngôn ngữ tạo hình đang trực tiếp làm pha loãng giá trị nhận diện mà Renault dày công xây dựng.

Chấm dứt thời kỳ tiết kiệm chi phí bằng cách thay đèn và cản xe

Tại sự kiện Triển lãm Ôtô Paris, tân Giám đốc điều hành của Renault là ông François Provost đã chính thức phát đi thông điệp cứng rắn nhằm định hình lại chính sách chia sẻ công nghệ của tập đoàn. Khác với sự linh hoạt để ưu tiên quy mô sản lượng dưới thời người tiền nhiệm Luca de Meo, vị thuyền trưởng đương nhiệm thể hiện thái độ quyết liệt hơn hẳn trong việc bảo vệ tài sản trí tuệ về mặt thẩm mỹ.

Trả lời phỏng vấn của tờ Autocar, ông François Provost thẳng thắn phê bình chiến lược hợp tác trong quá khứ: "Chúng tôi đã không yêu cầu sự khác biệt đủ lớn. Mọi giá trị đều gắn liền với tính biệt lập. Hãy nhìn Dacia Spring: Twingo và Spring trông như hai mẫu xe hoàn toàn khác nhau dù dùng chung khung gầm. Đây là điểm thay đổi so với nhiệm kỳ trước. Tôi sẽ không bao giờ bắt tay hợp tác nếu sản phẩm thiếu đi tính riêng biệt".

Dưới góc độ vận hành công nghiệp ô tô, giới chuyên môn chỉ ra rằng đội ngũ thiết kế của Nissan hay Mitsubishi thực chất không phải là những người đáng trách nhất trong câu chuyện dùng chung thân vỏ hay bê nguyên khoang lái của đối tác sang xe mình. Quyền quyết định cuối cùng luôn nằm trong tay bộ phận hoạch định sản phẩm và kiểm soát tài chính của các hãng xe. Đây là nơi phê duyệt ngân sách dự án và đặt ra giới hạn tự do cho các nhà thiết kế.

Về mặt kỹ thuật sản xuất, chi phí để đúc lại các bộ khuôn dập kim loại cho cánh cửa, vòm bánh xe hay thay đổi cấu trúc bảng táp-lô là vô cùng đắt đỏ. Ngược lại, việc giữ nguyên toàn bộ phần khung xương kim loại và chỉ thay đổi các chi tiết bằng nhựa như cản trước, cản sau cùng cụm đèn chiếu sáng giống như cách làm ở các bản nâng cấp giữa vòng đời (facelift) sẽ giúp hãng xe tiết kiệm được hàng trăm triệu USD. Tuy nhiên, sự thực dụng quá mức về mặt tài chính này lại đẩy người mua xe vào cảm giác đang phải trả tiền cho một sản phẩm thiếu tính đầu tư, đồng thời khiến các mẫu xe cùng nền tảng tự dẫm chân lên nhau khi ra thị trường.

Sự đồng điệu với Ford và bài toán chung của các đế chế ô tô toàn cầu

Không chỉ chấn chỉnh các đối tác lâu năm trong liên minh Nhật Bản, ông François Provost cũng đề cập trực tiếp đến thương vụ hợp tác đang triển khai với Ford. Hãng xe Mỹ hiện đang dựa vào nền tảng khung gầm chung của bộ đôi Renault 5 E-Tech và Nissan Micra để phát triển một mẫu xe điện cỡ nhỏ hoàn toàn mới, đóng vai trò kế nhiệm dòng xe đô thị Ford Fiesta vốn đã bị khai tử trước đó.

Khác với trường hợp của Nissan hay Mitsubishi, người đứng đầu Renault cho biết ông và Giám đốc điều hành của Ford là ông Jim Farley có sự thống nhất cao ngay từ đầu về việc bắt buộc phải tách biệt hoàn toàn nhận diện thị giác khi dùng chung cấu trúc kỹ thuật. Theo lời kể của ông Provost, lãnh đạo cao nhất của hãng xe Mỹ từng tuyên bố rõ quan điểm: "Nếu chọn hợp tác với Renault, chiếc xe đó vẫn bắt buộc phải mang chất Ford".

Sự bảo mật và tính độc lập trong dự án này cao đến mức ngay cả ban lãnh đạo Renault ở thời điểm hiện tại cũng chưa được xem bản vẽ thiết kế cuối cùng của mẫu xe điện mang logo Ford. Phía hãng xe Pháp sẽ chỉ được nhìn thấy diện mạo thực tế của sản phẩm này khi đối tác Mỹ chính thức công bố trước truyền thông.

Đúc kết lại định hướng phát triển trong kỷ nguyên mới, CEO Renault nhấn mạnh: "Tôi thà bớt đi những cái bắt tay mang tính thời điểm với các đối tác chiến lược ngắn hạn, để tập trung cho các mối quan hệ lâu dài. Từ nay về sau, các sản phẩm ra đời sẽ luôn sở hữu tính nhận diện đủ rõ nét".

Thực tế, cuộc khủng hoảng bản sắc khi dùng chung khung gầm không phải là câu chuyện của riêng liên minh Renault. Tập đoàn đa quốc gia Stellantis, đơn vị đang sở hữu tới 14 thương hiệu ô tô khác nhau từ Peugeot, Citroen đến Jeep hay Maserati, mới đây cũng phải lên tiếng cam kết sẽ tạo ra sự khác biệt rõ rệt hơn về mặt thiết kế giữa các dòng xe dùng chung nền tảng mô-đun và động cơ trong tương lai. Tương tự, tập đoàn Volkswagen của Đức cũng đang phải liên tục giải bài toán làm sao để người tiêu dùng thấy được ranh giới rõ ràng giữa một chiếc Volkswagen, Skoda, Seat và Audi khi tất cả đều lăn bánh ra từ cùng một cấu trúc khung gầm xe điện MEB. Khi công nghệ pin và mô-tơ điện ngày càng tiệm cận nhau về hiệu năng, thiết kế độc bản chính là pháo đài cuối cùng để các hãng xe giữ chân khách hàng và bảo vệ biên lợi nhuận của mình.